آنالیز ۳۶۰ | نگاهی به هفته ۱۲ لیگ، ماشین خلع سلاح سپاهان!
سپاهان با تکیه بر همان نقاط قوت همیشگی و شناخت کافی از ضعف‌های ملوان، بیشترین بهره را از آسیب‌پذیری حریف برد. ملوان که هفته‌ای پرچالش را پشت سر گذاشته بود، با تمرکز نه‌چندان مطلوب پا به این مسابقه گذاشت. حاصل کار نیز نمایشی بود که حتی به اذعان مازیار زارع، می‌توانست به شکستی سنگین‌تر برای ملوان منجر شود.
سپاهان با حفظ فشردگی و استفاده از Rest Defense فعال (با سازوکاری نزدیک به گگن‌پرس کلوپ یا کانترپرس کونته)، بلافاصله پس از ازدست‌دادن توپ، فضای بازی را برای صاحب توپ حریف محدود می‌کرد. در چنین شرایطی، هم گزینه‌های پاس بسته می‌شدند و هم بازیکن صاحب توپ زیر فشار مستقیم قرار می‌گرفت. بنابراین، برخلاف نگاه اولیه که اشتباه ضرغام سعداوی را عامل اصلی گل می‌دانست، می‌توان فشار همه‌جانبه سپاهانی‌ها را دلیل اصلی آن اشتباه دانست؛ اشتباهی که البته با کمی بدشانسی هم همراه بود. از سوی دیگر، مازیار زارع اصرار زیادی به بازی عریض در فاز مالکیت دارد. استفاده از تمام عرض زمین و مشارکت فعال فولبک‌ها در حملات، باعث شده ملوان در میان تیم‌های پایین جدولی یکی از هجومی‌ترین فوتبال‌ها را ارائه دهد و در اغلب مسابقات، دقایقی جریان بازی را در اختیار بگیرد. بااین‌حال، این رویکرد یک هزینه تاکتیکی هم دارد: فضای زیادی که در لحظه انتقال منفی پشت مدافعان کناری ایجاد می‌شود. همانطور که هفته گذشته هم اشاره کردیم، حریفان بارها از نیم‌فضاها و جای خالی فولبک‌های ملوان استفاده کرده‌اند؛ اتفاقی که در هر دو گل چادرملو نیز مشهود بود. بخش دیگری از مشکل به Rest Defense منفعل ملوان برمی‌گردد. در صحنه گل دوم سپاهان، با وجود برتری عددی مدافعان ملوان در برابر کسری طاهری (۲.۵ به یک، با احتساب فرزین به‌عنوان نیم‌مدافع)، فضای کافی برای حرکت او فراهم بود. طاهری هم با استفاده از یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایش، یعنی فرارهای عمقی، خود را در موقعیت تک‌به‌تک قرار داد و گلزنی کرد. سرعت پایین مدافعان مرکزی و ضعف سعداوی در دوئل‌های یک‌به‌یک نیز پیش‌تر برای ملوان دردسرساز شده بود. این مدافع پیش از این هم در صحنه‌هایی مشابه آسیب‌پذیر نشان داده بود و گل سوم سپاهان بار دیگر همین ضعف را آشکار کرد. در گل چهارم، ملوان که برای جبران نتیجه با نفرات زیادی به حمله رفته بود، عملاً تعادل دفاعی خود را از دست داد. ترک پست سعداوی و فرصت چرخش به بازیکن حریف، عمق دفاع قوی سپید را بار دیگر بی‌دفاع گذاشت. شاید یک خطای تاکتیکی و پذیرفتن کارت زرد می‌توانست مانع شکل‌گیری این موقعیت شود. در صحنه پایانی نیز بار دیگر آشفتگی خط دفاع ملوان را می‌بینیم؛ این بار در برابر یکی از سلاح‌های اصلی تیم محرم نویدکیا، یعنی تغییر جهت بازی به سمت مهدی لیموچی و استفاده از توانایی او در نبردهای یک‌به‌یک و شوت‌های زاویه بسته. موقعیت‌های مشابه دیگری هم در نیم‌ساعت پایانی و در شرایطی که بازی ۴ بر صفر بود، شکل گرفت. شاید حالا بهتر بتوان فهمید چرا مازیار زارع معتقد بود تیمش خوش‌شانس بوده که بیشتر از چهار گل دریافت نکرده است.
دو بازی استقلال مقابل الشمال و استقلال خوزستان
سهراب بختیاری‌زاده که در ابتدای فصل با مشکل کمبود هافبک مواجه بود، به‌ناچار از قلی‌زاده جوان در پستی غیرتخصصی استفاده می‌کرد. هافبکی که با اضافه شدن به ساختار حمله در زمان مالکیت، به استقلال ساختار ۶-۱-۳ می‌داد و با ایجاد برتری عددی در سمت چپ زمین، فضا و زمان مورد نیاز برای آسانی در سمت راست را مهیا می‌کرد. حالا با بازگشت جلال‌الدین ماشاریپوف، او این نقش را به شکلی ویژه‌تر انجام می‌دهد. ماشاریپوف با اضافه شدن به هر دو کانال کناری، به آن‌ها برتری عددی می‌دهد و با مثلث‌سازی در کناره‌ها و کمک به خروج استقلال از پرس، کلاس کاری خود را نشان می‌دهد.
در صحنه گل اول استقلال می‌بینیم که این تیم با ۱۷ پاس و صبر زیاد، اصل چرخش توپ را رعایت میکند و منتظر ایجاد حفره‌ای در خط دفاع استقلال خوزستان می‌ماند. همه چیز در این گل به تمیزترین شکل ممکن انجام می‌شود؛ از پاس‌های پرتعداد گرفته تا شوکی که ماشاریپوف به هافبک حریف وارد میکند تا فضا برای پاس فوق‌العاده اسلامی باز شود و در نهایت صالح حردانی که با زمان‌بندی مناسب و فرار خوبش، ضربه‌ای عالی به توپ می‌زند. گل دوم استقلال اما اولین گل تاریخ لیگ برتر است که یک تیم ۹ نفره به ثمر می‌رساند و از آن امتیاز می‌گیرد. پرواز بلند صالح حردانی و باز هم پاس فوق‌العاده محمدحسین اسلامی، استقلال را بدون باخت در لیگ نگه داشت.
با مصدومیت آشورماتوف، در بازی با الشمال خط سه‌نفره جدیدی در قلب دفاع استقلال شکل گرفت. اما مشکلی که در بازی با الشمال زنگ خطر آن به صدا درآمده بود، بالانس نبودن خط دفاعی استقلال و عدم ایجاد توازن در آن بود. مدافعان با عقب‌رفتن و عمق دادن به بازی سعی داشتند از ارسال پاس‌های پشت دفاع جلوگیری کنند؛ مسئله‌ای که نظم دفاعی تیم را به هم می‌ریخت. این مشکل تا جایی پیش رفت که در بازی با آبی‌های اهواز دردسرساز شد. پنالتی‌ای که استقلال می‌دهد و اخراج عارف آقاسی، هر دو از همین مشکل نشأت می‌گیرند. حالا باید ببینیم با اخراج آقاسی در این بازی، ترکیب آشورماتوف، فلاح و چشمی در دیدار هفته آینده چه عملکردی خواهد داشت.
با برگشتن مهدی هاشم‌نژاد از مصدومیت حالا جواد نکونام می‌تواند به آرایش -۱-۲-۳-۴ محبوب خودش برگردد. آرایشی که با آن فصل را شروع کرد ولی با مصدومیت های فراوان نتوانست به آن ادامه دهد. گره این‌بازی که در همان ابتدا برای تراکتور سخت شد و ۱۰ نفره شدند. توسط همان همیشگی باز شد. اما اگر چند ثانیه به عقب تر برگردین می‌بینیم که هلیلویچ چقدر خوب از بی مسئولیتی دفاعی حریف استفاده میکند و با پیدا کردن فضای خالی پاس خوبی را در درون محوطه ارسال میکند و در نهایت با ضربه عالی حسین‌زاده گل به ثمر می‌رسد.
اما در صحنه گل دوم هم رد هلیلویچ را می‌بینیم او به خوبی تیمش را از پرس خارج میکند و توپ را به منطقه خلوت زمین می‌رساند. دانیال هم بعد از رساندن توپ به وینگر فقط نظاره‌گر نیست و با هجوم به کانال داخلی خودش را گزینه پاس میکند و در نهایت گل دوم تراکتور به زیباترین شکل ممکن به ثمر می‌رسد.
زمانی که فلورین ویرتز در لورکوزن بازی می‌کرد، به او لقب «مار» داده بودند؛ چون مثل یک مار بین خطوط می‌خزید و با پیدا کردن فضاهای خالی، خودش را از دید مدافعان پنهان می‌کرد. اما تشبیه امیرحسین حسین‌زاده به مار هم بی‌مورد نیست. او دائماً در فضای بین خطوط جابه‌جا می‌شود، با پیدا کردن نقاط کور خط دفاعی حریف، خودش را در موقعیت دریافت توپ قرار می‌دهد و به همین دلیل تهدیدی دائمی برای دروازه رقباست. یکی از ویژگی‌های مهم حسین‌زاده، توانایی بازی در پست‌های مختلف خط حمله است. او محدود به یک منطقه مشخص نیست و می‌تواند از کناره‌ها، پشت مهاجم یا در مرکز خط حمله تأثیرگذار باشد. همین تحرک و انعطاف‌پذیری، پیش‌بینی حرکاتش را برای مدافعان دشوار میکند. حالا او علاوه بر آقای گلی لیگ، با نمره ۷.۴۵ دومین بازیکن برتر مسابقات هم محسوب می‌شود؛ آماری که نشان می‌دهد تأثیرگذاری او فراتر از گلزنی است.
تیم‌های تحت هدایت سیروس پورموسوی معمولاً بازی مستقیم را به بازیسازی از عقب ترجیح می‌دهند؛ رویکردی که به‌ویژه در دیدارهای خارج از خانه و مسابقات شش‌امتیازی، با احتیاط بیشتری همراه می‌شود. آن‌ها ترجیح می‌دهند با حفظ انسجام دفاعی، منتظر اشتباه حریف بمانند و از فرصت‌های به‌دست‌آمده استفاده کنند. در سوی مقابل، تیم جوان وحید رضایی به دنبال بازیسازی از عقب و پیشروی با پاس‌های کوتاه و ترکیبی است. بااین‌حال، هوشمندی آبادانی‌ها در بستن مسیرهای پیشروی و البته بضاعت محدود هجومی حریف باعث شد تلاش‌های تیم رضایی یکی پس از دیگری به بن‌بست بخورد.
بیلدآپ در بن‌بست آنالیز درست مهدی رجب‌زاده، پرسپولیس را برای ساخت بازی هول می‌داد سمت راست زمین. جایی که دانیال ایری مجبور بود یا با حمل توپ و یا با پاس خط‌شکن، بازی را در‌بیاورد. کاری که ایری به دلیل ضعف در بازیسازی موفق به انجامش نمی‌شد و بیلدآپ پرسپولیس خیلی زود شکست می‌خورد. زمان‌هایی که خط پاس مدافعان پرسپولیس باز بود و می‌توانستند بازیکنان جلوی زمین تیم را صاحب توپ کنند هم مدافعان فجر به خوبی از جای خود بیرون می‌آمدند و فضای جلوی دفاع را پوشش می‌دادند. نبود حسین کنعانی و محمد خدابنده‌لو که در زمینه ساخت بازی و پیش‌برد توپ توانمندن، پرسپولیس را در این فاز از بازی عقیم کرده و باید ببینیم بعد از تعطیلات فیفادی، تارتار چه فکری برای این موضوع کرده است.
محبی در تله! اما این تنها ایده‌ی فجر و رجب‌زاده برای کنترل بازی نبود؛ تله پرسی که فجری‌ها پهن کرده بودند دامن محمد‌مهدی محبی را هم گرفته بود؛ محبی که این فصل جزو بهترین بازیکنان پرسپولیس بوده این بازی بارها مالکیت توپ را از دست داد. دلیل؟ احسان پهلوان! پهلوان که ابتدای بازی موفق به باز کردن دروازه تیم سابق‌ش هم شد را معمولا به عنوان وینگر می‌شناختیم اما در این بازی پست اصلی این بازیکن هافبک دفاعی بود. او با مسئولیت پذیری بالا وظیفه‌ی کنترل محبی در نیم‌فضا را داشت و به خوبی هم موفق به انجام این وظیفه شد.
چشم به توپ، غافل از یار؛ اشتباهات زنجیره‌ای در گل دوم پرسپولیس که نیمه دوم را با یک تعویض عجیب و خالی کردن خط هافبک خود شروع کرده بود، باز‌هم روی یک اشتباه دفاعی دروازه خود را باز شده دید. در صحنه‌ی گل دانیال ایری واکنش مناسبی به استارت یادگار به نیم‌فضا نداره و از این بازیکن عقب می‌مونه؛ اما اشتباه اصلی مربوط به محمد‌مهدی زارع است. این مدافع به جای تمرکز روی بازیکن دیگری که درون باکس وجود دارد، تمام حواسش به توپه و یار خود را گم میکند.
مسیر چپ، راهِ گل؛ فولاد از جای خالی کاپیتان گذشت فولاد در این بازی و در زمینی که احتمال سخت شدن بازی را هم می‌داد، به مشکل خورده بود.شاگردان مطهری با وجود گردش توپ خوب اما گام نهایی را نمی‌توانستند بردارند. از ابتدای بازی می‌دیدیم که تمرکز فولاد روی سمت چپ خود و راست چادرملو بود؛ جایی که سعید محمدی‌فرد کاپیتان چادر به دلیل پارگی رباط حضور نداشت و فولادی‌ها هم بخش اصلی حملات خود را از همان سمت اجرا می‌کردند. برنامه‌ای که جواب هم داد و شاگردان مطهری موفق به باز کردن دروازه چادرملو شدند.
آزادی فرشاد؛ کلید باز شدن قفل چادرملو همانطور که گفته بودیم، تیم مطهری در گردش توپ بسیار تیم توانمند و با حوصله‌ای است. یکی از بازیکنانی که نقش بسیار مهمی در کنترل بازی و ساخت روندو‌های مختلف و کارهای ترکیبی دارد، فرشاد احمدزاده است. فوتبالیستی که درک بسیار خوبی از بازی دارد و چه با توپ و چه بدون توپ، سطح قابل قبولی را از خود نشان می‌دهد. احمدزاده در این بازی هم از یک جایی به بعد در نقش بازیکن آزاد قرار گرفت و همه‌جای زمین حضور داشت. این حضور و این نقش در نهایت به فولاد کمک کرد تا از همان سمت راست چادر موفق به خلق موقعیت و گل بشوند.