آیا چین به حوثی‌ها مسلح می‌شود یا فقط در اجرای کنترل صادرات ناکام است؟

اخیرا گزارش‌ها بار دیگر ادعا می‌کنند که شرکت‌های چینی قطعات با کاربرد دوگانه را برای ساخت موشک به حوثی‌ها می‌فروشند. این گزارش‌ها استدلال می‌کنند که انگیزه پکن این است که ایالات متحده را تحت فشار قرار دهد در حالی که هیچ اثر انگشتی باقی نمی‌گذارد که بتوان آن را ردیابی کرد. دیپلمات‌های چینی این ادعاها را به عنوان ادعاهای بی‌اساس رد کرده‌اند و استدلال می‌کنند که چین کنترل دقیقی بر صادرات دارد و از تحریم‌های تسلیحاتی سازمان ملل پیروی می‌کند. آنها گفتند حتی اگر ادعاها صحت داشته باشد، چین بیش از حد مایل به تحقیق و سرکوب هرگونه تخلف است.

با این حال، در آن گزارش ها ذره ای از حقیقت وجود دارد. با پیشرفت تکنولوژی، ساختن موشک دیگر به قول معروف «علم موشکی» نیست - مانع ورود به شدت کاهش یافته است. دانشی که زمانی برای تعداد معدودی از کشورها محفوظ بود، اکنون به طور گسترده در دسترس است و به تعداد فزاینده ای از بازیگران دولتی و غیردولتی اجازه می دهد تا موشک های خود را با استفاده از قطعات تجاری موجود بسازند. بنابراین، کاملا قابل قبول است که قطعات ساخت چین می توانستند به موشک های حوثی راه پیدا کنند.

حتی با توجه به اینکه چین اغلب "کارخانه جهان" نامیده می شود و دشواری فزاینده ردیابی در نهایت صادرات به کجا می رسد، تعجب آور نیست. با این حال، این واقعیت به تنهایی ثابت نمی کند که پکن فروش را روشن کرده است. پس سوال مفیدتر این نیست که آیا قطعات ساخت چین در موشک های حوثی یافت می شود یا خیر، بلکه این است که آیا حضور آنها منعکس کننده سیاست عمدی چین است یا خیر. گاز گرفتن دستی که تغذیه می کند معنی ندارد حوثی ها، یک گروه شبه نظامی که برای کنترل یمن می جنگند، اخیرا حملات خود را به تاسیسات نفتی عربستان افزایش داده اند و به دنبال بستن باب الما هستند.

تنگه ndab به کشتی های سعودی. برای پکن، فرستادن عمدی قطعات با کاربرد دوگانه برای حوثی‌ها برای استفاده در این اهداف، چیزی جز شلیک به پای خود نیست. به هر حال، عربستان سعودی دومین تامین کننده بزرگ نفت خام چین است و 14 درصد از کل واردات چین در سال 2025 را به خود اختصاص داده است.

عربستان سعودی، به نوبه خود، تا حد زیادی قادر به دور زدن تنگه هرمز - انتقال نفت از طریق خط لوله شرق به غرب به دریای سرخ و ارسال آن از طریق تنگه باب المندب بود. این مسیر به آن اجازه می داد تا بیش از 70 درصد از کل صادرات نفت خام خود را قبل از جنگ صادر کند - یعنی تا زمانی که حوثی ها تنگه باب المندب را به روی کشتی های سعودی بستند. از آن زمان این بسته شدن عربستان سعودی را مجبور به استفاده از تنگه هرمز و کانال سوئز کرده است که هیچ کدام ایده آل نیستند. اگرچه ترانزیت از طریق تنگه هرمز اکنون تحت نظارت ایالات متحده از سر گرفته شده است.

اسکورت دریایی – با نفت خام، گاز و فرآورده های پالایش شده که تا 81 درصد حجم قبل از جنگ از تنگه عبور می کنند – کشتی هایی که در طول مسیر توسط ایران مورد حمله قرار می گیرند، همچنان خبرساز هستند. در همین حال، کانال سوئز برای بارگیری کامل حامل‌های نفت خام بسیار بزرگ ممنوع است و این امر تانکرهای نفتی سعودی را مجبور می‌کند تا اطراف آفریقا را منحرف کنند تا به چین برسند که باعث افزایش هزینه و زمان می‌شود. حملات حوثی ها به تاسیسات نفتی عربستان، همراه با محاصره کشتی های سعودی توسط حوثی ها، ضربه سنگینی به امنیت انرژی چین وارد کرده است.

قیمت نفت در چین در سپتامبر امسال به بالاترین حد خود رسید در حالی که در اکتبر امسال تعلیق موقت صادرات سوخت اعلام شد. علاوه بر این، عربستان سعودی بزرگ‌ترین مشتری تسلیحاتی چین در خاورمیانه است و 45 درصد از کل فروش منطقه‌ای چین را بین سال‌های 2016 تا 2025 به خود اختصاص داده است - حتی برخی از تسلیحات ساخت چین در هفته‌های اخیر علیه حوثی‌ها استفاده شده است. برای پکن، تسلیح عمدی حوثی ها نه تنها طعنه آمیز است، بلکه خطر آسیب رساندن به روابط با بزرگترین مشتری تسلیحاتی منطقه ای خود را نیز در پی خواهد داشت. حوثی ها ارزش چین و آمریکا را ندارند تنش زدایی مدیریت چین-ایالات متحده

رقابت ژئوپلیتیکی - که اغلب "جنگ سرد جدید" نامیده می شود - اولویت اصلی پکن در سال جاری بوده است. در حالی که چین-آمریکا روابط در زیر سطح متشنج باقی می ماند، آنها در سطح سطحی پس از دو اجلاس سران بلندپایه بین رهبران دو کشور ذوب شده اند. پکن که نمی‌خواهد آن تنش‌زدایی را که به سختی به دست آمده به خطر بیاندازد، پس از شروع جنگ ایالات متحده علیه ایران، تا حد زیادی ایران - شریک استراتژیک جامع خود - را در کنار هم نگه داشته است.

برای مثال، در نشست سران سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان در سپتامبر امسال، رهبران چین و ایران هر دو حضور داشتند اما هیچ ملاقات رسمی برگزار نشد. به طور واضح تر، چین از تسلیح ایران خودداری کرده است. حتی خود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده نیز به این موضوع اعتراف کرد و در اکتبر امسال تکرار کرد که معتقد نیست پکن به ایران کمک می‌کند – و مدعی شد که اگر کمک کند می‌دانست. ترامپ استدلال کرد که پکن چیزهای زیادی برای از دست دادن دارد تا ریسک تامین مواد ایران را بپذیرد.

اگر پکن ایران را مسلح نکند، تمایل کمتری به تسلیح حوثی‌ها، یک بازیگر غیردولتی مورد حمایت ایران، دارد. برای عبور امن نیازی به معامله سلاح نیست این اولین بار نیست که پکن به مسلح کردن حوثی ها متهم می شود. در سال 2024، دو شرکت چینی از سوی ایالات متحده به اتهام ارسال قطعات با کاربرد دوگانه به گروه برای استفاده در ساخت موشک و پهپاد تحریم شدند. سال گذشته یک اندیشکده آمریکایی پا را فراتر گذاشت و مدعی شد که پکن در ازای عبور امن کشتی‌های چینی از تنگه باب المندب، حوثی‌ها را مسلح می‌کند.

در سال جاری، پس از گزارشی مبنی بر اینکه مقامات چینی در ژوئیه امسال مذاکرات مستقیمی با این گروه مورد حمایت ایران برای ایمن کردن عبور امن کشتی‌های چینی در حال عبور از تنگه باب المندب داشتند، دوباره مطرح شد. پکن این گزارش را نه تایید و نه تکذیب کرد. با این حال، چهار کشتی چینی بعدا از این تنگه عبور کردند و آسیبی ندیدند و ادعا را سنگین کردند. یک مقام ارشد ایرانی تایید کرد که چین «یکی از اولین کشورهایی بود که مستقیما با حوثی‌ها در ارتباط با عبور از تنگه باب المندب تماس گرفت».

اگرچه این نشان می‌دهد که پکن یک کانال ارتباطی مستقیم با حوثی‌ها دارد، اما نمی‌تواند ثابت کند که پکن با ارائه قطعات تسلیحاتی در ازای عبور موافقت کرده است. در واقع، M چنین معامله ای غیر ضروری است. حوثی‌ها در حال حاضر علاقه‌مند به عبور امن کشتی‌های چینی از تنگه باب المندب، مستقل از هرگونه معامله تسلیحاتی هستند. در جریان بحران قبلی دریای سرخ، این گروه اعلام کرد که تنها به کشتی‌های آمریکایی، اسرائیلی و بریتانیایی حمله خواهد کرد. در عمل بی رویه حمله کرد.

با این حال، این بار حوثی‌ها محاصره را تنها به کشتی‌های سعودی محدود کرده‌اند و حتی متعهد شده‌اند که به کشتی‌های آمریکایی اجازه عبور امن از تنگه باب المندب را بدهند، مشروط بر اینکه ایالات متحده از جنگ دور بماند. بنابراین، حوثی‌ها علاقه‌ای به ممانعت از عبور کشتی‌های چینی از تنگه ندارند، زیرا انجام این کار بی‌توجه به یک ابرقدرت علیه این گروه تبدیل می‌شود. در همین حال، از چهار کشتی چینی که در ماه ژوئیه از تنگه باب المندب عبور کردند، دو کشتی از مسیر خود منحرف شدند که نشان می‌دهد پکن به حوثی‌ها ایمان کامل ندارد.

پکن باید کنترل کاربر نهایی را تشدید کند اگرچه چین می‌تواند ادعاهایی مبنی بر تسلیح عمدی حوثی‌ها را رد کند، اما پکن سابقه ضعیفی در ردیابی صادراتش در نهایت دارد. برای مثال، سلاح‌های ساخت چین که به امارات متحده عربی فروخته می‌شوند، با وجود محدودیت‌های اسمی در فروش به کشورهایی که درگیر درگیری‌های داخلی هستند، قبلا در دست نیروهای پشتیبانی سریع سودانی قرار گرفته است.

«ساخت چین» با «ارسال شده توسط پکن» یکسان نیست، اما وقتی کنترل‌های کاربر نهایی ضعیف باشد، این تمایز در درک عمومی از بین می‌رود.