آیا 200 هزار دلار وثیقه برای ماهواره‌ها که قبل از پرتاب پرداخت می‌شود، می‌تواند از یک فاجعه زباله فضایی در مدار جلوگیری کند؟ در اینجا دلیل این است که برخی از دانشمندان چنین فکر می کنند

فضای اطراف زمین در حال تبدیل شدن به زباله دانی است. محققان فکر می کنند یک طرح سپرده قابل استرداد می تواند اپراتورهای ماهواره ای را مجبور کند تا قبل از رسیدن به نقطه اوج، اقدام خود را پاک کنند.

برای سال‌ها، کارشناسان پایداری فضایی هشدار داده‌اند که تعداد روزافزون ماهواره‌ها در مدار و مقدار فلز مرده باقی‌مانده، باعث ایجاد آبشار خطرناکی از برخوردها به نام سندرم کسلر می‌شود. در دهه 1970 توسط فیزیکدان ناسا، دونالد کسلر، پیش‌بینی شد، این زنجیره از تصادفات مداری می‌تواند فضای اطراف زمین را غیرقابل استفاده و ناامن کند.

انحراف خطرناک ممکن است نزدیکتر از آن چیزی باشد که برخی فکر می کنند. استفاده بشر از فضا در نقطه عطفی قرار دارد، زیرا شرکت هایی مانند اسپیس ایکس، بلو اوریجین و آمازون قصد دارند در سال های آینده صورت فلکی صدها هزار ماهواره مخابراتی و مراکز داده در مدار را به فضا پرتاب کنند. دانیل کافین، استاد اقتصاد محیط زیست و منابع در دانشگاه کلرادو بولدر، به Space.com گفت: «مدار پایین زمین مانند بسیاری از منابع دیگر به نظر می‌رسد که ما به عنوان بازیگران اقتصادی آن‌ها را به هدر داده‌ایم».

کافین افزود: «انتظار تا زمانی که اجرای هر یک از این نوع مداخلات سیاستی واقعا بد شود، از نظر تاریخی همان کاری است که ما انجام داده‌ایم.» اما شاید بتوانیم در مورد کارهایی که در حال حاضر می توانیم انجام دهیم فکر کنیم.

در مقاله‌ای که ماه گذشته در ژورنال Nature Communications منتشر شد، کافین و همکارانش طرحی را پیشنهاد کردند که اپراتورهای ماهواره را ملزم می‌کند قبل از پرتاب 200000 دلار اوراق قرضه ارسال کنند که پس از اتمام موفقیت‌آمیز خروج از مدار، با بهره قابل استرداد است. به گفته محققان، شرکت‌هایی که نتوانند زباله‌های خود را حذف کنند، این پول را از دست می‌دهند که می‌تواند به سمت یک استخر مشترک برای ماموریت‌های حذف زباله فعال هزینه شود.

کافین می‌گوید: «شما احتمالا می‌توانید با آن میلیاردها دلار به دست آورید. ما فکر می کنیم این یک سیاست بسیار منظم است که به هماهنگی بین المللی نیاز ندارد.» نهادهای بین‌المللی، مانند کمیته هماهنگی زباله‌های فضایی بین سازمانی، از اپراتورهای ماهواره‌ای می‌خواهند تا فضاپیمای خود را ظرف ۲۵ سال پس از پایان مأموریت از مدار خارج کنند. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) یک استاندارد حتی سخت‌گیرانه‌تر را وضع می‌کند - یک شرط پنج ساله برای ماهواره‌هایی که در مدار پایین زمین قرار دارند.

محققان می گویند با این حال، 60 درصد از ماهواره ها زمانی که پیشران آنها تمام می شود، در جای خود باقی می مانند، زیرا اگر آنها از مدار خارج نشوند، عواقبی در پی نخواهد داشت.

حل مشکل در سطح بین المللی دشوار خواهد بود، زیرا نهادهای بین المللی هیچ قدرتی برای اجرای انطباق ندارند. علاوه بر این، کمیته سازمان ملل متحد در مورد استفاده صلح آمیز از فضای ماورای جو (COPUOS)، که قوانینی را برای اکتشاف مسالمت آمیز فضا تعیین می کند، به حمایت یکپارچه هر کشور عضو برای تصویب مقررات جدید نیاز دارد که دستیابی به آن تقریبا غیرممکن است.

Indigo Brownhall، محقق پایداری فضایی در دانشگاه کالج لندن و نویسنده اصلی مقاله، به Space.com گفت: «سیاست پیشنهادی ما می‌تواند در سطح ملی اجرا شود، به همین دلیل است که فکر می‌کنیم جالب است. هر کشوری در اروپا می‌تواند از ماهواره‌های ثبت‌شده در آن‌ها درخواست کند که از این سیاست اوراق قرضه پیروی کنند.»

به بیان ساده، هیچ ماهواره ای که در یک کشور ثبت شده است، قبل از اینکه پول را به بچه گربه بگذارد، به فضا نمی رسد. محققان اذعان دارند که ممکن است متقاعد کردن بازیگران اصلی که از لحاظ تاریخی نسبت به مقررات مخالف هستند، مانند ایالات متحده، برای اجرای چنین طرحی سخت باشد. اما آنها می گویند که یک بلوک آگاه تر از محیط زیست، مانند اتحادیه اروپا (EU)، می تواند با محدود کردن دسترسی به بازار برای افرادی که قوانین آنها را رعایت می کنند، مطابقت را اعمال کند.

براونهال گفت: «بازار مصرف در اروپا بسیار بزرگ است، مانند 300 تا 400 میلیون نفر. اتحادیه اروپا می‌تواند از هر کسی که می‌خواهد داده‌های فضایی یا هر محصولی را در اتحادیه اروپا بفروشد بخواهد که از قوانین آنها پیروی کند. آنها این کار را با GDPR [مقررات عمومی حفاظت از داده‌ها] انجام دادند.

نویسندگان تخمین می زنند که، حتی اگر این طرح تنها 20 درصد از پرتاب های ماهواره های جهانی را پوشش دهد، تعداد ماهواره های متروکه ای را که در سراسر کره زمین مراقبت می کنند تا 18 درصد کاهش می دهد.

همانطور که از ماهواره ADRAS-J ژاپن Astroscale دیده می شود، یک بدنه موشک قدیمی در فضا در بالای زمین غلت می زند. (اعتبار تصویر: Astroscale) بر اساس برآوردهای آژانس فضایی اروپا در حال حاضر بیش از 57000 قطعه زباله فضایی بزرگتر از 4 اینچ (10 سانتی متر) به طور کامل خارج از کنترل به دور زمین می چرخند. این رقم دو برابر کمتر از 10 سال پیش است. بیشتر این قطعات در اثر انفجارها و برخوردهای مداری که ماهواره ها را متلاشی کردند و از مراحل موشک به ابرهای زباله های خطرناک استفاده کردند، ایجاد شدند.

براونهال گفت: «رها کردن ماهواره‌های بزرگ که دیگر در آنجا کار نمی‌کنند مانند یک بمب ساعتی است. "ماهواره های فعال می توانند از مسیر خارج شوند، اما زمانی که دو ماهواره متروکه قرار است به یکدیگر برخورد کنند، کاری جز تماشای آن نمی توانید انجام دهید."

کافین گفت که این سیاست را می توان بر اساس طرح اوراق قرضه اپراتورهای نفتی ایالات متحده که از دهه 1960 برقرار بود، الگوبرداری کرد، که تضمین می کند غول های نفتی پس از توقف استخراج، چاه های نفت استفاده شده را مسدود می کنند.

کافیین گفت: «اگر اپراتورهای نفت پس از اتمام کار تولید نفت، آن را تمیز کنند، پول را پس می گیرند. "اگر آنها این کار را نکنند، پول به صندوقی می رود که دولت سپس از آن برای پاکسازی چاه های یتیم استفاده می کند. این وضعیت کاملا مشابه آنچه در فضا می بینیم است."

در این میان، شواهدی مبنی بر بدتر شدن وضعیت مداری در حال ظهور است. شرکت‌های آگاهی از موقعیت فضایی مانند LeoLabs مستقر در ایالات متحده، که از شبکه‌های رادارها و تلسکوپ‌های زمینی برای نظارت بر ترافیک در فضا استفاده می‌کنند، تعداد فزاینده‌ای از رویدادهای فروپاشی را گزارش می‌کنند - حوادثی که شامل انفجار یا برخورد بین ماهواره‌های قدیمی، قطعات و بدنه‌های موشک است. در شش ماه گذشته، LeoLabs حداقل چهار رویداد تکه تکه شدن در فضا را گزارش کرده است که در مجموع صدها قطعه جدید زباله فضایی را ایجاد کردند.