آینده امپراتوری انویدیا بدون جنسن هوانگ؛ چه بر سر هوش مصنوعی می‌آید؟
جنسن هوانگ پس از ۳۳سال از رهبری شرکتش کناره‌گیری کرد و حالا بزرگ‌ترین چالش انویدیا سرنوشت پولی است که صنعت هوش مصنوعی را زنده نگه می‌دارد.
جنسن هوانگ پس از ۳۳سال از رهبری شرکتش کناره‌گیری کرد و حالا بزرگ‌ترین چالش انویدیا سرنوشت پولی است که صنعت هوش مصنوعی را زنده نگه می‌دارد.
تصور کنید کارخانه‌ای که موتور هواپیما می‌سازد، ضامن اجاره‌نامه‌ی یک فرودگاه هم بشود؛ فرودگاهی که هنوز ساخته نشده است و در آینده فقط هواپیماهایی با موتورهای همان کارخانه در آن می‌نشینند. انویدیا در آگوست ۲۰۲۶ سناریوی مشابهی را اجرا کرد.
در جنوب اوهایو، شرکت SB Energy مجموعه‌ای از مراکز داده را توسعه می‌دهد که ابعادش حتی با معیارهای تب‌آلود صنعت هوش مصنوعی هم غول‌آسا به‌نظر می‌رسد. پروژه‌ی پورتس‌پایک در صورت تکمیل، هزاران مگاوات برق مصرف می‌کند و نسل‌های پی‌درپی تجهیزات انویدیا را در خود جا می‌دهد؛ OpenAI نیز با قراردادهای ۲۰ساله، ظرفیت محاسباتی این مجموعه را اجاره می‌کند.
انویدیا علاوه‌بر تأمین تمام تجهیزات محاسباتی سایت و ۱٫۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در SB Energy، پذیرفت تا سقف ۱۰۵ میلیارد دلار اجاره را ضمانت کند. مردی که انویدیا را تا این نقطه رساند، صبح پنجشنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ از صحنه کنار رفت . انویدیا اعلام کرد جنسن هوانگ پس‌از ۳۳ سال از مدیرعاملی و عضویت در هیئت‌مدیره استعفا داده است و کولت کرس، مدیر مالی باسابقه‌ی شرکت، موقتاً جای او را می‌گیرد.
خلاصه مقاله: جنسن هوانگ پس از ۳۳ سال مدیریت انویدیا استعفا داد و شرکتی را به‌جا گذاشت که فقط تراشه نمی‌فروشد؛ نرم‌افزار، شبکه، سامانه‌های کامل و حتی پشتوانه‌ی مالی پروژه‌های هوش مصنوعی را نیز فراهم می‌کند. سه تصمیم بلندمدت، یعنی CUDA، ساخت DGX و خرید ملانوکس، انویدیا را بر بازار مسلط کرد. اکنون کولت کرس باید ضمن حفظ نقشه‌ی فناوری، روابط پیچیده‌ی شرکت با تأمین‌کنندگان، مشتریان و وام‌دهندگان را اداره کند. آینده‌ی رونق جهانی هوش مصنوعی به تصمیم مدیران جدید، درباره‌ی سرمایه‌گذاری‌ها، ضمانت‌ها و پروژه‌های عظیم مراکز داده گره خورده است.
هیئت‌مدیره یک روز پیش، استعفای هوانگ را پذیرفت و هاروی جونز، که از سال ۱۹۹۳ در هیئت‌مدیره حضور داشت، نخستین رئیس هیئت‌مدیره در تاریخ انویدیا شد. سهام انویدیا حدود ۱۰ درصد افت کرد؛ اما لرزه به خود انویدیا محدود نماند و سهام کورویو، یکی از نزدیک‌ترین شرکای انویدیا، حدود ۱۲ درصد و سهام نبیوس ۱۷ درصد سقوط کرد.
سقوط بنیان‌گذاری که از ۱۹۹۳ تنها مدیرعامل انویدیا بود، حدود دو هفته طول کشید. نیویورک‌تایمز ۲۹ اکتبر گزارش داد نهادهای اطلاعاتی آمریکا به نتیجه رسیده‌اند که یک تاجر چینیِ خریدار تراشه، اطلاعات را مستقیم به پکن می‌رساند. ۸ نوامبر، هوانگ در نامه‌ای به کارکنان انویدیا، به رابطه‌ی خارج از ازدواج خود اعتراف کرد و هیئت‌مدیره بررسی مستقلی را درباره‌ی احتمال هدف قرار گرفتن او در یک عملیات اطلاعاتی خارجی کلید زد.
اعضای هیئت‌مدیره همان روز گفتند دلیل و شواهدی در دست نیست که ماجرا به افشای اسرار شرکت یا لطمه به امنیت ملی منجر شده باشد. چهار روز بعد، هوانگ رفته بود؛ بی‌آنکه هیئت‌مدیره دلیلی رسمی برای خروجش اعلام کند.
اگر فکر می‌کنید ماجرا فقط به بحران جانشینی در شرکتی بزرگ خلاصه می‌شود، به پورتس‌پایک برگردید. هوانگ طی سه دهه انویدیا را از سازنده‌ی تراشه‌های بازی به شرکتی تبدیل کرد که فناوری، زنجیره‌ی تأمین و بخشی از جریان پول هوش مصنوعی به تصمیم‌هایش وابسته‌اند.
حالا سؤال فقط این نیست که چه کسی پشت میز هوانگ می‌نشیند. باید دید پروژه‌هایی که با سرمایه، ضمانت یا قدرت متقاعدکنندگی شخص هوانگ شکل گرفتند، بدون او چه سرنوشتی پیدا می‌کنند؛ ولی چگونه استعفای یک مدیرعامل می‌تواند هم‌زمان چند صنعت را وارد شوک کند و بازارها را تا این حد به واکنش وادارد؟
جنسن هوانگ، کریس مالاکوفسکی و کرتیس پریم در سال ۱۹۹۳ انویدیا را برای بازاری راه انداختند که فرسنگ‌ها با مدل‌های زبانی و مراکز داده فاصله داشت. مأموریت شرکت، ساخت تراشه‌هایی بود که گرافیک سه‌بعدی بازی‌ها را سریع‌تر و واقعی‌تر کنند. پردازنده‌ی گرافیکی برای ساختن هر تصویر، شمار زیادی عملیات نسبتاً ساده را هم‌زمان انجام می‌داد؛ ویژگی‌ای که سال‌ها بعد، دری به بیرون از دنیای بازی باز کرد.
هوانگ نخستین تصمیم سرنوشت‌سازش را در سال ۲۰۰۶ گرفت، وقتی انویدیا پلتفرم CUDA را معرفی کرد تا برنامه‌نویسان بتوانند قدرت پردازنده‌ی گرافیکی را برای کارهایی فراتر از ترسیم تصویر به‌کار بگیرند. تراشه‌ای که برای رنگ‌کردن میلیون‌ها پیکسل ساخته شده بود، حالا می‌توانست محاسبات علمی و مهندسی را هم به‌صورت موازی پیش ببرد. آن روزها بازار بزرگی برای چنین قابلیتی وجود نداشت و شرکت باید هزینه‌ی نرم‌افزارها و ابزارهایی را می‌پرداخت که شاید سال‌ها بعد مشتری پیدا می‌کردند .
انویدیا با CUDA بازار آینده‌ای را ساخت که هنوز مشتری نداشت
شش سال طول کشید تا یکی از مهم‌ترین پاسخ‌ها از دل پژوهش‌های یادگیری ماشین بیرون بیاید. در سال ۲۰۱۲، شبکه‌ی عصبی AlexNet روی پردازنده‌های گرافیکی انویدیا آموزش دید و در رقابت تشخیص تصویر ImageNet جهشی چشمگیر رقم زد. پیشرفت پژوهشی حاصل کار دانشمندان یادگیری ماشین بود و زیرساخت انویدیا امکان اجرای مؤثر آزمایش‌هایشان را فراهم کرد. همان قابلیتی که تصاویر بازی را می‌ساخت، حالا به ماشین کمک می‌کرد تصویر را بشناسد.
هوانگ با دیدن رشد یادگیری عمیق، سرمایه‌گذاری شرکت در هوش مصنوعی را افزایش داد. انویدیا تراشه‌ها را برای آموزش شبکه‌های عصبی بهینه کرد و به‌تدریج نرم‌افزارها و کتابخانه‌هایی ساخت که پژوهشگران برای کار به آن‌ها نیاز داشتند.
در همین مرحله، تصمیم سال ۲۰۰۶ مزیتی ساخت که رقبا به‌سادگی نمی‌توانستند تکرارش کنند، هزاران برنامه‌نویس با CUDA کار کرده بودند و ابزارهایشان را بر همان پایه بنا می‌کردند. مهاجرت به تراشه‌ای دیگر، برای بعضی مشتریان به‌معنای بازنویسی بخشی از نرم‌افزارها بود.
دومین تصمیم هوانگ در سال ۲۰۱۶ و با معرفی DGX-1 شکل ملموسی پیدا کرد؛ دستگاهی که چند پردازنده‌ی گرافیکی قدرتمند، اتصالات سریع و نرم‌افزار لازم برای پژوهش در یادگیری عمیق را در یک بسته‌ی آماده ارائه می‌داد. هوانگ نخستین دستگاه را شخصاً به دفتر OpenAI برد .
شرکتی که زمانی به بازار احتمالی پردازنده‌های گرافیکی فکر می‌کرد، حالا سیستمی کامل برای توسعه‌ی نسل بعدی هوش مصنوعی توسعه می‌داد. انتشار ChatGPT در نوامبر ۲۰۲۲، تقاضا برای چنین سیستم‌هایی را یک‌شبه چند برابر کرد.
شرکت‌هایی که می‌خواستند مدل‌های بزرگ بسازند، به مجموعه‌ای از تراشه‌ها، نرم‌افزارها و ابزارهایی نیاز داشتند که انویدیا بیش‌از یک دهه برای توسعه‌شان وقت گذاشته بود. موفقیت شرکت به سرمایه‌گذاری بلندمدت در بازاری برمی‌گشت که سال‌ها در حاشیه‌ی کسب‌وکار اصلی‌اش قرار داشت و ناگهان با سرعتی باورنکردنی بزرگ شد.
DGX و ملانوکس، تراشه‌های پراکنده را به سامانه‌ای کامل و دشوار برای جایگزینی تبدیل کردند
رشد مدل‌ها خیلی زود مانع دیگری را آشکار کرد. آموزش یک مدل بزرگ گاهی میان هزاران پردازنده تقسیم می‌شود. هر تراشه محاسبات خودش را انجام می‌دهد؛ اما باید مدام نتیجه را با تراشه‌های دیگر ردوبدل کند. اگر شبکه نتواند داده‌ها را با سرعت کافی جابه‌جا کند، گران‌ترین پردازنده‌ها هم بخش زیادی از وقتشان را به انتظار می‌گذرانند.
هوانگ سومین تصمیم را برای حل همین مشکل گرفت. انویدیا در سال ۲۰۱۹ خرید ملانوکس را با ارزش حدود هفت میلیارد دلار اعلام کرد و آوریل ۲۰۲۰ معامله را به پایان رساند. ملانوکس تجهیزات ارتباطی پرسرعتی می‌ساخت که هزاران پردازنده را در مراکز داده به هم وصل می‌کرد. انویدیا با این خرید از مرز تراشه گذشت و توانست پردازنده، شبکه و نرم‌افزار را به‌عنوان اجزای ماشین واحدی طراحی کند.
سه تصمیم در سه دوره‌ی متفاوت، انویدیا را به شرکتی تبدیل کردند که امروز می‌شناسیم. CUDA کاربرد تازه‌ای برای پردازنده‌ی گرافیکی ساخت، DGX فروش همان قابلیت در قالب سامانه‌ای آماده را ممکن کرد و ملانوکس هزاران تراشه را به هم متصل کرد. حاصل کار، مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از سخت‌افزار، شبکه و نرم‌افزار بود که کنارگذاشتن هر قسمتش برای مشتری هزینه داشت.
نسل‌های جدید محصولات، اکوسیستم انویدیا را یکپارچه‌تر و گسترده‌تر کردند. شرکتی که برای ساخت مرکز داده سراغ انویدیا می‌رود، می‌تواند پردازنده‌ی گرافیکی، پردازنده‌ی مرکزی، تجهیزات شبکه، نرم‌افزار و حتی طراحی کامل رک‌های محاسباتی را از یک جا بگیرد. انویدیا چنین مراکزی را «کارخانه‌ی هوش مصنوعی» می‌نامد، چراکه برق و داده را می‌گیرند و متن، تصویر یا دیگر خروجی‌های مدل را تحویل می‌دهند.
مشتری با خرید مجموعه‌ی تجهیزات و نرم‌افزار از انویدیا، دردسر هماهنگ‌کردن هزاران قطعه‌ی متفاوت را نیز به انویدیا می‌سپارد و در عوض، به این شرکت وابسته‌تر می‌شود. جایگزین‌کردن پردازنده با محصول رقیب ممکن است به تغییر شبکه، نرم‌افزار و حتی طراحی مرکز داده نیاز داشته باشد. مزیت انویدیا دیگر در هماهنگی همه‌ی اجزا با یکدیگر معنا می‌یافت.
مزیت انویدیا از هماهنگی تراشه، شبکه و نرم‌افزار می‌آید، نه قدرت یک قطعه
هوانگ هم شرکت را به‌شکل همین محصول پیچیده اداره می‌کرد. مارس ۲۰۲۶ او در مصاحبه‌ای گفت بیش‌از ۶۰ مدیر به‌طور مستقیم به او گزارش می‌دهند و بیشترشان مهندسانی هستند که روی حافظه، شبکه و پردازنده‌های گرافیکی و مرکزی کار می‌کنند. ساختار تخت و کم‌لایه‌ی مدیریت به هوانگ اجازه می‌داد اطلاعات فنی را دست‌اول بگیرد و تصمیم‌های بخش‌های مختلف را به هم پیوند بزند.
هرچه سهم انویدیا از بازار بزرگ‌تر شد، کار هوانگ هم از انتخاب مسیر فناوری فراتر رفت. او باید نیاز مشتریان را با ظرفیت کارخانه‌های سازنده‌ی تراشه هماهنگ می‌کرد، برای دسترسی به حافظه‌های پیشرفته برنامه می‌ریخت و تولیدکنندگان را قانع می‌کرد میلیاردها دلار خرج افزایش ظرفیت کنند.
مدیرعامل انویدیا عملاً میان بزرگ‌ترین مشتریان جهان سهمیه تقسیم می‌کرد
لری الیسون، بنیان‌گذار اوراکل، پیش‌تر تعریف کرده بود که در جریان شامی که همه دور هم بودند، خودش و ایلان ماسک از هوانگ پردازنده‌ی بیشتری طلب می‌کردند. در دورانی که همه دنبال تراشه بودند، مدیرعامل انویدیا عملاً میان بزرگ‌ترین مشتریان جهان، سهمیه تقسیم می‌کرد.
رشد بازار خیلی زود مانع تازه‌ای پیش پای انویدیا گذاشت. مشتریان برای استفاده از تراشه‌ها باید مراکز داده‌ای می‌ساختند که هرکدام زمین، نیروگاه برق، تجهیزات خنک‌کننده و میلیاردها دلار سرمایه می‌خواستند. حالا هم تقاضا بود و هم تراشه؛ اما ترازنامه‌ی بسیاری از شرکت‌های جوان هوش مصنوعی از پس چنین هزینه‌ای برنمی‌آمد. انویدیا برای حفظ سرعت رشد، قدم بعدی را برداشت و به تأمین مالی بازار خودش کمک کرد.
کورویو (CoreWeave) را می‌توان یکی از روشن‌ترین نمونه‌های راهبرد تازه‌ی انویدیا دانست؛ شرکت فعال در حوزه‌ی پردازش ابری که ظرفیت پردازشی مجهز به تراشه‌های انویدیا را به آزمایشگاه‌ها و شرکت‌های هوش مصنوعی اجاره می‌دهد. هرچه کورویو بزرگ‌تر شود، تجهیزات بیشتری از انویدیا می‌خرد و هرچه فروش انویدیا بالاتر برود، دست شرکت برای سرمایه‌گذاری در کورویو بازتر می‌شود.
انویدیا ژانویه‌ی ۲۰۲۶ دو میلیارد دلار از سهام کورویو را خرید؛ اما رابطه‌ی دو شرکت از مالکیت سهام فراتر می‌رود. طبق قراردادی که سپتامبر ۲۰۲۵ افشا شد ، انویدیا پذیرفت اگر بخشی از ظرفیت تعیین‌شده در قرارداد بی‌مشتری بماند، تحت شرایطی مشخص، خودش آن ظرفیت را بخرد.
انویدیا برای فروش بیشتر، سرمایه و اعتبار موردنیاز مشتریانش را هم فراهم کرد
ارزش اولیه‌ی قرارداد با کورویو، ۶٫۳ میلیارد دلار بود و تعهد خرید ظرفیت استفاده‌نشده تا آوریل ۲۰۳۲ ادامه دارد. تعهد انویدیا خطر خالی‌ماندن ظرفیت را برای کورویو کم می‌کند. شرکت می‌تواند با خیال راحت‌تری برای ساخت مرکز داده و گرفتن وام برنامه بریزد؛ چون خریداری قدرتمند پشت بخشی از ظرفیتش حضور دارد. انویدیا هم به رشد شرکتی کمک می‌کند که برای ارائه‌ی خدماتش باید تجهیزات بیشتری از همان تراشه‌ساز بخرد. رشد تقاضا به سود هر دو طرف تمام می‌شود و خالی‌ماندن ظرفیت، بخشی از هزینه را به انویدیا برمی‌گرداند.
هوانگ رابطه با OpenAI را در مقیاسی بزرگ‌تر پذیرفت. دو شرکت سپتامبر ۲۰۲۵ از برنامه‌ی اولیه‌ای برای سرمایه‌گذاری احتمالی انویدیا تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار خبر دادند، ولی مارس ۲۰۲۶ هوانگ سرمایه‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری را نهایی کرد.
اوت ۲۰۲۶، انویدیا از تفاهم با شش مؤسسه‌ی مالی بزرگ، از جمله بلک‌استون، آپولو و KKR، برای جذب بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌ی اشخاص ثالث در بلندمدت خبر داد. قرار بود این پول صرف ساخت زیرساخت‌های هوش مصنوعی شود و انویدیا در بعضی پروژه‌ها حمایت محدودی، تا سقف ۲۵ درصد، از ارزش باقی‌مانده‌ی تجهیزات ارائه دهد.
پورتس‌پایک، که داستانش را در ابتدای مقاله خواندید، بلندپروازانه‌ترین نسخه‌ی همین راهبرد به شمار می‌رود. ضمانت انویدیا بخشی از پرداخت‌های اجاره و برق و حداقلی از ارزش سایت را پوشش می‌دهد و فقط وقتی به کار می‌افتد که OpenAI از پرداخت بازبماند.
ضمانت ۱۰۵ میلیارددلاری پورتس‌پایک نشان می‌دهد فروش تجهیزات و پذیرش ریسک تا کجا به هم رسیده‌اند
ضمانت‌ها با آماده‌شدن مراکز داده و تحقق دیگر شروط قرارداد به‌تدریج فعال می‌شوند و هر بار که OpenAI اجاره می‌پردازد، تعهد انویدیا پایین‌تر می‌آید. شرکت همچنین اختیار دارد اگر مجموعه گسترش یابد، برای حدود ۳٫۷۵ گیگاوات ظرفیت دیگر هم حمایت اعتباری فراهم کند. هوانگ پیش‌بینی کرده بود فاز نخست پروژه به‌تنهایی تا ۲۰۰ میلیارد دلار برای انویدیا درآمد داشته باشد.