اروپا در کاهش شکاف جنسیتی میان زنان و مردان تا چه حد موفق بوده است؟
اروپا همچنان در تعیین افق توانمندی زنان و مردان پیشتاز جهان است اما میان کشورهای اروپایی شکافهای بزرگی وجود دارد و برابری کامل هنوز واقعیتی دور از دسترس است.
در سراسر جهان کمابیش پذیرفته شده که میان زنان و مردان همچنان شکافی وجود دارد که نه فقط در زمینه دستمزد برابر بلکه در دسترسی به بازار کار، آموزش و سلامت نیز احساس میشود. به این تفاوت در فرصتها «شکاف جنسیتی» گفته میشود.بر اساس دادههای جدید مجمع جهانی اقتصاد، نهادی که از سال ۲۰۰۶ این فاصله را اندازهگیری میکند، اروپا دوباره جایگاه خود را به عنوان پیشتاز جهان در کاهش این شکاف به دست آورده است.این قاره امسال ۷۵.۷ درصد از کل شکاف جنسیتی خود را از بین برده است، اما هنوز ۲۴.۳ درصد فاصله تا دستیابی به برابری باقی مانده است. اروپا با اختلافی اندک از آمریکای شمالی که سال گذشته در رده نخست بود پیشی گرفته است.از سال ۲۰۰۶ تاکنون سطح برابری جنسیتی در اروپا ۷ واحد درصد بهبود یافته است. با این حال انتظار نمیرود این قاره تا ۷۰ سال دیگر به برابری کامل، یعنی نبود هرگونه تفاوت در فرصتهای میان مردان و زنان یا شکاف جنسیتی صفر درصد، دست یابد.این گزارش چهار حوزه آموزش، سلامت، مشارکت اقتصادی و سیاست را بررسی کرده است. اروپا در آخرین دسته یعنی سیاست، با امتیاز ۳۷ درصد صدرنشین است. آمریکای لاتین و کارائیب با امتیاز ۳۴.۲ درصد پشت سر اروپا قرار دارند و سایر مناطق دستکم ده واحد درصد عقبتر هستند.اروپا در دو حوزه «سطح تحصیلات» با ۹۹.۵ درصد و «سلامت و بقا» با ۹۶.۹ درصد همچنان به برابری تقریبا کامل نزدیک است، اما در مقایسه با دیگر مناطق در این شاخصها به ترتیب در جایگاههای سوم و چهارم قرار میگیرد.در شاخص «مشارکت و فرصتهای اقتصادی»، اروپا با امتیاز ۶۹.۵ درصد در رتبه پنجم قرار دارد که تقریبا هشت واحد درصد کمتر از پیشتاز جدول یعنی آمریکای شمالی با ۷۷.۱ درصد است.رشد نامتوازنگزارش مجمع جهانی اقتصاد میگوید: «در میان همه مناطق جهان، اروپا بیشترین تعداد کشورها را در فهرست ده کشور برتر دارد. از زمان راهاندازی این شاخص در سال ۲۰۰۶، اروپا ۶۹ درصد کل جایگاههای دهگانه نخست را به خود اختصاص داده است. در ادامه روند سالهای گذشته، امسال نیز هفت اقتصاد اروپایی در جمع عملکردهای برتر قرار دارند.»این کشورها شامل ایسلند، فنلاند، نروژ و سوئد هستند که در دو دهه گذشته در تمام فهرستهای ده کشور برتر حضور داشتهاند، بریتانیا، آلمان و ایرلند نیز در این فهرست قرار دارند.ایسلند ۹۳ درصد از شکاف جنسیتی خود را از میان برداشتهدر این گزارش آمده است: «ایسلند در دو دهه گذشته به طور پیوسته در مسیر مثبتی به سوی برابری جنسیتی حرکت کرده، در تمام این دوره در جمع ده کشور برتر جهان باقی مانده و از سال ۲۰۰۹ تاکنون جایگاه نخست را حفظ کرده است.»ایسلند در شاخص «توانمندسازی سیاسی» با امتیاز ۹۵.۴ درصد عملکرد ویژهای دارد. این موفقیت ناشی از سیاستهای عامدانه عمومی برای ترویج توازن جنسیتی و سابقه حضور زنان در عالیترین مناصب قدرت است؛ ایسلند نخستین کشوری در جهان بود که در سال ۱۹۸۰ زنی به نام ویگدیس فینبوگادوتیر را با رای مستقیم مردم به عنوان رئیس جمهور انتخاب کرد.با وجود جایگاه برتر اروپا، همچنان شکافی عمیق در درون این قاره پابرجاست. کشورهایی که در صدر جدول منطقه قرار دارند عمدتا در شمال اروپا واقع شدهاند، در حالی که بسیاری از کشورهایی که عقب ماندهاند در شرق این قاره هستند.ترکیه، رومانی و مجارستان در انتهای جدول اروپاسه کشور انتهایی جدول، شامل ترکیه با ۰.۶۴۹ درصد، رومانی با ۰.۶۹۸ درصد و مجارستان با ۰.۷۰۷ درصد، بیش از ۲۰ واحد درصد پایینتر از ایسلند قرار دارند.در رومانی این امتیاز پایین عمدتا به عملکرد ضعیف در شاخص توانمندسازی سیاسی با تنها ۰.۱۴۵ درصد مربوط میشود که این کشور را در این حوزه در جایگاه صد و چهارم جهان قرار داده است. نبود سهمیههای اجباری و بسته بودن نظامهای داخلی احزاب از مهمترین عوامل این وضعیت است.همین شاخص عامل اصلی امتیاز پایین مجارستان نیز هست؛ این کشور در توانمندسازی سیاسی تنها ۰.۱۳۲ درصد امتیاز دارد. نبود هیچ زنی در سمتهای وزیر باعث شده است امتیاز آن در این زیرشاخص خاص، صفر درصد باشد.اتحادیه اروپا میخواهد با مجموعهای از سیاستها و اقدامات، شکاف گستردهتر جنسیتی را کاهش دهد؛ یکی از این اقدامات قواعد شفافیت دستمزد در سطح اتحادیه اروپا است که شرکتها را موظف میکند تا اطلاعات مربوط به حقوقها را برای کاهش شکاف دستمزدی منتشر کنند. دیگری قوانین مربوط به مرخصی والدین و ساعات کاری انعطافپذیر است که به تقسیم مسئولیتهای مراقبتی و شغلی بهتر کمک کند.