آیا هنوز هم ریاضیدانان می توانند از استفاده از هوش مصنوعی در این مرحله خودداری کنند؟

با ترکیب هوش مصنوعی، ریاضیدان در کجای ریاضیات قرار می گیرد؟

من تقریبا 20 سال است که درباره ریاضیات می نویسم، و در آن دوره، فکر نمی کنم هیچ زمانی مانند امروز وجود نداشته باشد. در بیشتر دوران حرفه‌ای من، رسیدن به یک داستان بزرگ ریاضی چیزی بود که حداکثر هر چند ماه یک بار اتفاق می‌افتاد - نمودار ون از نتایج ریاضی که هم جالب و هم قابل توضیح برای مخاطب عام است، همپوشانی بسیار محدودی دارد. همه چیز تغییر کرد زیرا هوش مصنوعی به طور تکان دهنده ای در ریاضیات توانایی پیدا کرد، داستانی که ما در حدود یک سال گذشته به تفصیل آن را پوشش داده ایم.

بر اساس یک تحلیل، 25 درصد از مقالات ریاضی منتشر شده بر روی سرور preprint arXiv در ماه آگوست، استفاده از هوش مصنوعی را تایید می‌کنند که در مقایسه با سال قبل، تنها 1 درصد بود. ریاضی‌دانان هنوز از تغییراتی که می‌بینیم به خود می‌پیچند، و من - و آنها - در این فکر فرو رفته‌اند که آیا در آینده نزدیک انجام ریاضیات بدون هوش مصنوعی ممکن است یا نه.

یکی از قیاس‌هایی که به ذهن متبادر می‌شود، شطرنج است، که برای دهه‌ها بازیکنان هوش مصنوعی فوق‌انسانی برای آن داریم. اما این بدان معنا نیست که مردم بازی شطرنج را متوقف کردند - در عوض، هوش مصنوعی شطرنج می تواند الهام بخش و به بازیکنان جدید آموزش دهد. البته جایی که قیاس پایین می‌آید این است که یک بازی شطرنج بر روی هر بازی شطرنج دیگری که قبل از آن انجام می‌شود، ساخته نمی‌شود. به نوعی، ریاضیات بیشتر شبیه یک پازل بزرگ چند نفره است و زمانی که هوش مصنوعی به بازی پیوست، نادیده گرفتن آن غیرممکن است.

برهان‌های ریاضی طبق تعریف، برای همیشه صادق هستند، که باعث می‌شود نتوان نتیجه‌ای را که توسط هوش مصنوعی اثبات شده است، ناشناخته دانست. این حتی برای اثباتی که به گونه‌ای نوشته شده است که انسان‌ها آن را درک نمی‌کنند نیز صدق می‌کند، زیرا صحت آن را می‌توان از طریق زبان برنامه‌نویسی Lean تأیید کرد، که یک اثبات را به گزاره‌های منطقی عنصری تقسیم می‌کند که می‌توان آن را به صورت مکانیکی توسط رایانه بررسی کرد.

امکان باز شدن شکاف بین حقیقت و درک نگران کننده است. ترنس تائو، ریاضیدان دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس، هشدار داده است که حل مسائل با هوش مصنوعی شبیه استفاده از یک منبع تجدیدناپذیر است، یعنی مجموعه ای از مسائل باز. او استدلال می کند که، در حالی که از لحاظ نظری تعداد بی نهایتی از مسائل برای ریاضیدانان وجود دارد که باید روی آنها کار کنند، شناسایی مسائل خاصی که منجر به کشف تکنیک های جدید ریاضی می شود، بخش کلیدی تحقیقات ریاضی است.

اگر هوش مصنوعی این مسائل را حل کند و بدون تولید تکنیک‌های جدید آنها را حل کند، ریاضیدانان کجا را رها می‌کند؟ تائو در یکی از پست‌های اخیر خود در رسانه‌های اجتماعی گفت: «استفاده بی‌رویه از ابزارهای قدرتمند استخراج راه‌حل می‌تواند به هدف کوتاه‌مدت فوری حل مشکلات دست یابد، اما به قیمت حفظ اکوسیستم برای موج بعدی پیشرفت، یا درک پیشرفت‌هایی که قبلا به دست آمده است».

یکی از راه‌حل‌هایی که او پیشنهاد می‌کند این است که دسته‌هایی از مشکلات باید به عنوان محصور در نظر گرفته شوند که مستحق تجزیه و تحلیل و درک کامل هستند، نه صرفا حل شوند. من فکر می کنم که این احتمالا غیرممکن است، همانطور که تائو اساسا خودش اعتراف می کند. برای حل یک مسئله با استفاده از هوش مصنوعی فقط به یک نفر نیاز است - و حتی لازم نیست یک ریاضیدان حرفه ای باشد - و سپس برای همیشه با هوش مصنوعی حل می شود.

این پیشنهاد همچنین مرا به یاد رمان Anathem در سال 2008 اثر نیل استفنسون می‌اندازد، که دنیایی را تصور می‌کند که در آن فضای اطلاعاتی آنچنان توسط «بی‌انگاری مصنوعی» آلوده شده است که تشخیص حقیقت غیرممکن می‌شود. محققان اکنون مؤسسات صومعه مانندی را اشغال می کنند که عمدا از سایر نقاط جهان جدا شده اند تا فقط بر سیستم های استدلالی خود تکیه کنند. از قضا، مشکلی که امروزه ریاضیدانان با آن روبرو هستند، تقریبا برعکس است - به لطف تأیید ناب، دستیابی به حقیقت تقریبا بسیار آسان است.

آیا یک ایده مشابه - ریاضیدانان بدون هوش مصنوعی، به جای مسائل ریاضی بدون هوش مصنوعی - می تواند کارساز باشد؟ الساندرو دلا کورته از دانشگاه کامرینو ایتالیا می‌گوید: «فکر نمی‌کنم ایده‌آل باشد اگر همه ریاضی‌دانان روی کره زمین از یک فناوری به عنوان رابطی اجتناب‌ناپذیر بین خودشان و رشته‌شان استفاده کنند.» من فکر می‌کنم اگر یک اقلیت کوچک، مثلا 5 تا 10 درصد، عاری از هوش مصنوعی باقی بمانند، بهتر است، در حالی که بخش عمده‌ای از جامعه با این ابزارها تعامل داشته باشند، امیدوارم انتقادی و در دانشگاه‌ها».

دلا کورته یک بیانیه آنلاین برای سایر ریاضیدانان تنظیم کرده است تا امضا کنند و به او بپیوندند تا از هوش مصنوعی در کار خود اجتناب کنند، اما او موافق است که نمی توان شبح هوش مصنوعی را به طور کامل نادیده گرفت. او می گوید که اگر با نتیجه ای مواجه شود که برای کارش که با استفاده از هوش مصنوعی به دست آمده مفید باشد، وانمود نمی کند که وجود ندارد. مادامی که به روشی قابل درک ارائه شود، ترجیحا در مقاله‌ای که در آن یک نویسنده انسانی مسئولیت را بر عهده می‌گیرد. من به گردش کار شخصی‌ام اهمیت می‌دهم و دوست دارم که «پاک از هوش مصنوعی» باشد، اما مطمئنا نمی‌خواهم اشکال غیرمنطقی از زهد فناوری را ترویج کنم.»

برخی از ریاضیدانان در مورد تأثیر هوش مصنوعی مثبت تر هستند. دانیل لیت از دانشگاه تورنتو نوشته است که این حرفه در حال ورود به عصر جدیدی است. او می‌نویسد: «من فکر می‌کنم ما در آغاز یک انفجار باورنکردنی و شگفت‌انگیز از ریاضیات هستیم، و اگر برای درک انسان ارزش قائل شویم، نیاز به ریاضیدان‌های انسانی بیش از هر زمان دیگری وجود خواهد داشت.

این به نظر من واقعی ترین سناریو است. با کنار گذاشتن این واقعیت که هوش مصنوعی هنوز در تولید متنی که می خواهید بخوانید بسیار بد است، در صورت تمایل می توانید به سادگی از رمان های تولید شده توسط هوش مصنوعی چشم پوشی کنید. من نمی دانم که چگونه ریاضیدانان می توانند ریاضیات تولید شده توسط هوش مصنوعی را پس از ورود به ادبیات نادیده بگیرند. همانطور که لیت می گوید، اکنون "غیر ممکن است مردم، چه آماتور و چه حرفه ای، از فشار دادن دکمه ای برای تولید ریاضیات جلوگیری کنند". به‌عنوان یک ناظر بیرونی، تماشای ریاضی‌دانانی که سعی می‌کنند خود را با این واقعیت جدید وفق دهند، جذاب است.

من همچنین بسیار خوشحالم که اکنون که به نظر می رسد هوش مصنوعی بر بازی تسلط داشته باشد، مجبور نیستم کسی باشم که قوانین جدیدی را برای معمای بزرگ ریاضی ایجاد کند.