افزایش نرخ بهره آمریکا و اتهام جنایت جنگی واشنگتن در ایران

در ۲۶ شهریور ۱۴۰۵، تحولات اقتصادی و سیاسی جهان با تصمیم تاریخی فدرال رزرو آمریکا برای افزایش نرخ بهره پس از سه سال وارد مرحله تازه‌ای شد؛ اقدامی که انتقاد تند دونالد ترامپ را به همراه داشت. هم‌زمان، هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل اعلام کرد شواهدی از جنایت جنگی ایالات متحده در حملات هوایی به ایران دارد. در اروپا نیز استعفای اولف کریسترسون نخست‌وزیر سوئد و پیشنهاد عضویت وابسته کانادا در اتحادیه اروپا به رهبری مارک کارنی، جغرافیای سیاسی را دستخوش تغییر کرد.

چرا نرخ بهره آمریکا افزایش یافت؟

بانک مرکزی ایالات متحده آمریکا به ریاست کوین وارش پس از سه سال وقفه، نرخ بهره را برای مقابله با موج تازه تورم افزایش داد. کوین وارش در سخنان خود تاکید کرد که جهش قیمت‌های انرژی ناشی از گسترش درگیری‌ها در خاورمیانه و جنگ ایران، چالش‌های سنگینی برای پایداری اقتصادی ایجاد کرده است و بانک مرکزی باید قاطعانه عمل کند.

این اقدام بانک مرکزی با خشم و اعتراض دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا مواجه شد. ترامپ هیئت مدیره فدرال رزرو را ارگانی متخاصم خواند که از دستورات او سرپیچی کرده است، هرچند اعلام کرد همچنان به اعتماد خود به کوین وارش ادامه می‌دهد.

با وجود انتقادهای تند کاخ سفید، بازارهای جهانی و معامله‌گران اوراق قرضه واکنش مثبتی به این سیاست انقباضی نشان دادند. سرمایه‌گذاران تصمیم فدرال رزرو را نشانه‌ای از اعتبار و استقلال بانک مرکزی در مبارزه با تورم دانستند و بازده اوراق قرضه جهانی پس از این اعلام افت کرد.

چرا سازمان ملل آمریکا را متهم کرد؟

هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل متحد اعلام کرد شواهد و دلایل موجهی به دست آورده که نشان می‌دهد ایالات متحده آمریکا در حملات هوایی ماه فوریه به ایران مرتکب جنایات جنگی شده است. در این گزارش صریحاً به حملات بی‌رویه به غیرنظامیان، از جمله حمله مرگبار به مدرسه شجره طیبه در شهر میناب که بیش از ۱۵۰ کشته بر جای گذاشت، اشاره شده است.

این اتهامات سنگین در شرایطی مطرح می‌شود که دولت دونالد ترامپ با فروش ۲٫۸ میلیارد دلار تسلیحات سنگین شامل ۴۰ هزار بمب یک‌تنی و بتن‌شکن به اسرائیل موافقت کرده است. این بزرگ‌ترین محموله تسلیحاتی آمریکا به منطقه در ماه اخیر محسوب می‌شود.

هم‌زمان با این تحولات، بحران‌های دیپلماتیک مرتبط نیز شدت یافته است. وزارت امور خارجه ایران سفیر سوئد را احضار کرد و به یک دیپلمات سوئدی ۴۸ ساعت مهلت داد تا خاک ایران را ترک کند؛ اقدامی که در پاسخ تلافی‌جویانه به اخراج قبلی دیپلمات ایرانی از استکهلم صورت گرفت.

چرا کانادا به اتحادیه اروپا نزدیک می‌شود؟

مارک کارنی نخست‌وزیر کانادا در سخنرانی رسمی خود در پارلمان اروپا در استراسبورگ، از پیشنهاد اورسولا فون در لاین برای اعطای وضعیت «عضو وابسته» اتحادیه اروپا به کانادا استقبال کرد. این تصمیم تاریخی نشان‌دهنده چرخش راهبردی کانادا به سمت اروپا در میان روابط رو به تیرگی با ایالات متحده تحت مدیریت دونالد ترامپ است.

دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا به شدت با این ایده مخالفت کرد و پیشنهاد عضویت کانادا در اتحادیه اروپا را خنده‌دار و اقدامی متخاصمانه علیه واشنگتن خواند. ترامپ تهدید کرده است که اگر اتحادیه اروپا چنین پیمانی را با کانادا امضا کند، ایالات متحده تعرفه‌های تجاری سنگینی بر خریدهای اروپایی اعمال خواهد کرد.

مارک کارنی در پاسخ به تهدیدهای کاخ سفید تاکید کرد که تعمیق پیوندهای اقتصادی، فناوری و دفاعی با اتحادیه اروپا برای تضمین حاکمیت ملی و امنیت اقتصادی کانادا در برابر طوفان‌های ژئوپلیتیکی ضروری است. قانون‌گذاران اروپایی نیز از این اتحاد استقبال کرده‌اند.

جنگ خاورمیانه چه تاثیری بر انرژی داشت؟

تداوم بحران در خاورمیانه و حضور نظامی حوثی‌ها در تنگه حیاتی باب المندب، مسیرهای سنتی انرژی را مسدود کرده است. شرکت جیرا، بزرگ‌ترین خریدار سوخت ژاپن، هشدار داد به دلیل ذخایر کم اروپا و اختلال در تنگه هرمز، قیمت گاز طبیعی مایع در آستانه زمستان جهش خواهد یافت. این بحران قطع گاز در بنگلادش و پاکستان را نیز در پی داشته است.

از سوی دیگر، بانک مرکزی انگلستان نرخ بهره خود را در سطح ۳٫۷۵ درصد ثابت نگه داشت. با این حال، صورت‌جلسه این بانک نشان می‌دهد که سه نفر از نه عضو کمیته سیاست پولی با توجه به تورم پنج‌ماهه ۳٫۱ درصدی خواستار افزایش نرخ بهره بوده‌اند. دولت بریتانیا با فشارهای فزاینده‌ای برای مهار هزینه‌های زندگی مواجه است.

در همین حال، شرکت‌های خودروسازی اروپایی نسبت به تعرفه‌های تجاری میان اتحادیه اروپا و بریتانیا هشدار دادند. آنها اعلام کردند نادیده گرفتن زنجیره‌های تامین و تعجیل در اجرای قوانین مبدأ می‌تواند ضربه‌ای فاجعه‌بار به صنعت خودرو وارد کند.