آتش بس تجاری چین و اتحادیه اروپا باعث خرید زمان می شود

مانند نشست ماه گذشته بین روسای جمهور ایالات متحده و چین، رایزنی‌های تجاری و سرمایه‌گذاری چین و اتحادیه اروپا در پکن عمدتا در مورد ثبات بود تا یک پیشرفت. ماروس سفکوویچ، کمیسر تجارت اتحادیه اروپا و وانگ ونتائو، وزیر بازرگانی چین، تعداد معدودی توافقنامه را بستند و تایید کردند که هیچ یک از طرفین خواهان جنگ تجاری نیستند. با این حال، مسائل ساختاری حل نشده باقی مانده است.

چیزی که هر دو طرف به دست آوردند زمان است. برای اتحادیه اروپا، انتخاب به طور فزاینده ای دشوار است: امتیازات واقعی از پکن برای رسیدگی به عدم تعادل تجاری ساختاری یا اعمال اقدامات یکجانبه قوی تر برای حفاظت از پایگاه صنعتی خود. تشدید این معضل، خطر اروپا برای تبدیل شدن به یک متغیر تعدیل در چین و ایالات متحده است. رقابت استراتژیک، جذب صادرات منحرف شده چین در هنگام تشدید تنش ها و از دست دادن فرصت های بازار و اهرم های مذاکره زمانی که واشنگتن و پکن به توافقات دوجانبه دست پیدا می کنند.

واشنگتن اهرم فناوری را در دست دارد، در حالی که پکن مواد معدنی حیاتی و گره های کلیدی زنجیره تامین جهانی را کنترل می کند. اروپا به هر دو بستگی دارد. ملموس ترین نتیجه مذاکرات مربوط به بخش خودرو است. بر اساس یک توافق اولیه، صادرات خودروهای هیبریدی و پلاگین هیبریدی چین به اتحادیه اروپا می تواند بیش از نیمی از سطوح پیش بینی شده طی چهار سال آینده کاهش یابد. مخاطرات زیاد است. در سال 2025، اتحادیه اروپا بیش از 1 میلیون خودروی ساخت چین به ارزش 15.5 میلیارد دلار (13.7 میلیارد یورو) وارد کرد و از نظر حجم 30 درصد نسبت به سال 2024 افزایش یافت.

هیبریدها بهترین داستان را نشان می دهند: 659 هیبرید چینی در سال 2022 در اتحادیه اروپا فروخته شد، در مقابل بیش از 160000 در هفت ماهه اول سال 2026، به علاوه تقریبا 218000 هیبرید پلاگین. برندهای چینی اکنون تقریبا 12 درصد از بازار خودروهای جدید اروپا را در اختیار دارند که در مقایسه با 5 سال پیش 1 درصد و تقریبا یک سوم فروش هیبریدی پلاگین افزایش یافته است. در ایالات متحده، خودروهای چینی وجود ندارند. واشنگتن عملا خودروهای برقی چینی را از طریق تعرفه های 100 درصدی از بازار خود خارج کرده است، در حالی که اروپا به مراتب بیشتر در معرض واردات خودروهای چینی قرار دارد.

ایالات متحده، بازاری متشکل از 16.2 میلیون وسیله نقلیه جدید، کمتر از 90000 خودروی ساخت چین را در سال 2024 خریداری کرد که تقریبا همه آنها برندهای غربی ساخته شده در چین بودند. گسترش سریع خودروسازان چینی، فشارهای رقابتی بر تولیدکنندگان اروپایی، به ویژه در آلمان و فرانسه را تشدید کرده است، که برای اقدامات تجاری سخت‌تر فشار آورده بودند. کاهش 50 درصدی پیشنهادی در صادرات هیبریدی چین یک گام رو به جلو است، اما بر اساس رشد پیش‌بینی‌شده سنجیده می‌شود، نه حجم فعلی. توسعه هیبریدی چین پس از وضع تعرفه های اتحادیه اروپا بر خودروهای باطری برقی چینی در سال 2024 شتاب گرفت.

تولیدکنندگان به سمت هیبریدی ها رفتند که از این عوارض معاف بودند. در حالی که واشنگتن موانع شدیدی را برای وسایل نقلیه الکتریکی چینی ایجاد کرد، بروکسل خلأ قابل توجهی ایجاد کرد. بنابراین، معامله خودروهای هیبریدی کمتر یک پیشرفت است تا تلاشی برای اصلاح ضعف در سیاست تجاری اروپا. در مورد اینکه آیا این معامله کارساز خواهد بود یا خیر، خیلی به اجرا بستگی دارد. محدودیت‌های مؤثر می‌تواند به خودروسازان اروپایی فرصت دهد تا خود را تنظیم کنند.

اجرای ضعیف به صادرات چین اجازه می دهد تا بیشتر گسترش یابد و بروکسل را مجبور به بررسی اقدامات سخت تر و خطر تلافی جویانه کند که می تواند زنجیره تامین و سرمایه گذاری هر دو طرف را مختل کند. در همین حال، خودروسازان چینی به طور فزاینده ای از صادرات به سمت تولید در داخل اروپا حرکت می کنند. سؤال استراتژیک دیگر صرفا این نیست که چه تعداد خودروی چینی در بازار اروپا وارد می‌شود، بلکه این است که ارزش صنعتی در کجا ایجاد می‌شود، چه کسی فناوری را کنترل می‌کند و مشاغل در کجا قرار دارند. نتیجه دوم مربوط به دسترسی به بازار و تعادل مجدد تجاری است.

بروکسل و پکن توافق کردند که تعرفه ها را بر روی طیف وسیعی از محصولات اتحادیه اروپا به نرخ های مورد علاقه ترین کشور (MFN) که بر اساس قوانین سازمان تجارت جهانی تعیین شده است، کاهش دهند. کالاهای تحت پوشش، از قطعات خودرو گرفته تا روغن زیتون و کفش، نزدیک به 4.7 میلیارد دلار صادرات دارند. در صورت اجرایی شدن این اقدام، حداقل 260 میلیون دلار عوارض برای صادرکنندگان اروپایی صرفه جویی خواهد شد. با این حال، در مقابل ارقام تجاری، سود کمی است. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در سخنرانی وضعیت اتحادیه، کسری اتحادیه اروپا با چین را «ناپایدار» خواند. در حال حاضر با بیش از 1 میلیارد یورو در روز کار می کند.

بر اساس گزارش یورواستات، کسری کالا از 306 میلیارد یورو در سال 2024 به 360 میلیارد یورو در سال 2025 افزایش یافت و می تواند در سال جاری به 400 میلیارد یورو (470 میلیارد دلار) برسد. در این میان ایالات متحده در جهت مخالف حرکت کرد. در سال 2025، کسری کالا با چین تقریبا یک سوم کاهش یافت و به 202 میلیارد دلار رسید که کمترین میزان در دو دهه اخیر است، زیرا واردات از چین 30 درصد کاهش یافت. سهم چین از واردات ایالات متحده به حدود 9 درصد کاهش یافت که کمترین میزان از زمان پیوستن این کشور به WTO در سال 2001 است. کسری کالای اتحادیه اروپا با چین اکنون دو برابر آمریکا است.

آنچه واشنگتن با تعرفه ها حفظ کرد، اروپا به طور فزاینده ای جذب می کند. سفکوویچ از توافق جدید با چین به عنوان نتیجه یک مذاکره فشرده دفاع کرد و خاطرنشان کرد که واشنگتن برای دستیابی به توافق خود به دورهای بسیار بیشتری نیاز داشت. اما او نسبت به رضایت خاطر هشدار داد. سومین نتیجه مربوط به مواد خام حیاتی، بالاتر از همه خاک های کمیاب و آهنرباهای دائمی است. اینجاست که اروپا بیشتر به چین وابسته است – 98 درصد تقاضای اتحادیه اروپا برای آهنرباهای خاکی کمیاب از طریق واردات چین تامین می‌شود. پکن مجوز صادرات را برای شرکت های اروپایی از طریق کانال سبز تسهیل خواهد کرد.

این برای خودروسازان، انرژی های تجدیدپذیر و دفاع مهم است. اما پکن کنترل مجوزها و به همراه آن قدرت روشن و خاموش کردن منابع را در دست دارد. واشنگتن بیشتر گرفت. در اجلاس بوسان در اکتبر 2025، ایالات متحده محدودیت‌های صادراتی جدید چین و مجوزهای عمومی را برای شرکت‌هایش به مدت یکسال تعلیق کرد. نشست سران کاخ سفید در سپتامبر 2026 این تعلیق را تا 10 ژانویه 2027 تمدید کرد. بروکسل مراحل سریع تری را برای مجوزهایی که فردی و قابل لغو باقی می مانند، به دست آورد. واشنگتن در مورد تعرفه ها و کنترل های نیمه هادی روی میز مذاکره کرد.

اروپا تنها ابزارهای دفاع تجاری است که هنوز از آن استفاده نکرده است. استراتژی های صنعتی نیز متفاوت است. ایالات متحده به طور مستقیم با پنتاگون در MP Materials و واشنگتن قراردادهای معدنی با استرالیا و ژاپن منعقد کرده است. اروپا به قانون مواد خام حیاتی و RESourceEU متکی است، چارچوبی مناسب اما کندتر و با بودجه کمتر. مجوزهای سریعتر، منابع اروپا را قابل پیش بینی تر می کند، اما آن را کمتر وابسته نمی کند. این بدان معنا نیست که اروپا هیچ اهرمی ندارد.

چهار روز قبل از مذاکرات، فرانسه و آلمان مشترکا خواستار ابزارهای دفاعی تجاری قوی تر در برابر ظرفیت مازاد چین، یارانه ها و انحرافات بازار شدند. پکن این پیام را دریافت کرد. در پاسخ، پکن رسمی از پاریس و برلین خواست اتحادیه اروپا را به سمت ابزارهای حمایتی سوق ندهند. موقعیت آلمان بیشترین وزن را داشت. کمیسیون اروپا با اهرم های بیشتری نسبت به قبل به پکن رفت. رهبران اتحادیه اروپا این توافق را در شورای اروپا در 15 تا 16 اکتبر مورد بحث قرار خواهند داد. آنها تعادل دشواری در آن پیدا خواهند کرد. توافق هیبریدی صادرات چین را محدود می کند که به خودروسازان اروپایی آسیب می رساند.

قرارداد زمین های کمیاب صادرات چین را که همان خودروسازان به آن متکی هستند، تسهیل می کند. اروپا خواهان تعداد کمتری از کالاهای چینی و عرضه ثابت برخی دیگر است و از هر دو جنبه تصمیم با پکن است. آتش بس اخیر روابط را آرام می کند اما عدم تعادل را در جای خود باقی می گذارد. آنچه اروپا با چند ماه آینده انجام خواهد داد، مهمتر از خود توافق خواهد بود. اگر روی رقابت، نوآوری و امنیت اقتصادی سرمایه گذاری کند، دفعه بعد می تواند با قدرت مذاکره کند. اگر اینطور نباشد، در رقابتی که کنترلش نمی‌کند، متغیر تعدیل باقی می‌ماند.