اختلالات کشتیرانی دریچه ای را برای نقش تجاری منطقه ای لبنان باز می کند

بیروت، لبنان، 21 اکتبر (UPI) -- اختلالات در تنگه هرمز و تهدیدات حوثی ها برای کشتیرانی در تنگه باب المندب، نیاز به تجارت و کریدورهای حمل و نقل جایگزین را تقویت کرده است و فرصتی را برای لبنان ایجاد کرده است تا تلاش های خود را برای تسریع در تلاش برای ایمن کردن جایگاه در شبکه های تجاری منطقه ای و تقویت نقش خود در نوظهور منطقه ای افزایش دهد.

موقعیت استراتژیک لبنان در شرق دریای مدیترانه، بنادر بیروت و طرابلس و نزدیکی آن به بازارهای منطقه ای، پتانسیل تجاری قابل توجهی را ارائه می دهد.

با این حال، این کشور بحران زده باید بر محدودیت‌های اقتصادی و چالش‌های سیاسی، از جمله همسویی‌های منطقه‌ای رقابتی، منابع مالی محدود و ظرفیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها غلبه کند و کشورهای حاشیه خلیج فارس ممکن است سرمایه‌گذاری در سوریه را در اولویت قرار دهند و بر آن به عنوان یک مسیر ترانزیتی جایگزین تکیه کنند.

فایز رسامنی، وزیر فواید عمومی و حمل و نقل، به UPI گفت: "ما بر روی یک بحران شرط بندی نمی کنیم. ما لبنان را آماده می کنیم تا مرتبط و رقابتی بماند، هر جهتی که تجارت منطقه ای داشته باشد." "هدف ما این است که هر دارایی را به پایدارترین شکل ممکن بسیج کنیم."

چندین طرح حمل‌ونقل در مراحل مختلف دنبال می‌شود، از جمله بنادر بیروت و طرابلس، بازسازی فرودگاه بیروت، راه‌اندازی عملیاتی قریب‌الوقوع دومین فرودگاه غیرنظامی در شمال لبنان، احیای شبکه راه‌آهن و همکاری حمل‌ونقل با سوریه.

رسامنی گفت که انتظار می رود این پروژه به میزان قابل توجهی ظرفیت را افزایش دهد و زیرساخت های آن را نوسازی کند، "بدون تحمیل بار سرمایه گذاری بر دوش خزانه [دولت]".

در حالی که عملیات بازسازی و بهسازی در فرودگاه بین المللی بیروت-رفیق حریری ادامه دارد، فرودگاه کلیات در شمال لبنان، تقریبا 3.8 مایلی از مرز لبنان و سوریه، انتظار می رود ماه آینده پس از بازسازی و توسعه مجدد، عملیات خود را آغاز کند تا به عنوان دومین فرودگاه غیرنظامی کشور عمل کند.

در همین حال، بندر طرابلس مجموعه ای از ابتکارات نوسازی و توسعه را با هدف قرار دادن شمال لبنان به عنوان یک مرکز اصلی لجستیکی و تجاری مدیترانه شرقی دنبال می کند.

اینها شامل توسعه مرحله‌ای ترمینال کانتینری، ارتقاء زیرساخت‌های بندری و تسهیلات حمل و نقل کالا و دیجیتالی‌سازی، تکمیل طرح‌هایی برای احیای ارتباط ریلی با سوریه و توسعه منطقه ویژه اقتصادی طرابلس است.

رسامنی گفت که بنادر، فرودگاه‌ها، راه‌آهن‌ها، جاده‌ها و گذرگاه‌های مرزی را نمی‌توان «در انزوا» توسعه داد، بلکه باید به عنوان یک سیستم حمل‌ونقل یکپارچه عمل کنند.

با این حال، وی خاطرنشان کرد که محدودیت‌های مالی لبنان، دولت را از تامین مالی این تحول به تنهایی باز می‌دارد و ترکیبی از سرمایه‌گذاری عمومی، سرمایه خصوصی، حمایت از نهادهای بین‌المللی و کمک کشورهای شریک را ضروری می‌سازد.

رسامنی بر همکاری با سوریه تاکید کرد که آن را «بر اساس مکمل بودن» توصیف کرد.

وی گفت که برقراری مجدد ارتباط ریلی بین طرابلس و شبکه سوریه از طریق عبودیه، یک گذرگاه مرزی در شمال لبنان، می‌تواند «در نهایت لبنان را به کریدورهای حمل‌ونقل وسیع‌تری» که به عراق، اردن، خلیج فارس و ترکیه امتداد می‌یابد، متصل کند.

وی در رابطه با توسعه کریدورهای تجاری جدید از جمله کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا یا IMEC گفت: "نقشه لجستیک منطقه در حال تغییر است و هدف ما باید روشن باشد: لبنان باید به جای اینکه اجازه دهد آنها را دور بزنند، خود را هوشمندانه در اطراف این شبکه های نوظهور قرار دهد."

در اوایل ماه جاری، بنادر بیروت و طرابلس بیانیه باشگاه بنادر IMEC را در دهلی نو امضا کردند که گامی به سوی مشارکت بیشتر لبنانی ها در این ابتکار بدون امضای لبنان در چارچوب اصلی 2023 است.

به گفته یقیا تاشجیان، تحلیلگر منطقه ای و پژوهشگر مؤسسه سیاست عمومی و امور بین الملل ایسام فارس در دانشگاه آمریکایی بیروت، مسیر IMEC که از اردن و اسرائیل می گذرد، در غیاب عادی سازی با اسرائیل که این کشور «از نظر سیاسی نمی تواند بسازد» برای لبنان غیرقابل دسترسی است.

تاشجیان گفت که طرح کمربند و جاده چین فرصت های تجاری را ارائه می دهد و اشاره کرد که CMA CGM در حال حاضر یک سرویس مستقیم از طرابلس لبنان به شانگهای، نینگبو و سایر بنادر چین را اجرا می کند. با این حال، او هشدار داد که "نقش عمیق چین در بنادر استراتژیک زنگ خطر را در واشنگتن و پایتخت های اروپایی به صدا در خواهد آورد."

در مقابل، او مسیر مدیترانه شرقی، شامل چارچوب باشگاه بنادر و همکاری با قبرس، یونان و مصر را به عنوان "کم هزینه ترین گزینه سیاسی" توصیف کرد.

تاشجیان به UPI گفت: «بهترین استراتژی لبنان، چند جانبه‌سازی عمل‌گرایانه است: اتصال به شبکه‌های روبه‌روی اتحادیه اروپا، تأمین مالی خلیج فارس و شبکه‌های ترکیه-سوریه بدون تعهدات انحصاری». با این حال، این موضع محدودیت‌هایی دارد، زیرا شرکای غربی و خلیج‌فارس کنترل بر مرزها، بنادر و تسلیحات کشور را مسئله‌ای می‌دانند که لبنان نمی‌تواند از آن اجتناب کند.

او گفت که مسیر سوریه "امیدبخش ترین گزینه کوتاه مدت" لبنان است، زیرا پیش شرطی برای هر نقش زمینی است.

او به گام های ملموس، از جمله ساخت سه گذرگاه مرزی جدید -- جسر قمر، دابوسیه و آریده -- اشاره کرد که شمال لبنان را به سوریه متصل می کند. نشست سپتامبر برای بحث در مورد بازسازی راه آهنی که طرابلس را از طریق شهر حمص در غرب سوریه به شبکه سوریه متصل می کند. و تلاش برای اتصال طرابلس به طرح های سوریه-عراق برای احیای خط لوله کرکوک-بانیاس.

تاشجیان گفت که با این حال، بازسازی سوریه و امنیت مرزی همچنان شکننده است، در حالی که جاده توسعه عراق که برای اتصال بندر آب عمیق الفاو به ترکیه از طریق راه آهن و جاده طراحی شده است، تا حدودی به طور کلی شام را دور می زند.

او گفت: «و دمشق انگیزه‌های زیادی برای اولویت دادن به طرطوس و لاذقیه بر طرابلس دارد.

در حالی که لبنان از اختلال در تنگه هرمز و خطرات مرتبط با حوثی ها در باب المندب سود می برد، به نظر می رسد سوریه ذینفع اصلی آن باشد.

تاشجیان گفت: «مشکل تجاری اصلی این است که وقتی کالاهای خلیج‌فارس به سوریه می‌رسند، از طریق بنادر سوریه به دریای مدیترانه دسترسی دارند، بنابراین مسیریابی آنها از طریق لبنان لایه دیگری از هزینه‌های گمرکی و حمل و نقل را اضافه می‌کند.»

کشورهای حاشیه خلیج فارس در مورد سرمایه گذاری در لبنان محتاط هستند و استدلال می کنند که تحکیم اقتدار دولتی، ایجاد انحصار دولتی بر تسلیحات و اجرای اصلاحات اعتماد سرمایه گذاران را بهبود می بخشد.

ژوئن گذشته، عربستان سعودی ممنوعیت پنج ساله واردات لبنان را لغو کرد، در حالی که هیئت تجاری امارات متحده عربی در ماه اوت تنها به تعداد انگشت شماری تفاهم نامه کشاورزی و تجاری و ایجاد یک شورای تجاری مشترک منجر شد.

تاشجیان گفت: «لبنان نمی‌تواند از نظر جغرافیایی از سوریه پیشی بگیرد، بنابراین باید بر آنچه سوریه فاقد آن است تکیه کند: پیش‌بینی‌پذیری قانونی، اقتصاد خدمات ماهرانه و منافع منطقه‌ای در ایجاد ثبات در لبنان به جای اینکه بگذارد آن شکست بخورد.