آسیب‌های اقلیمی تثبیت شده، اما ۱۰ یافته تازه نشان می‌دهد آینده هنوز در حال شکل‌گیری است

انتشارهای گذشته از هم‌اکنون پیامدهای اقلیمی آینده را «قفل کرده است»، اما یک مطالعه مهم جدید می‌گوید دامنه این خسارت هنوز به اقداماتی بستگی دارد که همین حالا انجام می‌دهیم.گزارش «ده بینش جدید در علم اقلیم» حاصل کار بیش از ۷۰ دانشمند از نزدیک به ۳۰ کشور است و می‌کوشد پژوهش‌های پیچیده را به نکات قابل‌فهم و فشرده‌ای تبدیل کند تا «تصمیم‌های سرنوشت‌ساز» را اطلاع‌رسانی و هدایت کند.این گزارش که امروز (۶ اکتبر) منتشر شده هشدار می‌دهد عبور از هدف ۱.۵ درجه سانتی‌گراد، همان‌گونه که در توافقنامه حقوقی پاریس تعیین شده، با «ریسک‌های به‌سرعت فزاینده و برگشت‌ناپذیر» برای اقیانوس‌ها، یخچال‌ها و لایه‌های منجمد دائمی همراه است و هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی آن بیش از آن چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد. ده بینش برای جلوگیری از آسیب بیشتر به اقلیمیوهان راکستروم، مدیر مؤسسه پژوهش تاثیرات اقلیمی پوتسدام، هم‌رئیس شبکه ارت لیگ و عضو هیات تحریریه این گزارش می‌گوید: «شواهد بدون ابهام است.»او هشدار می‌دهد: «۱.۵ درجه سانتی‌گراد حدی است که با عبور از آن خود را در معرض خطر قرار می‌دهیم. فراتر از این حد، خطر بروز زنجیره‌ای و احتمالا برگشت‌ناپذیرِ پیامدهای اقلیمی افزایش می‌یابد و هر دهم درجه اضافی، این پیامدها را شدیدتر می‌کند.»نکات کلیدی گزارش «ده بینش جدید» که به ابتکار فیوچر ارث، ارت لیگ و برنامه پژوهش جهانی اقلیم تدوین شده، از «پنجره رو به بسته شدن برای اقدام» سخن می‌گوید؛ پنجره‌ای که هنوز باز است و نشان می‌دهد چه چیزهایی از قبل قفل شده، از چه چیزهایی هنوز می‌توان پرهیز کرد و سیاست‌گذاری در کجا می‌تواند بیشترین تاثیر را داشته باشد.جذب گرما توسط اقیانوس، چشم‌انداز بلندمدت را مبهم می‌کنداقیانوس‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسانی همچنان حجم بی‌سابقه‌ای از گرما را جذب می‌کنند و به این ترتیب، گرمایش بیشتر سال‌های آینده را از هم‌اکنون قفل می‌کنند. در اوت، دمای متوسط سطح آب دریاهای جهان به ۲۱.۱ درجه سانتی‌گراد رسید که بالاترین میزان ثبت‌شده تاکنون است. کارشناسان سال گذشته هشدار داده بودند اسیدی شدن اقیانوس‌ها در اثر جذب دی‌اکسیدکربن، برای نخستین بار وارد منطقه خطر شده است.گزارش جدید می‌گوید برای جلوگیری از تجمع بلندمدت گرما «کاهش‌های عمیق» در انتشار گازهای گلخانه‌ای «به‌شدت ضروری» است.وندی برودگیت، مدیر مرکز جهانی فیوچر ارث و عضو هیات تحریریه گزارش می‌گوید: «اقیانوس ضربه‌گیر سیاره ما بوده است.»او اضافه می‌کند: «از آنجا که نفوذ گرما به اعماق اقیانوس‌ها دهه‌ها طول می‌کشد، انتشارهای امروز عملا گرمایش بیشتر و افزایش سطح دریا را در آینده قفل می‌کند. تنها راه محدود کردن این ریسک‌ها، کاهش‌های عمیق و سریع در انتشارهاست.»سطح دریاها همچنان در حال افزایش استذوب شدن یخچال‌ها و صفحات یخی باعث بالا آمدن سطح دریاها می‌شود و شمار بیشتری از مردم را در معرض خطر سیلاب‌های شدید قرار می‌دهد.گزارش هشدار می‌دهد بخشی از افزایش سطح دریاها به دلیل اثر انتشارهای گذشته دیگر برگشت‌ناپذیر است، اما میزان آن هنوز به سرعت اقدام جهان برای کاهش گازهای گلخانه‌ای بستگی دارد.منابع آب شیرین در حال کم‌یاب شدن استبا تشدید خشکی قاره‌ای، یعنی کاهش بلندمدت و گسترده در دسترس بودن آب شیرین و ذخایر آبی، شکاف‌های آبی رو به گسترش است. سازمان ملل می‌گوید تا سال ۲۰۳۰ انتظار می‌رود از هر دو نفر یک نفر با کمبود شدید آب روبه‌رو شود.گزارش می‌گوید: «تغییرات اقلیمی و افزایش مصرف آب باعث از دست رفتن سریع آب شیرین در قاره‌ها شده و امنیت آبی، اکوسیستم‌ها و تولید غذا را تهدید می‌کند.» در این گزارش آمده است: «پیامدهای انفعال از تهدید معیشت محلی فراتر می‌رود و به اثرات زنجیره‌ای در سراسر سامانه زمین منجر می‌شود.»از دولت‌ها خواسته شده برنامه‌های جامع مدیریت آب، موسوم به مدیریت یکپارچه منابع آب، تدوین کنند که کل چرخه آب را دربرگیرد؛ از منبع تا توزیع، تصفیه، استفاده مجدد و بازگرداندن به محیط زیست.راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت، مانند احیای تالاب‌ها، رودخانه‌ها و جنگل‌ها نیز می‌تواند به حفظ آب شیرینی که روی خشکی باقی می‌ماند کمک کند، به‌جای آنکه تبخیر شود یا مستقیما به دریاها بریزد.پیامدهای عبور از ۱.۵ درجه سانتی‌گرادیک گزارش اخیر برنامه محیط زیست سازمان ملل (یونپ) هشدار می‌دهد افزایش دمای جهانی از ۱.۵ درجه سانتی‌گراد فراتر خواهد رفت و احتمالا طی چند سال آینده رخ می‌دهد. این وضعیت بسیاری از اشکال تخریب محیط زیست را که جهان طبیعی هم‌اکنون تجربه می‌کند، از کوچک شدن صفحات یخی گرفته تا بالا آمدن سطح دریاها و «مرگ‌ومیر بی‌سابقه» صخره‌های مرجانی و جنگل‌های بارانی، شتاب خواهد داد.یونپ تاکید می‌کند: «اگر بالای ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بمانیم، هیچ سناریوی خوبی وجود ندارد» و دولت‌ها باید تمرکزشان را بر آن بگذارند که میزان و طول مدت این عبور از حد، تا حد امکان کم باشد.سامانه‌های غذایی همچنان به تغییرات اقلیمی دامن می‌زنندگزارش می‌گوید دگرگونی سامانه‌های غذایی، به‌ویژه از طریق رژیم‌های غذایی غنی‌تر از گیاه، می‌تواند منافع بزرگی برای اقلیم، تنوع زیستی و سلامت به همراه داشته باشد، اما این تغییرات باید «با دقت و به‌طور عادلانه» انجام شود.در سطح جهان، غذا و کشاورزی یک‌سوم کل انتشار گازهای گلخانه‌ای را تولید می‌کند و پس از سوزاندن سوخت‌های فسیلی در رتبه دوم قرار دارد؛ و گوشت به‌عنوان مقصر اصلی شناسایی شده است.در واقع، غذاهای با منشا حیوانی بین ۸۱ تا ۸۶ درصد از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید غذا در اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهند، در حالی که تنها حدود ۳۲ درصد کالری و ۶۴ درصد پروتئین را تامین می‌کنند.بر اساس محاسبه‌گر ردپای کربنی «همه‌چیز CO2»، یک وعده ۱۰۰ گرمی گوشت گاو معادل ۷۸.۷ کیلومتر رانندگی است و ۱۵.۵ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن معادل آزاد می‌کند.درک «هزینه اجتماعی» کربنکارشناسان هشدار می‌دهند خسارت‌های اقتصادی ناشی از انتشار کربن «به‌طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر» از برآوردهای پیشین است و هر تن اضافی CO2 «ریسک بیشتری» به همراه دارد.در گزارش آمده است: «استفاده از مدل‌های اقلیمی به‌روز و واقع‌بینانه‌تر نشان می‌دهد هزینه اجتماعی کربن می‌تواند تا چهار برابر بیشتر باشد.»تقویت مبنای حقوقی برای مطالبه غرامتپیشرفت‌های علمی این امکان را فراهم کرده است که پیامدهای اقلیمی را به انتشارهایی که سبب آنها شده‌اند ردیابی کنیم. این یعنی دانشمندان اکنون می‌توانند گرمایش را به یک شرکت واحد یا یک منتشرکننده بزرگ نسبت دهند و حتی شاید آن را به خسارت‌ها و زیان‌های مشخص پیوند بزنند. به‌گفته نویسندگان، این شواهد اضافی می‌تواند در آینده مبنای دادخواهی‌های اقلیمی و درخواست‌های غرامت را تقویت کند.«باشگاه‌های اقلیمی» می‌توانند صنایع را به پاک‌سازی وادارند«باشگاه‌های اقلیمی» شامل کشورهایی هستند که در سیاست‌های اقلیمی و تجاری با هم همکاری می‌کنند و می‌توانند نیروی جمعی قدرتمندی برای کاهش انتشار کربن ایجاد کنند. این باشگاه‌ها می‌توانند، برای مثال، پشت مالیات‌های مرزی کربن بایستند که مانع انتقال صنایع به کشورهایی با سیاست‌های سست‌تر اقلیمی می‌شود؛ پدیده‌ای که به آن «نشت کربن» گفته می‌شود. اما یک اما مهم وجود دارد: هرچند باشگاه‌های اقلیمی می‌توانند گذار به صنعت کم‌کربن را تسریع کنند، ممکن است اثر تنبیهی بر کشورهای در حال توسعه‌ای داشته باشند که ابزار، پول یا فناوری لازم برای کاهش انتشارها را در اختیار ندارند.به همین دلیل نویسندگان پیشنهاد می‌کنند کشورهای ثروتمندتر باید قواعد سخت‌گیرانه‌تر را با حمایت فنی یا مالی از دیگر اقتصادها همراه کنند.کارشکنی اقلیمی شناسایی‌ناپذیرتر می‌شودپیشرفت‌ها فقط با انکار متوقف نمی‌شود. گزارش می‌گوید صنایع پرکربن دیگر فقط با انکار وجود تغییرات اقلیمی جلو سیاست‌گذاری موثر را نمی‌گیرند؛ لابی‌گری آنها اکنون مجموعه‌ای از تاکتیک‌های ظریف‌تر، از سبزشویی گرفته تا انتشار دیجیتالی اطلاعات گمراه‌کننده را نیز در بر می‌گیرد.برای مقابله با این شکل فریبنده‌ترِ ابهام‌آفرینی اقلیمی، گزارش خواستار شفافیت بیشتر در لابی‌گری و کمک‌های سیاسی، مقررات سخت‌گیرانه‌تر علیه ادعاهای زیست‌محیطی گمراه‌کننده و اقدام هماهنگ علیه اطلاعات نادرست شده است.درگیری‌ها گذار انرژی را نابرابر می‌کندجنگ‌ها، مناقشات تجاری و رقابت شدید بر سر منابع انرژی، روند جهانی برای کربن‌زدایی را پیچیده‌تر کرده است. نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی، مانند آنچه جنگ علیه ایران و جنگ در اوکراین ایجاد کرده، با یک واکنش واحد جهانی روبه‌رو نشده است. بسیاری از کشورهای ثروتمند به‌عنوان سپری در برابر شوک‌های بازار نفت و گاز، سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر را افزایش داده‌اند، اما برخی دیگر تولید سوخت‌های فسیلی را دوچندان کرده یا به‌دنبال منابع جدید در خارج از کشور رفته‌اند. گزارش توضیح می‌دهد بی‌ثباتی جهانی می‌تواند گذار انرژی را از آنچه هست نابرابرتر کند.به‌گفته نویسندگان، برخی بلوک‌های کشورها ممکن است خود را از کشورهایی که بی‌طرف یا از نظر سیاسی ناپایدارند جدا کنند و در نهایت تلاش‌های جهانی برای فاصله گرفتن از سوخت‌های فسیلی را کند نمایند. و از آنجا که در اغلب موارد، آسیب‌پذیرترین گروه‌ها از جهش قیمت‌ها بیشترین ضربه را می‌خورند، نگرانی درباره عدالت اقلیمی در آینده کاملا موجه است.