احتمال طاعون ریوی در روسیه: آنچه می‌دانیم و خطر برای اروپا

رسانه‌های محلی با استناد به منابع بدون‌نام نزدیک به نهادهای امنیتی منطقه گزارش داده‌اند که یکی از کارکنان موسسه ضد طاعون در ایرکوتسک روسیه [چه زمانی؟] پس از شکستن یک لوله آزمایش در آزمایشگاه جان خود را از دست داده است. مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند هیچ شواهدی نیافته‌اند که نشان دهد بیماری او به هر یک از پاتوژن‌هایی مرتبط بوده که با آنها کار می‌کرد. با این حال این پرونده پس از آن که گزارش‌های تاییدنشده رسانه‌ای احتمال دادند او بر اثر طاعون ریوی جان باخته باشد، زنگ خطر را در روسیه به صدا درآورده است؛ نوعی کم‌شیوع‌تر اما شدیدتر از طاعون که می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود.رسانه‌های روسیه گزارش داده‌اند حدود ۲۰۰ نفر از افرادی که با این کارمند در تماس بوده‌اند تحت پایش شدید پزشکی قرار گرفته‌اند و چندین بیمارستان در منطقه تعطیل و قرنطینه شده‌اند. آلیس هیوز، استاد علوم حفاظت در دانشگاه ملبورن، در توضیحی برای مرکز رسانه‌ای علم گفت: «از آنجا که آلودگی در یک آزمایشگاه رخ داده و احتمال می‌رود به‌خوبی ضدعفونی شده باشد و افراد نیز به سرعت قرنطینه شده‌اند، احتمال گسترش بیشتر بیماری بسیار اندک است؛ بنابراین هرچند این بیماری مسری است، بعید است فرصت انتشار پیدا کند.» با این حال نهادهای بهداشت عمومی هر گونه تحول را از نزدیک دنبال می‌کنند.  مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها (ECDC) به یورونیوز اعلام کرده است که «به‌دقت وضعیت را زیر نظر دارد» و با سازمان جهانی بهداشت در ارتباط است.سخنگوی این نهاد در بیانیه‌ای کتبی گفت: «ما از مورد ذات‌الریه با منشأ ناشناخته در شرق روسیه که مشکوک به طاعون است آگاه هستیم. این ظن هنوز تایید نشده است.» این سخنگو افزود با توجه به اطلاعات محدود موجود، تاکنون گزارشی از موارد ثانویه یا انتقال پایدار انسان‌به‌انسان ثبت نشده و یادآور شد که رفت‌وآمد میان ایرکوتسک و کشورهای اتحادیه اروپا و منطقه اقتصادی اروپا «به‌ویژه در شرایط کنونی به دلیل جنگ روسیه علیه اوکراین» بسیار ناچیز است.طاعون بیش از ۵۰ سال است از اروپا رخت بربسته اما موارد انسانی این بیماری همچنان در آفریقا، به‌ویژه در جمهوری دموکراتیک کنگو و ماداگاسکار، گزارش می‌شود.کارشناسان درباره خطر چه می‌گویند؟ با آن که اطلاعات درباره مورد مشکوک در روسیه بسیار محدود است، کارشناسان تاکید می‌کنند موارد پراکنده طاعون ریوی چندان غیرمعمول نیست. زانیا استاماتاکی، دانشیار ایمنولوژی ویروسی در دانشگاه بیرمنگام، در گفت‌وگو با مرکز رسانه‌ای علم گفت: «طاعون بیماری تاریخی نیست. این بیماری در جمعیت جوندگان در سراسر آفریقا، آسیا و قاره آمریکا بومی است و هر سال موارد انسانی، از جمله شیوع نوع ریوی آن، مشاهده می‌شود.» برندن ورن، استاد پاتوژنز میکروبی در دانشکده بهداشت و طب گرمسیری لندن، معتقد است «نباید نگرانی زیادی وجود داشته باشد، زیرا انتقال یرسینیا پستیس میان انسان‌ها معمولا ضعیف است».طاعون ریوی چیست؟طاعون ریوی زمانی رخ می‌دهد که طاعون، یک بیماری عفونی ناشی از باکتری، ریه‌ها را درگیر کند. طاعون ریوی شدیدترین شکل این بیماری است و تنها نوعی از طاعون به شمار می‌رود که می‌تواند از انسان به انسان منتقل شود. در صورت درمان‌نشدن، نسبت مرگ‌ومیر موارد آن بین ۳۰ تا ۱۰۰ درصد است. به گفته سازمان جهانی بهداشت، این نوع به‌ویژه بسیار مسری است و می‌تواند از طریق انتقال ذرات تنفسی بین انسان‌ها، موجب اپیدمی‌های شدید شود. با این حال اگر بیماری به‌موقع تشخیص داده و درمان شود، میزان بهبود بیماران بالا است. دوره نهفتگی این بیماری می‌تواند کوتاه‌تر از ۲۴ ساعت باشد و هر فرد مبتلا ممکن است آن را از طریق ذرات تنفسی به سایر انسان‌ها منتقل کند. علائم چیست؟طاعون ریوی زمانی بروز می‌کند که باکتری‌ها به ریه‌های بیماری که طاعون خیارکی یا طاعون سپتی‌سمیک او درمان نشده است گسترش یابند، یا فرد قطرات آلوده‌ای را که از سوی انسان یا حیوان مبتلا سرفه شده است استنشاق کند. علائم معمولا یک تا سه روز پس از آلودگی ظاهر می‌شود. این علائم شامل مشکلات شدید تنفسی مانند تنگی نفس و سرفه است که اغلب با خلط خونی یا آبکی همراه است. درمان چیست؟اگر طاعون ریوی درمان نشود می‌تواند به سرعت کشنده باشد. تشخیص و درمان زودهنگام برای نجات بیمار و کاهش عوارض حیاتی است. آنتی‌بیوتیک‌های رایج مورد استفاده علیه انتروباکتری‌ها در صورت تجویز سریع، می‌توانند این بیماری را به‌طور موثر درمان کنند.سخنگوی ECDC تاکید کرد: «طاعون بیماری عفونی جدی‌ای است؛ اما می‌توان آن را با آنتی‌بیوتیک‌هایی که به‌راحتی در اروپا در دسترس‌اند تشخیص داد و درمان کرد.» به گفته این نهاد، در موارد طاعون ریوی بیماران باید ایزوله و افراد در تماس با آنها شناسایی و درمان شوند و این توصیه در وب‌سایت این سازمان درج شده است.آیا واکسن وجود دارد؟سازمان جهانی بهداشت واکسیناسیون را جز برای گروه‌های پرخطر، از جمله کارکنان آزمایشگاه‌هایی که به‌طور مستمر در معرض آلودگی قرار دارند و کارکنان بخش درمان، توصیه نمی‌کند.از آنجا که طاعون انسانی در اکثر نقاط جهان نادر است، نهادهای بهداشت عمومی نیازی به واکسینه کردن گروه‌های دیگر جز افراد با خطر بالای مواجهه با عامل بیماری نمی‌بینند.