از گندم تا ربات؛ قزاقستان در پی تبدیل سرمایه چین به صادرات پرارزش‌تر
قزاقستان با بهره‌گیری از سرمایه‌گذاری، فناوری و شبکه‌های لجستیکی چین می‌کوشد از صادرات مواد خام فراتر رود و به مرکز تولید و صادرات محصولات با ارزش افزوده تبدیل شود.
قزاقستان با تکیه بر سرمایه و فناوری چینی تلاش می‌کند از یک صادرکننده مواد خام به یک قطب منطقه‌ای تولیدات پیشرفته و لجستیک تبدیل شود. این راهبرد در مجمع سرمایه‌گذاری قزاقستان و چین در آلماتی به‌خوبی به نمایش گذاشته شد.به‌گفته شرکت قزاق اینوست این رویداد صدها شرکت از دو کشور را گرد هم آورد و در پایان نزدیک به ۴۰ سند تجاری در آن امضا شد.این نشست در اوج روابط اقتصادی دو کشور برگزار شد. حجم تجارت دوجانبه سال گذشته به رکورد ۴۲٫۷ میلیارد یورو رسید و در همین حال سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی چین در قزاقستان با رشد چشمگیر به ۲٫۴ میلیارد یورو، بالاترین سطح تاریخ خود، افزایش یافت.قاسمژومارت توقایف رئیس‌جمهور قزاقستان ضمن تشریح راهبرد جدید مشارکت اقتصادی آستانه و پکن گفت:«این روند پایه‌ای محکم برای ارتقای مشارکت ما به سطحی تازه فراهم می‌کند؛ از اجرای پروژه‌های منفرد سرمایه‌گذاری تا ایجاد اکوسیستم‌های کامل تولید و ورود مشترک به بازارهای آسیای مرکزی، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، قفقاز جنوبی و اروپا. در این چارچوب پیشنهاد می‌کنم برنامه «تاریخ و سرنوشت مشترک؛ طراحی و ساخت در چین و قزاقستان» بین دو کشور راه‌اندازی شود.» تمرکز تازه از صرف ترانزیت مواد خام به سمت فرآوری در داخل کشور، بومی‌سازی تولید و صادرات کالاهای با ارزش افزوده بالاتر در حال جابه‌جا شدن است.تبدیل غلات به محصولات با ارزش افزوده بیشتریکی از روشن‌ترین نمونه‌ها در بخش کشاورزی است. گروه دالیان هِشِنگ چین در حال توسعه یک مجتمع عمیق فرآوری گندم در شمال قزاقستان است. مرحله نخست این طرح حدود ۵۷۰ میلیون یورو سرمایه‌گذاری نیاز دارد و قرار است با استفاده از فناوری تخمیر زیستی، گلوتامیک اسید، گلوتن و دیگر محصولات را تولید کند.هدف این پروژه آن است که غلات خام کم‌حاشیه سود را در نزدیکی محل تولید به محصولاتی تبدیل کند که پیش از صادرات چندین برابر ارزش فعلی دارند.سان یاو معاون مدیرعامل گروه دالیان هِشِنگ به یورونیوز گفت: «ایده ما این است که محصول کشاورزی مثل گندم را که هر تن آن حدود ۱۷۵ یورو قیمت دارد، به محصول نهایی با بهایی بیش از ۸۰۰ یورو یا حتی بالاتر از ۸ هزار یورو تبدیل کنیم و سپس آن را صادر کنیم.»به گفته این شرکت، چین بازار اصلی محصولات این مجتمع خواهد بود اما بخشی از تولید نیز می‌تواند به اروپا، خاورمیانه و آمریکای شمالی صادر شود.این طرح فراتر از یک تفاهم‌نامه ساده پیش رفته است. قزاقستان اوایل امسال با یکی از شرکت‌های زیرمجموعه دالیان هِشِنگ یک توافق‌نامه سرمایه‌گذاری امضا کرده است.طبق برنامه‌های رسمی، ظرفیت اولیه این مجتمع یک میلیون تن گندم در سال پیش‌بینی شده و در مراحل بعدی امکان افزایش آن تا سه میلیون تن وجود دارد.مساله لجستیکصادرات کالاهای فرآوری‌شده از بزرگ‌ترین کشور محصور در خشکی جهان به کارایی شبکه حمل‌ونقل وابسته است. از همین رو مسیر بین‌المللی حمل‌ونقل ترانس‌خزر یا دالان میانی که چین را از طریق قزاقستان، دریای خزر، جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه به اروپا متصل می‌کند اهمیت ویژه‌ای یافته است.به گفته رئیس‌جمهور توقایف، قزاقستان انتظار دارد شمار قطارهای کانتینری که از این دالان استفاده می‌کنند تا سال ۲۰۲۹ به سه هزار قطار در سال برسد.این مسیر برای صادرکنندگان مزایای مالی روشنی دارد. یدیکار ابراهیموف نماینده انجمن ملی فرآوری‌کنندگان دانه‌های روغنی قزاقستان می‌گوید محصولات با ارزش افزوده بالاتر از نظر مالی به‌صرفه‌تر هستند چون هرچه ارزش کالا بیشتر باشد سهم هزینه حمل‌ونقل در قیمت نهایی کمتر می‌شود و دغدغه هزینه حمل کاهش می‌یابد.او به رشد سریع تجارت روغن نباتی قزاقستان با چین اشاره می‌کند. به گفته او یک کانتینر روغن آفتابگردان قزاقستانی در حدود ۱۲ روز به شرق چین می‌رسد در حالی که ارسال محموله از بنادر دریای سیاه از راه دریا تا دو ماه هم طول می‌کشد.ابراهیموف گفت: «به نظر من نداشتن دسترسی مستقیم به دریا برای قزاقستان نقطه‌ضعف نیست. اگر خریدار در شرق چین از بنادر دریای سیاه روغن سفارش دهد، پولش برای یک و نیم تا دو ماه بلوکه می‌شود اما در مبادله با قزاقستان این دوره حداکثر دو هفته است.»قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به دومین تامین‌کننده بزرگ روغن آفتابگردان چین تبدیل شد. همزمان این کشور به سومین تامین‌کننده بزرگ کنجاله آفتابگردان اتحادیه اروپا بدل شده است. دالان میانی می‌تواند مسیر دسترسی به بازارهای خاورمیانه، ترکیه و اروپا را نیز باز کند.آیا قزاقستان می‌تواند وارد عرصه تولیدات های‌تک شود؟گروه نرو قزاقستان و شرکت چینی یوبتک روباتیکس برای بومی‌سازی تولید ربات در آلماتی همکاری می‌کنند. این واحد تولیدی قرار است سالانه تا ۵۰ هزار کیت رباتیک آموزشی تولید کند و از سال ۲۰۲۷ نیز بومی‌سازی خدمات و ربات‌های انسان‌نما را در دستور کار دارد.یرلان نابی‌اف مدیرعامل گروه نرو می‌گوید صادرات به دیگر کشورها از جمله بازارهای اروپایی از گزینه‌های در دست بررسی است.نابی‌اف افزود: «تقاضا برای رباتیک بسیار بالاست و ما درخواست‌های زیادی از خارج دریافت می‌کنیم. هرچند اولویت ما در وهله نخست ایجاد ظرفیت داخلی است، توافق ما با یوبتک حق صادرات به سراسر آسیای مرکزی، اوراسیا و در صورت امکان اروپا را در اختیارمان قرار می‌دهد.»شرکت قزاقی که خودروهای چینی را در اروپا می‌فروشدآستانا موتورز، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های خودروسازی قزاقستان، حضور خود را از بازار داخلی فراتر برده و اکنون خودروهای برندهای چینی را در اتحادیه اروپا توزیع می‌کند.این شرکت هم‌اکنون به‌عنوان نماینده توزیع در جمهوری چک، اسلواکی و لهستان فعالیت می‌کند. بکنور نسپبای‌اف مدیرعامل آستانا موتورز می‌گوید این شرکت با شرکت‌های دیگر در مناقصه‌ها رقابت می‌کند تا امتیاز توزیع را به دست آورد.او به یورونیوز گفت: «ما با این شرکت‌ها رقابت می‌کنیم و در چارچوب شرایط رقابتی مناقصه را می‌بریم.»همزمان کارخانه‌های این شرکت در داخل قزاقستان در حال افزایش ظرفیت مونتاژ برای پاسخ به تقاضای داخلی و منطقه‌ای هستند. بر اساس قرارداد لیسانس جدیدی که تابستان امسال با گروه چری هولدینگ چین امضا شد، آستانا موتورز نخستین خودروهای خود را در سپتامبر امسال روانه بازار کرد.