آلمان در جست‌وجوی سرباز؛ از کمبود نیرو تا مطالبات زنان
وزارت دفاع آلمان می‌خواهد شمار سربازان خود را افزایش دهد و زنان بیشتری را جذب ارتش کند. اما آمار آزار جنسی در ارتش و انتقادهای فزاینده نشان می‌دهند که راه رسیدن به این هدف چندان هموار نیست.
در حالی که بحث درباره کمبود نیروی انسانی در ارتش آلمان و احتمال بازگشت سربازی اجباری بار دیگر داغ شده، مقام‌های این کشور با چالشی دیگر نیز روبه‌رو هستند: چگونه می‌توان جوانان، به‌ویژه زنان، را به پیوستن به ارتش ترغیب کرد در حالی که گزارش‌های مربوط به آزار و سوءرفتار جنسی همچنان ادامه دارد؟
این دو موضوع در هفته‌های اخیر به شکلی کم‌سابقه در آلمان به هم گره خورده‌اند. از یک سو، هزاران جوان آلمانی در تظاهراتی با محوریت نگرانی‌های نسل Z شعار می‌دادند که نمی‌خواهند به جنگ فرستاده شوند. از سوی دیگر، وزارت دفاع آلمان می‌کوشد شمار نیروهای ارتش را به طور قابل توجهی افزایش دهد و سهم زنان را نیز در این روند بالا ببرد.
جنگ روسیه علیه اوکراین، افزایش تنش‌های امنیتی در اروپا و فشار ناتو برای تقویت توان دفاعی کشورهای عضو، نگرش آلمان به مسائل نظامی را دگرگون کرده است. کشوری که پس از جنگ جهانی دوم دهه‌ها از نظامی‌گری فاصله گرفت، اکنون در حال بازنگری در سیاست‌های دفاعی خود است.
دولت آلمان از ابتدای سال ۲۰۲۶ مدل جدیدی از خدمت نظامی را به اجرا گذاشته است. در این مدل، جوانان مرد باید اطلاعات مربوط به آمادگی جسمی و تمایل خود به خدمت را در اختیار دولت قرار دهند، اما خدمت نظامی همچنان داوطلبانه است. هدف، افزایش شمار نیروهای ارتش از حدود ۱۹۰ هزار نفر کنونی به بیش از ۲۵۰ هزار نفر در دهه آینده است.
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان می‌گوید هدف از تقویت ارتش، آماده شدن برای جنگ نیست، بلکه جلوگیری از وقوع آن است. او استدلال می‌کند که بازدارندگی نظامی بهترین راه حفظ صلح است. با این حال، بسیاری از جوانان آلمانی که دوران بلوغ سیاسی خود را هم‌زمان با جنگ اوکراین و بحران‌های بین‌المللی سپری کرده‌اند، نسبت به آینده احساس ناامنی می‌کنند و از هرگونه گام احتمالی به سوی سربازی اجباری نگران هستند.
اما کمبود نیرو تنها چالش ارتش آلمان نیست. افزایش حضور زنان در نیروهای مسلح نیز به یکی از اولویت‌های وزارت دفاع تبدیل شده است.
پیستوریوس اخیرا اذعان کرد که ارتش آلمان همچنان "سازمانی مردانه" است و تغییر این فرهنگ زمان خواهد برد. او تاکید کرد که ارتش زمانی قوی‌تر خواهد بود که بازتاب‌دهنده تنوع جامعه آلمان باشد.
با این حال، آمارهای رسمی نشان می‌دهد که موضوع آزار و سوءرفتار جنسی همچنان یکی از نقاط ضعف جدی ارتش است. در سال گذشته صدها مورد مشکوک به نقض آزادی جنسی در ارتش ثبت شد. این پدیده نه تنها به قربانیان آسیب می‌زند، بلکه اعتماد عمومی به این نهاد را نیز تضعیف می‌کند.
کارن هاگمن، پژوهشگر برجسته تاریخ نظامی و یکی از بنیان‌گذاران شبکه پژوهشی بین‌المللی "نظامی‌گری، جنگ و جنسیت"، معتقد است که ریشه مشکل تنها در رفتار افراد نیست، بلکه به ساختار سازمانی نیروهای مسلح بازمی‌گردد.
به گفته او، ارتش بر پایه رفاقت، اطاعت و انضباط بنا شده است و در چنین فضایی، افرادی که موارد سوءرفتار را گزارش می‌کنند، گاه به عنوان کسانی که به هم‌رزمان خود "خیانت" کرده‌اند یا آبروی مجموعه را برده‌اند مورد اذیت و آزار برخی از همکاران خود قرار می‌گیرند.
هاگمن می‌گوید مقابله موثر با این مشکل نیازمند چند اقدام مشخص است: حمایت آشکار فرماندهان از قربانیان، آموزش مداوم نیروها، ایجاد سازوکارهای مستقل برای ثبت شکایت و سیاست‌هایی که به جای زیر سوال بردن قربانیان، متخلفان را پاسخگو کنند.
این پژوهشگر به تجربه کشورهای اسکاندیناوی و هلند اشاره می‌کند که امکان ثبت شکایت خارج از زنجیره فرماندهی مستقیم را فراهم کرده‌اند. در این مدل، سربازان زن می‌توانند بدون مراجعه به فرماندهان واحد خود، موارد آزار یا سوءرفتار را به نهادهای مستقل گزارش دهند.
به باور کارشناسان، چنین سازوکارهایی احتمال پنهان ماندن تخلفات را کاهش می‌دهد و اعتماد قربانیان به روند رسیدگی را افزایش می‌دهد.
بحث درباره امنیت زنان در ارتش شاید یادآور چالش‌های مشابه در نهادهای نظامی سراسر جهان باشد. طی سال‌های اخیر، ارتش‌های آمریکا، بریتانیا، کانادا و استرالیا نیز با پرونده‌های گسترده آزار جنسی مواجه بوده‌اند و ناچار شده‌اند ساختارهای رسیدگی به شکایات را اصلاح کنند.
تجربه این کشورها نشان می‌دهد که جذب بیشتر زنان به نیروهای مسلح تنها با شعار برابری امکان‌پذیر نیست. امنیت محیط کار، امکان شکایت بدون ترس از پیامدهای شغلی و برخورد جدی با متخلفان، به همان اندازه اهمیت دارد.
دولت آلمان امروز با یک پرسش دوگانه روبرو شده است: چگونه جوانان را قانع کند که ارتش برای حفظ صلح ضروری است، و چگونه به زنان اطمینان دهد که این ارتش محیطی امن برای خدمت خواهد بود. پاسخ به هر دو پرسش می‌تواند بر آینده نیروهای مسلح آلمان در سال‌های پیش رو تأثیر تعیین‌کننده‌ای بگذارد.