آیا می توانید یک روسفیل اخلاقی باشید؟

از کسی بخواهید چند رمان روسی را نام ببرد، و ممکن است برترین ها را به صدا درآورد: آنا کارنینا، جنگ و صلح، برادران کارامازوف. شاید آنها این آثار کلاسیک را خوانده باشند و آنها را دوست داشته باشند. شاید آنها فقط می دانند که قرار است آنها را بشناسند. حالا از همان شخص بخواهید چند رمان اوکراینی را نام ببرد: احتمالا هیچ. حتی بومی‌های اوکراینی ممکن است بیشتر با کتاب‌ها و نویسندگان روسی آشنا باشند تا با ادبیات خودشان. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، یک عابر پیاده در کیف همچنان می‌توانست از کنار میدان لئو تولستوی یا هر تعداد بنای طلاکاری شده شاعر الکساندر پوشکین عبور کند.

این در سال 2022، زمانی که روسیه تهاجم تمام عیار خود به اوکراین را آغاز کرد، تغییر کرد. مجسمه های پوشکین با خاک یکسان شدند. نام تولستوی به طور کامل مطرح شد. گروهی از نویسندگان اوکراینی پیشنهاد تحریم جهانی کتاب‌های نویسندگان روسی را دادند. یکی از حامیان این ممنوعیت استدلال کرد که "هر نام برجسته روسی" راهی برای حذف یک اوکراینی است. در ماه مه 2023، به نظر می رسید که سازمان غیرانتفاعی آزاد بیان PEN آمریکا تحت تأثیر این استدلال قرار گرفته بود و به طور ناگهانی پانل جشنواره نویسندگان مخالف روسی را پس از اعتراض شرکت کنندگان اوکراینی لغو کرد. کتاب هایی که صرفا با روسیه ارتباط داشتند نیز مشکوک شدند.

در اواخر همان سال، الیزابت گیلبرت، نویسنده آمریکایی، اعلام کرد که پس از شنیدن سخنان خوانندگان آزرده در اوکراین، از ناشر خود خواسته است تا رمان آینده او - یک درام تاریخی که در سیبری اتفاق می‌افتد و هیچ ارتباط آشکاری با درگیری‌های کنونی ندارد- بنویسد.

امروزه، چنین نمایش های دراماتیکی از همبستگی دیگر مرسوم نیست. با شروع جنگ و کاهش خشم بین‌المللی، به نظر می‌رسد که بحث بر سر تحریم‌های فرهنگی در جای دیگری متمرکز شده است. کن در ماه مه یکی از جوایز اصلی خود را به کارگردانی روسی که فیلم ضدجنگ او توسط اوکراینی‌ها به خاطر سهل‌انگاری در قبال ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه مورد انتقاد قرار گرفت، اعطا کرد. تئاترهای سراسر اروپا از نوازندگان روسی - حتی برخی با روابط کرملین - استقبال می کنند که اجرای آنها در سال 2022 متوقف شد.

اما برای نویسنده فرانسوی امانوئل کارر، تسلط فرهنگی روسیه هنوز موضوعی آزاردهنده و عمیقا شخصی است. او در صفحات آغازین کتاب خاطرات جدید خود، کلخوز، می‌نویسد: «می‌دانم که در شروع این کتاب، به بخش کوچکی با اوکراین و جنگ وحشیانه‌ای که روسیه در آنجا به راه انداخته است، می‌پردازد، زیرا برای من، روسیه، خوب یا بد، یک امر خانوادگی است.» کلخوز تاریخ خانواده روسی-مهاجر کارر را با جزییات دقیق، به عقب و جلو در زمان، و از نقطه نظری به نقطه دیگر، ارائه می کند.

در تمام طول، او راه خود را به سمت سؤال اصلی خود انتخاب می کند: آیا ممکن است او با جنگ مخالفت کند و همچنان روسیه را دوست داشته باشد؟

Carrère در فرانسه بیشتر به خاطر داستان‌های غیرداستانی پرخاشگرانه‌اش شناخته می‌شود، که اغلب موضوعات بحث‌برانگیزی را به خود اختصاص می‌دهد: حملات تروریستی ۲۰۱۵ پاریس، زندگی قانون شکنان، تجربیات خودش با اختلال دوقطبی. او یک خاطره‌نویس است، نه یک مجادله‌گر – او می‌گوید: «ترجیح می‌دهم به تجربه‌ام تکیه کنم» – اما علاقه‌ای دائمی به این دارد که چگونه افراد به روایت‌های بزرگ باور می‌کنند و خود را از حقیقت جدا می‌کنند.

رویکرد «همه چیز کپی است» این مرد 68 ساله در نوشتن منجر به چند مورد نامحرمی شده است که به خوبی تبلیغ شده است - مانند زمانی که او یک توافق قانونی برای نوشتن در مورد همسر سابقش در کتاب خود، یوگا در سال 2020 شکست، یا زمانی که در سال 2007، در کتاب زندگی من به عنوان یک رمان روسی، از مادرش، هرسرسد، هرسد راست سرپیچی کرد. روشنفکر و مورخ روسیه، تا فاش کند که پدر گرجستانی او همکار نازی ها بوده است. کلخوز - که سال گذشته در فرانسه منتشر شد و به تازگی توسط جان لمبرت باهوش به انگلیسی ترجمه شد - برخی از موضوعات آن درام خانوادگی را انتخاب می کند.

این بار، او بیشتر بر هلن و بستگان مادری‌اش تمرکز کرده است، که داستان‌های زندگی‌شان، با کمک سوابق خانوادگی جمع‌آوری‌شده توسط پدرش، یک روسوفیلی مشتاق، حجم زیادی از کتاب را تشکیل می‌دهند. (عنوان آن به نوعی مزرعه جمعی شوروی اشاره دارد، کلمه ای که هلن به عنوان لقبی بازیگوش برای خانواده خود استفاده می کرد.) هلن از خانواده ای از "روس های سفیدپوست" اشرافی (که به دلیل روابط آنها با ارتش سفید ضد بلشویکی نامگذاری شده بودند) که قبل از انقلاب روسیه در خارج از کشور ایتالیا زندگی می کردند و در میان باغبانان روسیه زندگی می کردند، می آمد.

پرتره های کارر از این مردم بورژوای پشیمان پر جنب و جوش و رنگ آمیزی از محبت است - به این ترتیب آنها تولستویانی هستند - اما همانطور که او مصائب آنها را بازگو می کند، از نزدیک بینی ظاهری آنها شگفت زده می شود. شورشیان دهه‌ها علیه آن‌ها تهییج می‌کردند، اما آنها «هیچ چیزی را ندیده بودند». انقلاب به‌عنوان یک ضربه‌ی مکنده وارد شد.

هنگامی که بلشویک ها زمین های خانواده را در روسیه تصرف کردند، ثروت آنها از بین رفت. مادر هلن، ناتالی، همراه با موجی از دیگر مهاجران روسی سفیدپوست، با عناوین منقرض شده در پاریس، به پایان رسید. آنها روزی به یکدیگر اطمینان دادند که بلشویک ها سرکوب خواهند شد و به بالاترین رده های جامعه روسیه، در راس امپراتوری گسترده اسلاو بازگردانده خواهند شد.

هلن که در پاریس به دنیا آمد، بزرگ شد تا یک محقق درباره گذشته امپراتوری روسیه باشد. اما او همچنین به مسیر آن پس از سقوط پرده آهنین علاقه مند شد. هنگامی که در دهه 1990 مشخص شد که بعید است که یک جمهوری جیر جیر به طور جادویی ظهور کند، دیپلماسی بین اروپا و فدراسیون روسیه برجسته شد و هلن برای خود گشایشی دید.

او به برجسته‌ترین مدافع فرانسه برای روسیه تبدیل شد، یک «بازدیدکننده همیشگی کرملین» که با رئیس جمهور بوریس یلتسین، سپس ولادیمیر پوتین (او عاشق یلتسین همیشه مست بود و پوتین را سرد اما قابل احترام می‌دانست)، و در «کمیته اخلاق» شبکه خبری دولتی روسیه امروز خدمت کرد.

هلن از جایگاه خود در برنامه تلویزیونی گفتگوی فرانسوی، به طور معمول رهبران آمریکایی و اروپایی را به خاطر تحقیر روسیه که به گفته او در راه تبدیل شدن به یک سوسیال دموکراسی مدرن است، سرزنش می کرد. فساد، دوستی، یک معترض اینجا یا آنجا ناپدید شد: اینها فقط دردهای فزاینده ای بودند. فرهنگ انعطاف پذیری سخت روسیه به روسیه کمک می کند تا به درستی جایگاه خود را در بین قدرت های بزرگ جهانی از سر بگیرد.

در مورد "مردم کوچک" که در سایر کشورهای پس از شوروی زندگی می کردند، از جمله اقوام پدرش در جورجیا، آنها "باستانی، فولکلور" بودند و تا حد زیادی مستحق موقعیت فرعی خود بودند.

با این حال، کارر خاطرنشان می کند، او هرگز انتظار نداشت روسیه به اوکراین حمله کند. درست یک هفته قبل از حمله، در حالی که نیروهای روسی از قبل در دونباس تجمع کرده بودند، هلن به یک مصاحبه کننده تلویزیونی اطمینان داد که کشور با خیال راحت خارج از محدوده است. او گفت که پوتین "مردی منطقی و آگاه از خطرات است که هرگز اقدام بی پروا انجام نمی دهد." سپس واقعیت ثابت کرد که او اشتباه می کند. کریر می نویسد: «من هرگز نشنیده بودم که این زن، که ذاتا و اصولش اینقدر خوش بین است، اینقدر مضطرب به نظر برسد. او مدام تکرار می‌کرد: "نمی‌فهمم، فقط متوجه نمی‌شوم."

در نهایت، هلن آتش سوزی در حال آشکار شدن را تصدیق کرد، اما فقط برای توضیح استدلال نادرست خود - نه برای انکار اظهارات گذشته خود. او اصرار داشت که انگیزه های پوتین حتی برای متخصصی مانند خودش غیرقابل درک بود. رسانه های فرانسوی او را تحقیر کردند، اما او پاسخ داد که آنها صرفا تحت تأثیر le wokisme بودند. Carrère به طور مداوم به این قسمت در کلخوز باز می گردد و سعی می کند ناسازگاری هلن را درک کند.

چگونه ممکن است زنی که "به درک روس ها افتخار می کرد" اینقدر از این موضوع غافل شده باشد؟ چرا او هرگز عقاید خود را بازجویی نکرده بود؟

با این حال، کارر نیز عمدتا از احتمال تهاجم چشم پوشی کرده بود. او عشق مادرش به روسیه را به ارث برده بود - یا تصویری کج از آن. در دوران رشد، داستان‌های پیش‌انگیز داستایوفسکی درباره دنیایی تیره و چندگانه او را شگفت‌زده کرد و به عنوان «آیین عبور به بزرگسالی» عمل کرد. از سال‌ها نوشتن درباره دنیای اموات روسیه، او مجموعه‌ای از دوستان را در مسکو جمع کرد: پوتینیست‌ها، عمدتا، و «خارجی‌های ماجراجو» که تا حدی به طعم «آزادی‌خواهانه» گانگستریسم روسی بودند.

نه او و نه مادرش هیچ وقت برای دیدار از گرجستان وقت نگرفتند - حتی اگر یکی از عموزاده های گرجستانی اش در سال 2018 در یک پلاتفرم طرفدار اروپا و ضد روسیه به عنوان رئیس جمهور انتخاب شده بود. او اعتراف می کند که "روسیه تمرکز اصلی من باقی ماند"، درست مانند هلن. امانوئل کارر در ایستگاه متروی کیفسکایا در مسکو، مارس 2022. (نانا هایتمن / عکس های مگنوم) این تهاجم همه اینها را زیر سوال می برد و کلخوز را از تاریخچه خانوادگی دور می کند. Carrère یک سری عکس از روزهای اولیه جنگ را معرفی می کند.

اول سفر به روسیه است که قبل از اعلام «عملیات نظامی ویژه» برنامه ریزی شده بود. او در 24 فوریه 2022 به مسکو می‌رسد، جایی که قرار است برای اقتباس سینمایی یکی از کتاب‌هایش یک فیلم کوتاه بسازد، زیرا تانک‌ها در حال عبور از مرز هستند. تقریبا بلافاصله، تولید متوقف می شود. کارر ناآرام است، اما به جای بازگشت به خانه، می خواهد بماند و روزنامه نگاری کند. او می خواهد بفهمد که مسکوئی ها چگونه واکنش نشان می دهند.

در چند روز آینده، او از آنچه از دوستانش می‌شنود، که آنها را افراد منطقی می‌شنود، شگفت زده می‌شود - مطمئنا «خیلی قابل احترام نیستند»، اما ایدئولوگ‌های آشکار نیستند. آنها می گویند که جنگ می تواند «پایان دنیا» باشد، اما این هزینه جان انسان ها نیست که آنها را می ترساند: این از دست دادن آسایش مادی آنهاست. کارر با صراحت خاطرنشان می‌کند که اخبار تحریم‌ها «مثل موشک‌های کی‌یف» می‌بارد و به تجملات خارجی پایان می‌دهد - «دیزنی، نتفلیکس، نایک». کارر مشاهده می کند که تلویزیون روسیه پیام های نفرت و هژمونی را در یک حلقه پخش می کند.

با در نظر گرفتن این تجربیات، او دقیقا شگفت‌زده نمی‌شود وقتی درباره اوکراینی‌هایی که شروع به حمایت از تحریم «همه چیز روسی» کرده‌اند - که تلاش‌های برنامه‌ای روسیه برای بازنویسی فرهنگ خود را با خطوط سخت خودشان تطبیق می‌دهند، شگفت‌زده نمی‌شود. در آن زمان، او نسخه اولیه کلخوز را شروع کرده است و در سال 2023 دوباره از اوکراین بازدید می کند تا مطالبی را جمع آوری کند.

در سفر به خرسون، او با رئیس PEN اوکراین، ولودیمیر یرمولنکو - یکی از افرادی که به پنل روسی PEN آمریکا اعتراض داشت - ملاقات می کند و همانطور که Carrère خلاصه می کند، به او می گوید که "هر روسی که مورد تجلیل قرار می گیرد به معنای اوکراینی است که فراموش شده است." کارر دلسوز است، اما همچنان سعی می‌کند از ادبیاتی که در زندگی او نقش اساسی داشته دفاع کند. او به یرمولنکو و همکاران اوکراینی‌اش می‌گوید که ارزش حفظ داستایفسکی را دارد، زیرا رمان‌های او اجازه می‌دهند «صداهای متناقض آشکار شوند»، بدون اینکه هیچ یک از آن‌ها را امتیاز یا امضا کنند.

"آیا مخالف ایدئولوژی نیست؟" او تعجب می کند. "آیا این پیروزی پیچیدگی نیست؟"

یکی از دانشگاهیان گروه به سرعت او را روشن می کند. کارر می نویسد: «او آن را با تجلیل ابدی پیچیدگی به عنوان آلفا و امگا ادبیات داشته است.» او استدلال می کند که جنگ، دروغ را به "پیچیدگی" می دهد. نواحی خاکستری را بریده و حق را از باطل جدا می کند. هنگامی که طرفین او درخواست مسخره او را برای صحبت کردن به روسی نادیده می گیرند، اگرچه این تنها زبانی است که همه آنها کاملا به آن مسلط هستند، او تحت تأثیر قرار می گیرد - از قدرت اعتقادات آنها، تمایل آنها برای شرکت در بحث های منطقی و حتی بیزاری آنها از داستایوفسکی.

اما آیا رابطه او با روسیه واقعا به هیچ وجه تغییر کرده است؟ اگرچه او شیفته تعهد اوکراینی ها است، اما واضح است که او به تحریم آنها نخواهد پیوست. کارر به زودی به زندگی راحت خود در فرانسه باز می گردد، در حالی که از خشونتی که دیده بود تنبیه شده بود و کمتر متقاعد شده بود که شکست روسیه اجتناب ناپذیر است. آخرین قسمت کلخوز روایتی دردناک از مرگ مادرش بر اثر سرطان در سال 2023 است. جدای از شکایات بیهوده ای که او از بستر بیماری خود در مورد "نفس کشیدن" اوکراینی ها در تلویزیون ارائه می کند، جنگ به سختی نقشی ایفا می کند.

این یک راه غم انگیز و تأثیرگذار برای نتیجه گیری کتاب است، اما روشی گریزان نیز. این محدودیت سبک پرتقاطع و حواس‌پرت کارر را نشان می‌دهد. درد تاریخی، چرخه‌های نسلی ناگسستنی، مبارزات بی‌پایان ملت‌ها: به نظر می‌رسد که کارر می‌گوید وقتی مادرش در حال مرگ است، همه اینها چقدر اهمیت دارد؟ این خط فکری ممکن بود قانع‌کننده‌تر باشد، اگر او 300 صفحه آخر گذشته را صرف تأمل در آن موضوعات نمی‌کرد – و زنی را توصیف نمی‌کرد که زندگی‌اش کاملا در آن گره خورده بود. با این حال، Carrère آخرین انحراف را در اختیار دارد.

او یک نوع پس‌نوشته شگفت‌انگیز را برای ما به جای می‌گذارد: قصیده‌ای برای پدرش، لوئیس، روسوفیلی که همه مطالب خود را برای کتاب در اختیار او قرار داده است، و جایگاه مبهمی‌تری در آن دارد. لوئیس، یک مدیر بیمه کم حرف، همیشه برای هلن کمانچه می نواخت. او ریشه روسی نداشت، اما به دلیل عشق به همسرش، عاشق این کشور شد.

بعدا، هنگامی که ازدواج آنها "تا حدی بدتر شد" - چون اینجا فرانسه است، آنها هر کدام روابطی داشتند اما طلاق نگرفتند - او به تحقیقات خود عقب نشینی کرد و تاریخچه خانوادگی همسرش را "اشتیاق بزرگ" خود قرار داد. لویی پرونده‌های جامعی از اسناد جمع‌آوری کرد و فاجعه‌هایی را که اجداد هلن متحمل شدند (از جمله بخش نادیده گرفته شده گرجی خانواده) ترسیم کرد. کارر پیشنهاد می‌کند که با انجام این کار، با تاریکی زندگی روسیه - و پیامدهای امپریالیسم بی‌بند و بار - به‌گونه‌ای که هرگز نمی‌توانست مقابله کرد.

اگر راه درستی برای دوست داشتن روسیه و مخالفت با جنگ وجود داشته باشد، ممکن است چیزی شبیه این به نظر برسد: یک فرآیند سختگیرانه و پایدار برای تلاش برای درک. چنین رویکردی مستلزم حفظ تاریخ در کلیت آن و رد هر روایتی است که ذرات ناخوشایند را کنار می گذارد. کلخوز تلاش کارر برای پیروی از راه پدرش است، اما او کاملا دامنه توجهی برای آن ندارد. با وجود حداکثری بودنش، این پروژه به طرز عجیبی کوتاه شده است.

پس شاید این به خوانندگان بستگی دارد که از جایی که او کارش را رها کرده است ادامه دهند - مسیری را از طریق جنگ های فرهنگی به سوی خواندن کاملتر و واضح تر از تاریخ بسازند.