اسنپ‌پی در رویداد «نت به نت» از آینده خرید اعتباری گفت؛ روایت بازاری که در سه سال ۳۳ برابر شد

شش سال پیش، نخستین تراکنش اعتباری اسنپ‌پی برای پرداخت هزینه یک سفر با اسنپ ثبت شد؛ زمانی که سقف اعتبار ماهانه کاربران 200 هزار تومان بود و این مبلغ برای هفت یا هشت سفر کافی بود. حالا شش سال بعد، اسنپ‌پی در شبی که صدها نفر از فعالان کسب‌وکار، مدیران و بازیگران صنعت خرده‌فروشی را در هتل اسپیناس پالاس گرد هم آورده بود، از بازاری سخن گفت که ارزش آن در سه سال گذشته 33 برابر شده است. رویداد «نت به نت، در پی یک صدا» فرصتی بود تا اسنپ‌پی هم کارنامه شش‌ساله خود را مرور کند و هم تصویری از آینده خرید اعتباری در ایران ارائه دهد؛ آینده‌ای که به پیش‌بینی مدیرعامل این شرکت، می‌تواند با بازاری 400 هزار میلیارد تومانی در سال 1405 همراه باشد. در این میان، مدیران کسب‌وکارهای خرده‌فروشی از تأثیر خرید اعتباری بر رفتار مشتریان گفتند و فرهاد نیلی نیز هشدار داد که رشد اعتبار در اقتصادی تورمی، لزوماً به معنای افزایش واقعی مصرف نیست. ایران بدون عبور از کارت اعتباری به BNPL رسید «مجید حسامی»، بنیان‌گذار و مدیرعامل اسنپ‌پی به عنوان اولین ارائه دهنده این رویداد، به وضعیت دسترسی ایرانیان به خدمات مالی در سال 1399 اشاره کرد. به گفته او، در آن سال از هر 100 ایرانی، 91 نفر حساب بانکی داشتند و ضریب نفوذ تلفن همراه هوشمند نیز به 72 درصد رسیده بود؛ بااین‌حال، تنها 25 نفر از هر 100 نفر به وام یا اعتبار دسترسی داشتند. او توضیح داد که از میان 75 نفر باقی‌مانده، 40 نفر برای تأمین نیازهای مالی خود از خانواده یا دوستان قرض گرفته بودند. به اعتقاد مدیرعامل اسنپ‌پی، این آمار نشان می‌داد مسئله اصلی بازار ایران، نبود دسترسی به خدمات بانکی یا ابزار دیجیتال نبود، بلکه بخش بزرگی از جامعه امکان استفاده از اعتبار را نداشت. حسامی با اشاره به سهم ناچیز کارت‌های اعتباری در تراکنش‌های سال 1399 گفت از هر 100 ریال تراکنش، تنها 0.3 ریال با کارت اعتباری انجام می‌شد. این در حالی بود که به گفته او، میانگین جهانی استفاده از کارت اعتباری در سال 2020 برای خریدهای حضوری 21 درصد و برای خریدهای آنلاین 24 درصد بود. او معتقد است همین شکاف، زمینه ورود مدل «اکنون بخر، بعداً پرداخت کن» یا BNPL را به بازار ایران فراهم کرد؛ مدلی که در آن امکان دریافت اعتبار بدون وثیقه، ضامن و فرایندهای سنتی دریافت تسهیلات فراهم می‌شود. مدیرعامل اسنپ‌پی تأکید کرد که ایران برخلاف بسیاری از کشورهای دیگر، بدون تجربه فراگیر کارت‌های اعتباری، مستقیماً وارد مرحله توسعه BNPL شده است. از اعتبار 200 هزار تومانی تا یک میلیون سفارش روزانه اسنپ‌پی در تیرماه 1399 تأسیس شد و نخستین تراکنش خرید اعتباری خود را در آذر همان سال در سرویس خودروی اسنپ ثبت کرد. سقف اعتبار ماهانه کاربران در آن زمان 200 هزار تومان بود؛ رقمی که به گفته حسامی، هزینه حدود هفت تا هشت سفر با اسنپ را پوشش می‌داد. او انتخاب سرویس حمل‌ونقل برای آغاز فعالیت اسنپ‌پی را تصمیمی استراتژیک توصیف کرد. تعداد بالای تراکنش‌ها و استفاده مکرر کاربران از این سرویس، امکان بررسی رفتار بازپرداخت و توسعه مدل اعتبارسنجی مبتنی بر داده‌های دیجیتال را فراهم می‌کرد. در سال 1400، سرویس اعتباری به اسنپ‌فود و اسنپ‌مارکت گسترش یافت، سقف اعتبار ماهانه به 500 هزار تومان رسید و تعداد کاربران ثبت‌نام‌شده اعتباری تا اسفند همان سال از یک میلیون نفر عبور کرد. اسنپ‌پی در تیرماه 1401 محصول اعتبار چهارقسطه را خارج از اکوسیستم اسنپ عرضه کرد. سقف این اعتبار در ابتدا بین یک تا پنج میلیون تومان بود و در سال 1402 به 20 میلیون تومان افزایش یافت. حسامی در ادامه توضیح داد که اسنپ‌پی در سال 1402 خرید حضوری مبتنی بر کارت را معرفی کرد، اما پس از مداخله نهاد تنظیم‌گر و توقف این روش، در اسفند همان سال به مدل مبتنی بر بارکد تغییر مسیر داد. در سال 1403 نیز اعتبار بانکی و کیف پول اسنپ‌پی به محصولات این شرکت اضافه شدند. به گفته مدیرعامل اسنپ‌پی، این شرکت در آذر همان سال رکورد 354 هزار سفارش چهارقسطه در یک روز را ثبت کرد؛ رکوردی که در آذر 1404 به 650 هزار سفارش رسید. در سال 1404 دامنه ارائه اعتبار به کسب‌وکارهای فعال در شبکه‌های اجتماعی نیز گسترش یافت و محصولات بازگشت وجه و کیف پول سرمایه‌گذاری به خدمات اسنپ‌پی اضافه شدند. 19 میلیون کاربر ثبت‌نام‌شده و 175 میلیون تراکنش اعتباری حسامی در بخش دیگری از سخنان خود، آمار تازه‌ای از عملکرد اسنپ‌پی ارائه کرد. در حال حاضر 45 میلیون نفر واجد شرایط دریافت اعتبار از اسنپ‌پی هستند و تعداد کاربران ثبت‌نام‌شده این شرکت به 19.1 میلیون نفر رسیده است. تعداد کاربران فعال ماهانه اسنپ‌پی در شهریور 1405 نیز 4.7 میلیون نفر اعلام شد. این شرکت در یک سال گذشته 175 میلیون تراکنش اعتباری ثبت کرده و خدماتش در 804 شهر کشور در دسترس است. به گفته حسامی، تعداد سفارش‌های اعتباری روزانه اسنپ‌پی از یک میلیون عبور کرده و رکورد ثبت سفارش در شبکه این شرکت به 82 هزار سفارش در یک ساعت رسیده است. او همچنین اعلام کرد اسنپ‌پی اکنون با بیش از 17 هزار پذیرنده فعال در شبکه‌های اجتماعی همکاری می‌کند. براساس توضیحات ارائه‌شده، در شهریور 1405 تعداد سفارش‌های تجارت الکترونیک این شرکت در هیچ روزی کمتر از 110 هزار سفارش نبوده است. مدیرعامل اسنپ‌پی در بخش دیگری از ارائه خود به مسئله دسترسی افراد فاقد سابقه اعتباری پرداخت. به گفته او، 95 درصد کاربران این سرویس هنگام شروع استفاده از اعتبار، رتبه اعتباری نداشتند؛ موضوعی که عمدتاً ناشی از نداشتن سابقه دریافت وام از شبکه بانکی بود. حسامی همچنین نرخ بازپرداخت اقساط را 98.5 درصد اعلام کرد. پیش‌بینی سهم 28 درصدی BNPL از خرده‌فروشی آنلاین به گفته مدیرعامل اسنپ‌پی، اندازه بازار BNPL ایران از چهار همت در سال 1401 به 16 همت در سال 1402 و 132 همت در سال 1404 رسیده است. سهم این صنعت از خرده‌فروشی آنلاین نیز در همین دوره از چهار درصد به 17 درصد افزایش یافته است. حسامی با مقایسه بازار ایران و کشورهای دیگر گفت سهم BNPL از خرده‌فروشی آنلاین ایران در سال 2025 از بریتانیا و ایالات متحده بیشتر بوده، اما همچنان از کشوری مانند سوئد که سهم این ابزار در آن حدود 30 درصد اعلام شده، فاصله دارد. او پیش‌بینی کرد اندازه بازار خرید اعتباری ایران در سال 1405 به 400 همت برسد و سهم آن از خرده‌فروشی آنلاین کشور تا 28 درصد افزایش یابد. مدیرعامل اسنپ‌پی همچنین از بازار خرید حضوری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فرصت‌های رشد BNPL نام برد. براساس آمار ارائه‌شده، سهم خرید اعتباری از بازار خرید حضوری ایران کمتر از نیم درصد است؛ درحالی‌که این نسبت در بازارهای بالغ بین یک تا چهار درصد قرار دارد. به گفته حسامی، بازار BNPL ایران برای رسیدن به سطح نفوذی مشابه سوئد در سال 2030 باید به ارزش 6.3 میلیارد دلار برسد؛ رقمی که در برآورد ارائه‌شده برای سال جاری حدود 1.1 میلیارد دلار اعلام شد. او سه عامل را محرک رشد آینده این صنعت دانست: گسترش اعتبار در خریدهای حضوری، ورود گسترده‌تر به تجارت اجتماعی و افزایش عمق اعتبار از طریق سقف‌های بالاتر و دوره‌های بازپرداخت طولانی‌تر. حسامی همچنین از احتمال توسعه محصولات اعتباری با بازپرداخت شش، 9 و 12 قسط برای خریدهای بزرگ‌تر در آینده سخن گفت. مدیر مالی اسنپ‌پی: ابزارهای متنوع تأمین مالی در دسترس فین‌تک‌های ایرانی نیست «احسان رحمانی‌نیا»، مدیر مالی و عضو هیئت‌مدیره اسنپ‌پی، در بخش دیگری از این رویداد به چالش‌های رشد پایدار در صنعت اعتباردهی پرداخت. او رشد ماندگار را وابسته به سه عامل تأمین مالی پایدار، انضباط مالی و مدیریت ریسک دانست. رحمانی‌نیا توضیح داد که شرکت‌های پیشرو در بازارهای جهانی از مجموعه متنوعی از ابزارها مانند خطوط اعتباری، اوراق بدهی، اوراق تجاری کوتاه‌مدت و سرمایه برای تأمین منابع مالی خود استفاده می‌کنند؛ درحالی‌که به گفته او، تقریباً هیچ‌یک از این ابزارها به‌صورت گسترده در اختیار فین‌تک‌های اعتباری ایران قرار ندارد. او درباره اهمیت انضباط مالی نیز گفت اسنپ‌پی تلاش کرده ریسک فعالیت خود را به پذیرندگان و تأمین‌کنندگان مالی منتقل نکند و مدیریت آن را حتی به قیمت کاهش موقت سرعت رشد بر عهده بگیرد. به گفته مدیر مالی اسنپ‌پی، تسویه با پذیرندگان این شرکت در موعد مقرر انجام شده و این روند حتی در جریان دو جنگ نیز ادامه داشته است. رحمانی‌نیا همچنین به چالش اعتباردهی بدون وثیقه اشاره کرد و گفت در آغاز فعالیت اسنپ‌پی، زیرساخت اعتبارسنجی متناسب با این مدل وجود نداشت و بسیاری از کاربران نیز سابقه اعتباری ثبت‌شده‌ای در شبکه بانکی نداشتند. به همین دلیل، اسنپ‌پی مدل اعتبارسنجی خود را براساس ردپای دیجیتال کاربران در اکوسیستم اسنپ توسعه داد تا امکان تصمیم‌گیری اعتباری در چند ثانیه و هنگام خرید فراهم شود. او اعلام کرد شاخص AUC که توان مدل در تفکیک کاربران کم‌ریسک از پرریسک را اندازه‌گیری می‌کند، طی شش سال از 68 درصد به 81 درصد رسیده است. رحمانی‌نیا نرخ نکول 90روزه اسنپ‌پی را کمتر از دو درصد اعلام کرد و گفت 98.5 درصد اقساط بازپرداخت شده‌اند. به گفته او، در دوره‌های جنگ نرخ نکول ماهانه افزایش یافت، اما در ادامه به روند پیشین بازگشت. همچنین در یک دوره 12ماهه که جنگ 40روزه را نیز در بر می‌گرفت، 89 درصد بازپرداخت‌ها به‌موقع یا زودتر از موعد انجام شده است. مدیر مالی اسنپ‌پی در اشاره به کاربران فاقد سابقه اعتباری گفت: «آن 95 نفر از هر صد نفر، مشتری بدی نبودند؛ فقط کسی به آنها اعتبار نداده بود.» فرهاد نیلی: تورم تقاضای فردا را به امروز منتقل می‌کند فرهاد نیلی، اقتصاددان، در بخش دیگری از این رویداد به تأثیر شرایط اقتصاد کلان بر رشد صنعت BNPL پرداخت. او نبود راهکارهای کارآمد برای خرید اعتباری و رشد تجارت الکترونیک را از عوامل اصلی گسترش این صنعت در ایران دانست، اما تأکید کرد که برای تحلیل آینده بازار باید مجموعه متغیرهای اقتصاد کلان را در کنار یکدیگر بررسی کرد. نیلی در ارائه خود به ارقامی از جمله تورم 90 درصدی، تورم کالایی 123 درصدی، رشد اقتصادی منفی 11 درصدی در دوره منتهی به بهار 1405، کاهش چهار درصدی مصرف خانوار و رشد سالانه 56 درصدی نقدینگی تا خرداد 1405 اشاره کرد. او تأکید کرد این ارقام را نباید مستقل از یکدیگر تحلیل کرد؛ زیرا ترکیب تورم، کاهش قدرت خرید و افت مصرف خانوار می‌تواند رفتار مصرف‌کنندگان را تغییر دهد. به گفته نیلی، یکی از آثار تورم آن است که تقاضای آینده را به زمان حال منتقل می‌کند. او توضیح داد زمانی که نرخ بهره از نرخ تورم پایین‌تر باشد، دریافت اعتبار می‌تواند برای مصرف‌کننده مزیت اقتصادی داشته باشد. بااین‌حال، نیلی هشدار داد که افزایش سهم خریدهای اعتباری از مصرف خانوار لزوماً به معنای رشد واقعی مصرف نیست. به اعتقاد او، افت درآمد واقعی خانوار می‌تواند باعث افزایش سهم خریدهای اعتباری و کالاهای ضروری در سبد هزینه شود. در چنین شرایطی، حتی با افزایش استفاده از BNPL، تشدید رکود و کاهش مصرف کل ممکن است ارزش واقعی بازار خرید اعتباری را کاهش دهد. نیلی در ادامه بر ضرورت توسعه مدل‌های ترکیبی تأمین مالی تأکید کرد؛ مدل‌هایی که در آن‌ها بانک‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات BNPL به‌جای فعالیت در مسیرهای جداگانه، همکاری بیشتری داشته باشند. او همچنین حرکت به سمت سیستم اعتبارسنجی یکپارچه را از الزامات آینده این صنعت دانست. به گفته نیلی، ارائه‌دهندگان BNPL باید انعطاف‌پذیری در زمان تسویه، تحلیل بخشی و سناریومحور و اعتباردهی مبتنی بر پروفایل مشتری را نیز در مدل کسب‌وکار خود جدی بگیرند. نیلی در پایان سخنان خود بر ضرورت گفت‌وگو میان بازیگران اصلی بازار برای توسعه همکاری در حوزه داده و اعتبارسنجی تأکید کرد. او معتقد است رقابت میان ارائه‌دهندگان خدمات BNPL نباید مانع به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات لازم برای بهبود زیرساخت‌های اعتبارسنجی و توسعه بازار شود. معاون تجاری اسنپ‌پی: برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، موتور رشد هستیم «علی فدایی»، معاون تجاری اسنپ‌پی، نیز در ارائه‌ای با عنوان «هزاران نت، یک سمفونی» به نقش شبکه پذیرندگان در اکوسیستم این شرکت و مدل‌های همکاری اسنپ‌پی با کسب‌وکارها پرداخت. او با اشاره به اینکه شبکه پذیرندگان بخشی از یک اکوسیستم بزرگ‌تر است، تأکید کرد که کسب‌وکارهای عضو این شبکه هویت مستقل خود را حفظ می‌کنند و در عین حال می‌توانند از زیرساخت‌ها و امکانات پلتفرمی اسنپ‌پی برای توسعه فعالیت خود بهره ببرند. به گفته فدایی، هدف از این مدل همکاری آن است که پذیرندگان علاوه بر دسترسی به شبکه مشتریان اسنپ‌پی، بتوانند مشتریان فعلی خود را نیز حفظ کنند و شبکه مشتریانشان را توسعه دهند. معاون تجاری اسنپ‌پی توضیح داد که این شرکت متناسب با اندازه و نیاز کسب‌وکارها، دو مدل همکاری متفاوت برای پذیرندگان کوچک و متوسط و کسب‌وکارهای بزرگ در نظر گرفته است. در مدل نخست که به کسب‌وکارهای کوچک و متوسط اختصاص دارد، اسنپ‌پی تلاش می‌کند نقش یک موتور رشد را ایفا کند. فدایی افزایش قدرت خرید مشتریان، هدایت ترافیک بیشتر به کسب‌وکارها، کمک به رشد فروش از طریق کمپین‌ها و فراهم‌کردن امکان برنامه‌ریزی مبتنی بر داده را از محورهای این مدل همکاری برشمرد. او همچنین درباره همکاری با کسب‌وکارهای بزرگ گفت این همکاری‌ها بر سه محور متمرکز است: خلق فرصت‌های جدید کسب‌وکار، اجرای کمپین‌های مشترک و ایجاد ارزش پیشنهادی متمایز برای مشتریان. 99 درصد سفارش‌ها متعلق به مشتریانی با حداقل دو خرید است «مهدی یگانه»، معاون بازاریابی اسنپ‌پی، نیز در ارائه‌ای با عنوان «هارمونی نت‌ها» آماری از رفتار خرید کاربران و نقش اسنپ‌پی در هدایت مشتریان به شبکه پذیرندگان ارائه کرد. براساس آمار اعلام‌شده از سوی یگانه، میانگین تعداد سفارش به ازای هر کاربر اسنپ‌پی به 24 سفارش رسیده است. همچنین این شرکت 42 میلیون ارجاع از بخش جست‌وجوی محصولات به فروشگاه‌ها ثبت کرده و بیش از 2.4 میلیون ارجاع کاربر به شبکه پذیرندگان داشته است. معاون بازاریابی اسنپ‌پی با اشاره به مسیر ثبت سفارش کاربران اعلام کرد حدود 87 درصد کل سفارش‌ها از صفحه اصلی اسنپ‌پی آغاز می‌شود؛ آماری که نقش صفحه اصلی این پلتفرم را در مسیر خرید کاربران نشان می‌دهد. بخش دیگری از ارائه یگانه به تکرار خرید و رفتار مشتریان در طول زمان اختصاص داشت. به گفته او، 99 درصد سفارش‌های ثبت‌شده در یک سال گذشته متعلق به کاربرانی بوده که دست‌کم دو بار خرید کرده‌اند. یگانه همچنین با بررسی رفتار کاربرانی که در سال 1401 به سرویس چهارقسطه اسنپ‌پی پیوسته‌اند، از افزایش قابل‌توجه ارزش خرید این گروه خبر داد. به گفته او، مبلغ خرید این کاربران در چهارمین سال عضویتشان حدود 9 برابر شده است؛ رشدی که یگانه آن را بالاتر از نرخ تورم در این دوره توصیف کرد.