آیا آمریکا از اسرائیل هم پول جنگ ایران را پس می‌گیرد؟

پاسخ کوتاه این است که دونالد ترامپ برای نخستین‌بار اسرائیل را هم صراحتا در شمار کشورهایی قرار داده که آمریکا انتظار دارد هزینه‌های جنگ را از آن‌ها پس بگیرد اما هنوز هیچ توافق، رقم مشخص یا سازوکار اجرایی برای دریافت این پول اعلام نشده است.اظهارات رئیس‌جمهوری آمریکا در شرایطی مطرح می‌شود که جنگ با ایران به یکی از موضوعات پرهزینه و مناقشه‌برانگیز سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده و شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، فشارها بر کاخ سفید برای توضیح هزینه‌ها و دستاوردهای جنگ را افزایش داده است.ترامپ: اسرائیل بدون دخالت آمریکا وجود نداشتدونالد ترامپ در مصاحبه‌ای با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس که روز یکشنبه پخش شد، گفت کشورهایی که آمریکا در جریان جنگ از آنها محافظت کرده است، باید تمام هزینه‌های نظامی واشنگتن را جبران کنند.او تاکید کرد: «آن کشورهایی که از آن‌ها محافظت کرده‌ایم، تمام هزینه‌هایی را که برای جنگ داشته‌ایم به ما بازخواهند گرداند.» دونالد ترامپ سپس با اطمینان گفت که آمریکا همه این پول را پس خواهد گرفت و این کشورها صددرصد هزینه‌ها را پرداخت خواهند کرد.نکته مهم در این مصاحبه آن بود که دونالد ترامپ در کنار کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، برای نخستین‌بار به‌طور مشخص از اسرائیل نیز نام برد و مدعی شد که اگر آمریکا وارد عمل نمی‌شد اسرائیل دیگر وجود نداشت. او حملات بمب‌افکن‌های بی‌ـ۲ آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران را عاملی دانست که به ادعای او مانع نابودی اسرائیل شده است.این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که اسرائیل نه‌ تنها از متحدان آمریکا در منطقه، بلکه یکی از دو طرف اصلی آغاز حملات نظامی علیه ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ بود. بنابراین، موضوع دریافت پول از اسرائیل با مطالبه هزینه‌های امنیتی از کشورهای عربی که در آغاز جنگ نقشی نداشتند، تفاوت سیاسی و حقوقی قابل توجهی دارد.به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندیدهزینه جنگ ایران؛ رقمی که از ۴۷ میلیارد دلار گذشته استیکی از زمینه‌های اصلی طرح این مطالبه، افزایش هزینه‌های جنگ برای دولت آمریکاست. بر اساس برآوردی که پنتاگون تا اواسط اکتبر منتشر کرده، هزینه جنگ ایران برای ارتش آمریکا به حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار رسیده است. این رقم شامل هزینه‌های مختلف عملیات نظامی، مهمات و سامانه‌های دفاعی است، اما احتمالا تمام بار مالی جنگ از جمله هزینه تعمیر خسارت‌های واردشده به پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه را نشان نمی‌دهد.پیش از این، دفتر بودجه کنگره آمریکا برآورد کرده بود که هزینه جنگ از فوریه تا اوایل اوت حدود ۳۸ میلیارد دلار بوده است. بر اساس گزارش این نهاد، تنها بیش از ۱۳ میلیارد دلار برای موشک‌های رهگیر و مهمات دفاع هوایی مصرف شده بود.بخش مهمی از این هزینه‌ها به استفاده گسترده از سامانه‌های پاتریوت و تاد برای مقابله با موشک‌ها و پهپادهای ایرانی بازمی‌گردد. گزارش‌ها حاکی است که تا اواسط ژوئیه بیش از هزار و ۷۰۰ موشک رهگیر پاتریوت و بیش از ۲۰۰ موشک تاد در منطقه استفاده شده بود. جایگزینی موشک‌های کروز تاماهاوک و مهمات سامانه‌های دفاع موشکی نیز از پرهزینه‌ترین بخش‌های عملیات نظامی بوده است.با این حال، محاسبه سهم هر کشور از هزینه‌های آمریکا کار ساده‌ای نیست. مشخص نیست چه تعداد از موشک‌های رهگیر برای دفاع از اسرائیل و چه تعداد برای حفاظت از پایگاه‌های آمریکایی یا کشورهای عربی استفاده شده‌اند. همچنین هزینه پرواز هواپیماهای نظامی، سوخت، جابه‌جایی نیروها و تعمیر زیرساخت‌های آسیب‌دیده را نمی‌توان به‌سادگی به یک کشور مشخص نسبت داد.آیا مطالبه ترامپ از اسرائیل جدی است؟با وجود صراحت لحن دونالد ترامپ، تحلیلگران معتقدند تبدیل این اظهارات به یک مطالبه مالی رسمی و قابل اجرا با موانع جدی روبروست.شبکه الجزیره در گزارشی نظر چند کارشناس مسائل خاورمیانه را درباره این موضوع جویا شده است. نیل کویلیام، پژوهشگر وابسته به برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای موسسه چتم‌هاوس، معتقد است اظهارات دونالد ترامپ را بیش از آنکه یک پیشنهاد جدی در حوزه سیاست خارجی بدانیم، باید نوعی پیام‌رسانی سیاسی تلقی کنیم.به گفته او، دونالد ترامپ احتمالا می‌خواهد این پیام را به افکار عمومی آمریکا منتقل کند که هزینه‌های سنگین جنگ نباید بر دوش مالیات‌دهندگان آمریکایی باقی بماند. بدر السیف، استاد دانشگاه کویت و پژوهشگر چتم‌هاوس نیز معتقد است کشورهای عربی حوزه خلیج فارس احتمالا این اظهارات را بیشتر مصرف داخلی و تبلیغاتی تلقی خواهند کرد تا یک مطالبه رسمی دیپلماتیک.اما درباره اسرائیل، ارزیابی‌ها اندکی متفاوت است. استفان لوکاس، تحلیلگر مسائل امنیتی و سیاست خارجی خاورمیانه، احتمال می‌دهد دونالد ترامپ در قبال اسرائیل برای دریافت امتیازات اقتصادی جدی‌تر باشد. از نگاه او، رئیس‌جمهوری آمریکا ممکن است بخواهد بخشی از مسئولیت سیاسی و مالی جنگی را که به گفته برخی منتقدان با فشار اسرائیل آغاز شد، متوجه دولت بنیامین نتانیاهو کند.استفان لوکاس همچنین به موضع اخیر ترامپ درباره پایان کمک‌های آمریکا به اسرائیل اشاره می‌کند. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از تمایل واشنگتن به بازنگری در مناسبات مالی و نظامی دو طرف باشد.کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل؛ از دریافت پول تا احتمال تغییر رابطهمطالبه ترامپ در شرایطی مطرح می‌شود که اسرائیل سال‌ها یکی از بزرگ‌ترین دریافت‌کنندگان کمک‌های نظامی آمریکا بوده است. بر اساس توافقی که در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما امضا شد، واشنگتن متعهد شده بود در یک دوره ده‌ ساله، سالانه حدود ۳.۸ میلیارد دلار کمک نظامی در اختیار اسرائیل قرار دهد. این کمک‌ها عمدتا برای خرید تجهیزات و تسلیحات از شرکت‌های دفاعی آمریکایی استفاده می‌شود.دوره این توافق در سال ۲۰۲۸ به پایان می‌رسد و دونالد ترامپ نیز پیش‌تر گفته بود که آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۶ حدود چهار میلیارد دلار از کمک‌های مالی به اسرائیل را متوقف خواهد کرد. دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در واکنش به این بحث گفته است اسرائیل از کمک‌های نظامی آمریکا برای دفاع از خود و مقابله با تهدیدهایی استفاده کرده که امنیت آمریکا و غرب را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهند.نکته مهم این است که دریافت کمک نظامی از آمریکا و پرداخت هزینه جنگ به واشنگتن دو موضوع متفاوت‌اند. کمک‌های نظامی در چارچوب توافق‌های رسمی و سازوکارهای مشخص انجام می‌شوند اما تاکنون هیچ توافقی اعلام نشده که اسرائیل را ملزم کند هزینه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را بازپرداخت کند.ماریزه کوهی اصفهانی، استاد سیاست و روابط بین‌الملل خاورمیانه در دانشگاه دورهام به الجزیره گفته است که اسرائیل در روابط خود با آمریکا همواره دریافت‌کننده حمایت بوده، نه پرداخت‌کننده آن. به اعتقاد او، هرگونه درخواست برای تحمیل سهم قابل توجهی از هزینه‌های جنگ به اسرائیل با الگوی دیرینه روابط دو کشور و محدودیت‌های اقتصادی کنونی اسرائیل در تضاد خواهد بود.چرا ترامپ از کشورهای عربی هم پول می‌خواهد؟مطالبه مالی ترامپ فقط به اسرائیل محدود نمی‌شود. او پیش‌تر نیز از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین و کویت به‌عنوان کشورهایی نام برده بود که به دلیل برخورداری از حمایت نظامی آمریکا باید هزینه این حمایت را بپردازند.با این حال، تفاوت مهمی میان وضعیت اسرائیل و کشورهای عربی وجود دارد. اسرائیل از ابتدای جنگ در عملیات نظامی علیه ایران مشارکت داشت اما کشورهای عربی حوزه خلیج فارس می‌گویند از برنامه واشنگتن برای آغاز جنگ مطلع نبوده‌اند و در جریان حملات تلافی‌جویانه ایران نیز خود متحمل خسارات نظامی و اقتصادی شده‌اند.به گفته تحلیلگران، این کشورها هم‌اکنون نیز از طریق همکاری‌های دفاعی، میزبانی پایگاه‌های نظامی آمریکا، خرید تسلیحات و سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایالات متحده، هزینه‌هایی را متحمل می‌شوند. بنابراین، مطالبه پرداخت مستقیم پول برای جنگی که در آغاز آن نقشی نداشته‌اند، احتمالا با مقاومت آن‌ها روبرو خواهد شد.کارشناسان همچنین احتمال می‌دهند اگر ترامپ بخواهد از متحدان عرب خود امتیاز بیشتری بگیرد، به‌جای دریافت مستقیم پول، بر افزایش سرمایه‌گذاری آن‌ها در آمریکا، خرید تسلیحات بیشتر یا توافق‌های تجاری تکیه کند. در چنین حالتی، کاخ سفید می‌تواند این تعهدات اقتصادی را نوعی جبران هزینه‌های جنگ معرفی کند هرچند این سرمایه‌گذاری‌ها الزاما به معنای بازپرداخت واقعی هزینه‌های نظامی نخواهند بود.جنگ ایران و فشار سیاسی بر کاخ سفیدطرح موضوع بازپرداخت هزینه‌های جنگ را نمی‌توان جدا از تحولات سیاسی داخلی آمریکا بررسی کرد. جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای اخیر شکست سنگینی متحمل شدند و دونالد ترامپ نیز پذیرفته که نارضایتی عمومی از جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت در این نتیجه نقش داشته است.در چنین شرایطی، تاکید بر اینکه متحدان آمریکا باید هزینه جنگ را بپردازند، می‌تواند تلاشی برای پاسخ به انتقادهای داخلی باشد به‌ویژه در شرایطی که هزینه عملیات نظامی به ده‌ها میلیارد دلار رسیده و افکار عمومی درباره دستاوردهای جنگ و پیامدهای اقتصادی آن پرسش‌های بیشتری مطرح می‌کند.از سوی دیگر دونالد ترامپ در روزهای اخیر از پایان عملی جنگ سخن گفته است اما هم‌زمان نیروهای آمریکایی همچنان در منطقه حضور دارند و مذاکرات برای دستیابی به توافق با تهران ادامه دارد. بنابراین، هنوز مشخص نیست هزینه نهایی این جنگ چه میزان خواهد بود و آیا واشنگتن می‌تواند بخشی از آن را از متحدانش دریافت کند یا خیر.سخنان ترامپ تهدیدی سیاسی است یا آغاز تغییر در رابطه با اسرائیل؟در حال حاضر نمی‌توان گفت آمریکا تصمیم قطعی گرفته است که صورتحساب جنگ ایران را برای اسرائیل ارسال کند. آنچه روشن است، این است که دونالد ترامپ برای نخستین‌بار اسرائیل را نیز به‌صراحت در کنار دیگر متحدان آمریکا قرار داده و از ضرورت بازپرداخت هزینه‌های جنگ سخن گفته است.با این حال، نه رقم مشخصی برای سهم اسرائیل اعلام شده، نه توافقی برای پرداخت وجود دارد و نه کاخ سفید سازوکار محاسبه و دریافت این پول را توضیح داده است. حتی پاسخ کاخ سفید به پرسش نیوزویک درباره نحوه محاسبه بدهی و چگونگی بازپرداخت، صرفا ارجاع به اظهارات عمومی ترامپ بوده است.در نتیجه محتمل‌ترین برداشت فعلی این است که سخنان ترامپ بیش از آنکه اعلام یک برنامه مالی اجرایی باشد، بخشی از فشار سیاسی او بر متحدان آمریکا و تلاشی برای پاسخ‌گویی به انتقادهای داخلی درباره هزینه جنگ است. با این حال، اشاره مستقیم او به اسرائیل، آن هم در کنار بحث توقف کمک‌های نظامی می‌تواند نشانه‌ای از تمایل دولت ترامپ به تغییر مناسبات مالی واشنگتن و تل‌آویو باشد. این تغییر اگر از سطح اظهارات فراتر برود، یکی از مهم‌ترین تحولات در رابطه دو متحد دیرینه خواهد بود.