از تنگه هرمز تا تحریم‌ها؛ آیا افزایش صادرات نفت به معنای شکست ایران و پیروزی ترامپ است؟
شورای روابط خارجی آمریکا در مقاله‌ای می‌گوید افزایش صادرات نفت کشورهای خاورمیانه، با وجود ادامه محاصره نفتی ایران، به معنای نزدیک شدن واشنگتن به پیروزی در جنگ نیست.
این مقاله با بررسی هزینه‌های اقتصادی و نظامی درگیری استدلال می‌کند که فشار بیشتر لزوما تهران را به تسلیم وادار نخواهد کرد و پایان جنگ احتمالا به توافقی نیاز دارد که در آن آمریکا در زمینه تحریم‌ها و دارایی‌های مسدودشده به ایران امتیاز بدهد.نویسنده این مقاله، مکس بوت، مورخ، نویسنده پرفروش و تحلیلگر سیاست خارجی است. تازه‌ترین کتاب او، زندگی‌نامه رونالد ریگان با عنوان «ریگان: زندگی و افسانه او»، سومین کتاب بوت است که در فهرست پرفروش‌های نیویورک‌تایمز قرار گرفته است.مکس بوت در این مقاله می‌نویسد جنگ دونالد ترامپ با ایران وارد هشتمین ماه خود شده است، اما در روزهای اخیر برای آمریکا تحولاتی رخ داده که در ظاهر امیدوارکننده‌اند. حجم بیشتری از نفت خاورمیانه، دست‌کم نفت کشورهای دیگر منطقه به‌جز ایران، اکنون راهی بازارهای جهانی می‌شود؛ آن هم در سطحی بالاتر از هر زمان دیگری از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه.او می‌نویسد درباره میزان واقعی صادرات نفت همچنان اختلاف‌نظر وجود دارد، زیرا بسیاری از نفتکش‌ها با سامانه‌های ردیابی خاموش از تنگه هرمز عبور می‌کنند. با این حال، شرکت خصوصی کپلر برآورد کرده است که صادرات نفت خام در ماه سپتامبر به اندکی کمتر از ۷۰ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است. تولیدکنندگان عمده نفت متحد آمریکا روزانه حدود ۱۳ میلیون بشکه نفت صادر کرده‌اند، در حالی که این رقم در ماه فوریه حدود ۱۹ میلیون بشکه بود.بوت در ادامه می‌نویسد ایران، در مقابل، از زمانی که نیروی دریایی آمریکا در ماه ژوئیه محاصره نفتی را برقرار کرد، نتوانسته نفت صادراتی خود را از تنگه هرمز عبور دهد.به نوشته او، این تحول زمینه را برای آنچه «قدرت‌نمایی‌های قابل پیش‌بینی و به همان اندازه اغراق‌آمیز ترامپ» می‌خواند، فراهم کرده است. رئیس‌جمهوری آمریکا هفته گذشته گفت واشنگتن «تقریبا کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارد و افزود: «در چند روز گذشته بیش از هر زمان دیگری در تاریخ، نفت از تنگه هرمز خارج کرده‌ایم.» ترامپ همچنین مدعی شد آمریکا «خیلی زود» در جنگ با ایران پیروز خواهد شد.مکس بوت سپس این پرسش را مطرح می‌کند که آیا افزایش صادرات نفت واقعا به این معناست که آمریکا در آستانه شکست دادن ایران قرار دارد؟او می‌نویسد جهان در هفت ماه گذشته بارها ادعاهای مشابهی از ترامپ و مقام‌های دولتش شنیده و به همین دلیل نمی‌تواند این سخنان را چندان جدی بگیرد. به گفته بوت، «واقعیت پیچیده‌تر است». افزایش صادرات نفت تحول مثبتی برای واشنگتن است، اما دلیلی وجود ندارد که آن را نشانه آمادگی ایران برای پذیرش خواسته‌های گسترده ترامپ بدانیم؛ خواسته‌هایی که از پایان برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران و توقف حمایت تهران از گروه‌های نیابتی در منطقه تا حتی پایان حکومت جمهوری اسلامی امتداد دارد.نویسنده مقاله تاکید می‌کند تحولات اخیر باید در چارچوبی گسترده‌تر ارزیابی شود. او می‌پرسد اگر نفت اکنون تا این اندازه آزادانه در حال جریان است، چرا قیمت نفت برنت روز جمعه همچنان بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه بود؛ قیمتی که حدود ۴۰ درصد بیشتر از روز پیش از آغاز جنگ است؟بوت همچنین به افزایش شدید قیمت سوخت در آمریکا اشاره می‌کند. میانگین بهای هر گالن بنزین از ۲ دلار و ۹۸ سنت پیش از جنگ به ۴ دلار و ۴۷ سنت در هفته گذشته رسیده است. قیمت گازوئیل نیز از ۳ دلار و ۷۵ سنت در هر گالن به ۶ دلار و ۵۲ سنت افزایش یافته؛ رشدی نزدیک به ۷۵ درصد.مکس بوت می‌نویسد فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی به اندازه‌ای بوده که کشورهای گروه هفت روز جمعه اعلام کردند طی چهار ماه آینده ۱۰۰ میلیون بشکه گازوئیل و نفت خام از ذخایر راهبردی خود آزاد خواهند کرد.به گفته او، مشکل اساسی این است که تنگه هرمز همچنان مسیری پرخطر برای تجارت دریایی به شمار می‌رود و ایران نیز حمله به کشتی‌ها را ادامه می‌دهد. آمریکا توانسته عبور برخی شناورها را ممکن کند، اما این امر تنها با استقرار گسترده و به گفته نویسنده «ناپایدار» نیروی دریایی ممکن شده است؛ استقراری که اکنون دو ناو هواپیمابر و شمار زیادی شناور دیگر را شامل می‌شود.بوت در ادامه توضیح می‌دهد بخش عمده افزایش صادرات نفت اساسا از خود تنگه هرمز عبور نمی‌کند، بلکه از مسیرهای جایگزینی صورت می‌گیرد که این آبراه را دور می‌زنند؛ از جمله مسیرهای دریای سرخ، دریای مدیترانه از طریق کانال سوئز و دریای عرب.او می‌نویسد این مسیرها طولانی‌تر و پرهزینه‌تر از مسیر اصلی‌اند. به گزارش وال‌استریت ژورنال، هزینه حمل نفت با نفتکش از خاورمیانه به چین از حدود ۷ دلار برای هر بشکه پیش از جنگ به ۳۵ دلار در شرایط کنونی رسیده است.مکس بوت همچنین به خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس اشاره می‌کند. به نوشته او، جنگ به پالایشگاه‌ها و تاسیسات فرآوری آسیب زده و صادرات فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی مایع، ال‌ان‌جی، را نیز محدود کرده است.او می‌نویسد حملات ایران ۱۷ درصد از ظرفیت تولید در مجتمع بزرگ صادرات ال‌ان‌جی راس‌لفان قطر را از مدار خارج کرده است. قطر با سرعت در حال تعمیر این تاسیسات است، اما بازگرداندن دو خط آسیب‌دیده تولید ال‌ان‌جی به مدار ممکن است تا سه سال زمان ببرد.نویسنده مقاله نتیجه می‌گیرد شوک اقتصادی جهانی ناشی از جنگ، هرچند تا حدی کاهش یافته، بعید است به این زودی پایان یابد. با این حال، بحران اقتصادی برای ایران به‌مراتب شدیدتر از سایر نقاط جهان است.بوت می‌نویسد نرخ تورم سالانه آمریکا در ماه اوت به ۳.۴ درصد رسیده، در حالی که در فوریه ۲.۴ درصد بود. اما او وضعیت ایران را بسیار وخیم‌تر توصیف می‌کند و می‌نویسد تورم در این کشور به‌طور میانگین از ۸۰ درصد در سال فراتر رفته و ارزش پول ایران در برابر دلار نیز به پایین‌ترین سطوح تاریخی خود نزدیک شده است.مکس بوت در عین حال تاکید می‌کند نشانه‌ای وجود ندارد که فشار اقتصادی بر مردم ایران بتواند حکومت را به تسلیم وادار کند.او می‌نویسد: «ایران، مانند کوبا و کره شمالی، تجربه‌ای طولانی در بقا زیر تحریم‌های آمریکا دارد.»بوت در بخش دیگری از مقاله می‌نویسد می‌توان استدلال کرد که ایران زمانی مرتکب اشتباه شد که از توافقی فاصله گرفت که رهبرانش در ماه ژوئن با ترامپ بر سر آن مذاکره کرده بودند.به نوشته او، آن توافق می‌توانست از طریق آزادسازی دارایی‌ها و رفع محدودیت‌های تحریمی، ده‌ها میلیارد و حتی شاید صدها میلیارد دلار در اختیار ایران قرار دهد و در مقابل، چیزی فراتر از بازگشایی تنگه هرمز مطالبه نمی‌کرد.نویسنده مقاله مدعی است تندروهای سپاه پاسداران با آغاز حمله به نفتکش‌هایی که برای خروج از تنگه هرمز در نزدیکی سواحل عمان حرکت می‌کردند، عملا این توافق را به شکست کشاندند. او همچنین می‌نویسد ابهام‌های موجود در متن توافق باعث شده بود رهبران جمهوری اسلامی تصور کنند کنترل تمام رفت‌وآمد دریایی در تنگه هرمز به ایران واگذار خواهد شد.مکس بوت در ادامه استدلال می‌کند در غیاب آن توافق، احتمال اینکه ایران به حملات بیشتری روی بیاورد، بیش از احتمال تسلیم شدن آن است.او می‌نویسد ایران همچنان شمار زیادی موشک و پهپاد در اختیار دارد که می‌تواند با آنها تاسیسات نفتی و کشتی‌ها را در نقاط مختلف منطقه هدف قرار دهد. به گفته بوت، ایران طی روزهای اخیر حملات به شناورها در تنگه هرمز را نیز افزایش داده و مرکز عملیات تجارت دریایی آمریکا از ۲۸ سپتامبر دست‌کم هفت حمله را ثبت کرده است.نویسنده مقاله همچنین به نقش نیروهای متحد ایران در منطقه اشاره می‌کند. او می‌نویسد حوثی‌های متحد تهران اکنون کنترل تنگه باب‌المندب را در اختیار دارند؛ موقعیتی که می‌تواند به آنها امکان دهد صادرات نفت از مسیر دریای سرخ را مختل کنند.بوت اضافه می‌کند نیروهای مورد حمایت ایران پیش‌تر نیز به خط لوله شرق به غرب عربستان آسیب زده‌اند و به اعتقاد او، توانایی تکرار چنین اقداماتی را دارند.مکس بوت سپس به احتمال افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه می‌پردازد و می‌نویسد احتمالا به همین دلیل است که ترامپ از تشدید مشارکت نظامی ایالات متحده در جنگ با ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سخن گفته است.به نوشته او، نیروی دریایی آمریکا در حال آماده شدن برای اعزام یک ناو هواپیمابر دیگر و یک یگان اعزامی دیگر تفنگداران دریایی به منطقه است؛ نیروهایی که به دو ناو هواپیمابر و حدود ۵۰ هزار نظامی حاضر در منطقه اضافه خواهند شد.به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندیدبوت با این حال استدلال می‌کند با توجه به حجم بمب‌ها و موشک‌هایی که آمریکا تاکنون علیه ایران به کار گرفته، «دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم حملات هوایی بیشتر، احتمال تسلیم شدن ایران را افزایش خواهد داد».او می‌نویسد: «ترامپ و حامیانش اگر تصور کنند این درگیری راه‌حل نظامی دارد، خود را فریب می‌دهند. چنین راه‌حلی وجود ندارد.»مکس بوت در پایان مقاله نتیجه می‌گیرد تنها راه پایان دادن به جنگ، ازسرگیری مذاکرات با ایران است؛ مذاکراتی که احتمالا به توافقی منجر خواهد شد که همه خواسته‌های ترامپ پیش از آغاز جنگ را برآورده نمی‌کند.او می‌نویسد آمریکا احتمالا ناچار خواهد شد در زمینه تحریم‌ها و دارایی‌های مسدودشده به ایران امتیاز بدهد؛ توافقی که به تعبیر او بسیار شبیه همان توافقی خواهد بود که ترامپ در ماه ژوئن امضا کرده بود.