آیا به وزیر خارجه جدید اندونزی اجازه داده می‌شود کار خود را انجام دهد؟

در اول اکتبر، رئیس جمهور اندونزی، پرابوو سوبیانتو، سرانجام سوگینو را که در دو سال گذشته وزیر امور خارجه بود، با دیپلمات کهنه کار آرماناتا نصیر جایگزین کرد. اگرچه ممکن است کسی از انتصاب یک دیپلمات کارکشته به عنوان وزیر خارجه استقبال کند، اما مشخص نیست که آیا او از قدرت کافی و دسترسی ریاست جمهوری برای هدایت سیاست خارجی اندونزی به مسیری ثابت تر و آشناتر مانند دولت های قبلی برخوردار خواهد بود یا خیر.

به عنوان اولین وزیر امور خارجه در دهه‌ها بدون تجربه سیاست خارجی قابل توجه، دوران تصدی سوجینو با تصمیم‌گیری‌های نتیجه‌ای مشخص شد که سابقه سیاست خارجی را شکست. اندونزی در مدتی که در راس وزارت امور خارجه بود، بیانیه ای مشترک با چین را تایید کرد که به نظر می رسید از خودداری طولانی مدت این کشور از به رسمیت شناختن ادعای همپوشانی خود با چین در نزدیکی جزایر ناتونا فاصله می گیرد و به طور بالقوه به ادعای غیرقانونی 9 خط چین اعتبار می دهد. علاوه بر این، به بریکس و ایالات متحده پیوست.

هیئت صلح رئیس جمهور دونالد ترامپ، و توافقنامه نابرابر تجارت متقابل را با واشنگتن امضا کرد، علیرغم اینکه این موضوع مزایای مشکوکی برای اندونزی داشت. در داخل، دیپلمات‌های اندونزیایی به رسانه‌های اندونزیایی شکایت‌های ناشناس درباره روند کاری آشفته وزارت خارجه و ماندن در تاریکی در مورد تصمیمات حیاتی سیاست خارجی که در حلقه داخلی پرابوو مورد بررسی قرار می‌گرفتند، ارائه کردند. در این زمینه، انتصاب نصیر به منزله نفسی تازه است.

برخلاف سوگینو بی‌تجربه، نصیر 29 سال سابقه کار به‌عنوان کارشناس وزارت امور خارجه دارد که دو پست در سطح سفیر را پر کرده و یک دوره پنج ساله به‌عنوان سخنگوی این وزارتخانه در کنار سایر نقش‌ها خدمت کرده است. بنابراین، وزارت امور خارجه به سنت چند دهه‌ای خود بازگشته است که دیپلمات‌های حرفه‌ای را در راس خود قرار داده است. از همه مهمتر، نصیر در دوران تصدی خود به عنوان معاون وزیر امور خارجه سوگینو، مسئول پویایی های داخلی وزارتخانه بود، که نشان می دهد باید مستقیما از نارضایتی دیپلمات ها و کارکنان وزارت اطلاعات می داشت.

بنابراین، در دوران تصدی وی، مشارکت دیپلمات ها در مذاکرات تکنوکراتیک در مورد مسائل مهم سیاست خارجی می تواند بهبود یابد. در حالی که در توانایی نصیر برای هدایت سیاست خارجی اندونزی در سال‌های آینده تردیدی وجود ندارد، اما مشخص نیست که آیا فرصت‌ها و دسترسی لازم برای انجام این کار به او داده می‌شود یا خیر.

گزارش‌های مجله خبری اندونزیایی تمپو نشان می‌دهد که دسترسی به رئیس جمهور پرابوو، حتی برای وزرا، بسیار محدود است و به شدت توسط اعضای حلقه داخلی او در کاخ ریاست‌جمهوری کنترل می‌شود، بنابراین هماهنگی نزدیک بین رئیس‌جمهور و اعضای کابینه‌اش در طیف گسترده‌ای از امور دولتی مختل می‌شود. سیاست خارجی نیز از این امر مصون نیست و حداقل سه تصمیم مهم در سیاست خارجی در دوران تصدی سوگینو بدون پیروی مناسب از توصیه‌های وزارت خارجه اتخاذ شد.

پیش از بیانیه مشترک چین و اندونزی در سال 2024، به دیپلمات‌های اندونزیایی دستور داده شد که هرگونه شرط در مورد توسعه مشترک در مناطق همپوشانی دریای چین جنوبی را رد کنند، فقط رئیس جمهور آن را امضا کند. برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که پرابوو از توصیه‌های نزدیک‌ترین معتمدان خود پیروی می‌کند، که این اختلاف را صرفا از منظر اقتصادی می‌بینند. علاوه بر این، مقامات بلندپایه وزارت خارجه نگرانی شدید خود را در مورد یکجانبه بودن توافقنامه تجارت متقابل ایالات متحده و اندونزی که در اوایل سال جاری امضا شد، ابراز کردند، اما رئیس جمهور بدون توجه به آن آن را امضا کرد.

در نهایت، اندونزی بدون مشورت مناسب با سفرای مربوطه اندونزی در خاورمیانه به شورای صلح پیوست و چندین دیپلمات اندونزیایی به طور ناشناس شکایت کردند که تصمیم اندونزی برای پیوستن به این سازمان از نظر سیاست جاکارتا در حمایت از آرمان فلسطین مشکل ساز است. حتی خود Sugiono علنا اعتراف کرد که تصمیم برای پیوستن "بسیار سریع" گرفته شده است. این پدیده ها حاکی از شکاف در فرمول بندی سیاست خارجی بین دیپلمات های حرفه ای در وزارت خارجه و سیاستمداران در کاخ ریاست جمهوری است.

در حالت ایده‌آل، این دو باید با هم کار کنند: کارکنان وزارت خارجه باید جزئیات تکنوکراتیک و استراتژیک سیاست خارجی را بررسی کنند، در حالی که کاخ از این توصیه‌ها برای شکل‌دهی و در نظر گرفتن پیامدهای گسترده‌تر فراتر از سیاست خارجی استفاده می‌کند و بالعکس. علاوه بر این، بوروکرات‌ها معمولا سال‌ها یا دهه‌ها را در وزارتخانه سپری می‌کنند و دانش و تجربه‌ای را جمع‌آوری می‌کنند که به اطمینان از عدم انحراف شدید سیاست خارجی اندونزی و ثابت ماندن آن کمک می‌کند.

اگر کاخ خود را منزوی کند، دیدگاه‌ها و تحلیل‌های دیپلمات‌های کارکشته و توانمند وزارت خارجه که به حفظ ثبات و ثبات سیاست کمک می‌کنند، ممکن است در تصمیم راهبردی نهایی منعکس نشوند و آن را در برابر تصمیم‌های مشکوک برای جاکارتا آسیب‌پذیر کنند. بنابراین، انتصاب نصیر را باید در این زمینه دید. ممکن است کسی در مورد توانایی او در هدایت سیاست خارجی اندونزی و جذب دیپلمات‌های وزارتخانه برای این منظور تردید چندانی نداشته باشد.

با این حال، رئیس‌جمهور باید به وزیر اجازه دسترسی سریع و آسان به کاخ را بدهد و هماهنگی نزدیک بین آن و وزارتخانه را تضمین کند، مانند دعوت از وزیر امور خارجه برای گفتگوهای سیاسی با پیامدهای سیاست خارجی و اجرای توصیه‌های او، و همچنین پذیرش درخواست وزیر برای حضور در هر زمان که لازم باشد. بدون دسترسی و مشورت مناسب، صرف نظر از اینکه وزیر امور خارجه چقدر باهوش یا واجد شرایط باشد، کاخ می تواند تصمیمات مهم تری در سیاست خارجی با منافع مشکوک و خطرات بالا اتخاذ کند.

در حالی که پرابوو می‌خواهد در سیاست‌گذاری خارجی بیشتر عمل کند، در صورت دسترسی و مشاوره مناسب، وزیر امور خارجه و دیپلمات‌های توانمند می‌توانند اطمینان حاصل کنند که پرابوو میراث سیاست خارجی بهتری از خود به جا می‌گذارد، زیرا آنها می‌توانند تحلیل‌ها و سیاست‌های دقیق‌تری برای دستیابی به اهدافش از نظر استراتژیک‌تر انجام دهند. سوال این است که آیا رئیس جمهور در نهایت خدمات خارجی توانمند خود را برای این منظور جمع آوری خواهد کرد؟ نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است.