افزایش مجدد مدت رسیدگی به پرونده‌های پناهندگی در آلمان
روند رسیدگی دادگاه‌های آلمان به شکایت‌های مربوط به پناهندگی، از سال ۲۰۲۱ بدین‌سو در پیوسته کوتاه‌تر شده بود. به نظر می‌رسد این روند، دست‌کم فعلاً، متوقف شده است. با این حال، تفاوت میان ایالت‌های آلمان بسیار چشمگیر است.
پس از سال‌ها کاهش مدت رسیدگی، اکنون زمان رسیدگی قضایی به شکایت‌ها علیه تصمیم‌های مربوط به پناهندگی بار دیگر رو به افزایش گذاشته است. بر اساس پاسخ دولت فدرال آلمان به پرسش کلارا بونگر، نماینده حزب چپ در بوندستاگ، رسیدگی دادگاه‌های آلمان به شکایت‌ها علیه تصمیم‌های اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان (Bamf) در نیمه نخست سال جاری به طور میانگین ۱۵٫۳ ماه طول کشیده است.
دولت در پاسخ به یک پرسش پارلمانی پیشین، میانگین مدت رسیدگی به این پرونده‌ها در سال گذشته را ۱۴٫۳ ماه اعلام کرده بود؛ هرچند در آن زمان داده‌های مربوط به ماه دسامبر هنوز در دسترس نبود.
آنچه مسلم است، پس از ثبت میانگین ۲۶٫۵ ماه برای رسیدگی به این پرونده‌ها در سال ۲۰۲۱، مدت رسیدگی به شکایت‌ها سال به سال کاهش یافته بود. در سال ۲۰۲۴، میانگین زمان رسیدگی قضایی به شکایت‌ها علیه تصمیم‌های مربوط به درخواست‌های اولیه یا درخواست‌های مجدد پناهندگی ۱۶٫۷ ماه بود.
با این حال، رسیدگی به این شکایت‌ها در برخی ایالت‌های آلمان دو برابر ایالت‌های دیگر زمان می‌برد. طبق اطلاعات دولت فدرال، ایالت زاکسن با میانگین مدت رسیدگی ۲۰٫۴ ماه در نیمه نخست سال جاری، بدترین وضعیت را در میان ایالت‌ها داشته است.
در ایالت نیدرزاکسن نیز افرادی که به تصمیم‌های مربوط به درخواست پناهندگی خود اعتراض می‌کردند، ناچار بودند برای دریافت رأی دادگاه مدتی بسیار طولانی، به طور میانگین ۲۰ ماه، منتظر بمانند. میانگین این زمان در ایالت راینلند−فالتس ۹٫۲ ماه و در بایرن ۱۰٫۷ ماه بود.
در حالی که مدت رسیدگی به این پرونده‌ها در بایرن طی سه سال گذشته یا کاهش یافته یا دست‌کم افزایش پیدا نکرده است، در راینلند−فالتس روندی معکوس مشاهده می‌شود. در سال ۲۰۲۳، میانگین زمان رسیدگی قضایی به شکایت‌های پناهندگی در این ایالت تنها پنج ماه بود.
یکی از دلایل طولانی‌تر شدن مدت رسیدگی، افزایش شمار شکایت‌های مربوط به پناهندگی است. عامل دیگری که بر زمان رسیدگی تأثیر می‌گذارد، این است که آیا در دادگاه اداری مربوطه، شمار زیادی شکایت از سوی شهروندان کشورهای مبدأ مشخصی ثبت شده است که تصمیم‌گیری درباره اعطای پناهندگی به آنان در آلمان یا رد آن دشوار است.
در ماه نوامبر، در سراسر آلمان شمار پرونده‌های شکایت پناهندگی شهروندان ترکیه که در انتظار تصمیم دادگاه‌های اداری بودند، به‌ویژه بالا بود. در ایالت زاکسن نیز دادگاه‌ها در آن زمان بیش از همه با پرونده‌هایی سر و کار داشتند که در آنها شهروندان ونزوئلا علیه تصمیم اداره مهاجرت شکایت کرده بودند.
بونگر طولانی‌تر شدن دوباره رسیدگی به شکایت‌های پناهندگی را همچنین ناشی از این می‌داند که اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان در سال ۲۰۲۵ درخواست‌های شمار بیشتری از پناهجویان کشورهای مبدأیی را رد کرده که وضعیت حقوق بشر در آنها بیشتر رو به وخامت گذاشته بوده است. این نماینده حزب چپ می‌گوید: «این موضوع برای مثال شامل کشورهای مبدأ ایران، روسیه، افغانستان و ترکیه می‌شد.» به گفته او، حدود نیمی از تصمیمات مربوط به پناهندگی اتباع ایران که در دادگاه‌ها مورد بازبینی قرار گرفته‌اند، اصلاح شده‌اند.
برخی ایالت‌های آلمان در سال‌های گذشته اقداماتی برای تسریع رسیدگی قضایی به شکایت‌های پناهندگی انجام داده‌اند. این ایالت‌ها از جمله راهکارهایی چون افزایش نیروی انسانی، تشکیل شعبه‌های تخصصی، متمرکز کردن رسیدگی به پرونده‌ها و ایجاد پایگاه‌های داده مرکزی برای مستندسازی را اتخاذ کرده‌اند.
تا ۱۵ آگوست، در سراسر آلمان ۱۹۶ هزار و ۳۱۵ شکایت مربوط به پناهندگی در دادگاه‌ها در جریان رسیدگی بود. این رقم در ۱۵ ژانویه، شامل ۱۹۱ هزار و ۵۶۶ پرونده پناهندگی می‌شد که هنوز درباره‌شان تصمیم‌گیری نشده بود.
در این میان، تنها کسانی که درخواست پناهندگی‌شان رد شده به دادگاه مراجعه نمی‌کنند. پناهجویانی که "حمایت فرعی" دریافت کرده‌اند نیز گاهی، مثلاً با این هدف که بتوانند اعضای خانواده خود را به آلمان بیاورند، شکایت می‌کنند. در حال حاضر امکان الحاق خانواده برای این گروه کاملاً تعلیق شده است، در حالی که در سال‌های پیش از آن، مقرراتی برای پذیرش ماهانه هزار نفر از اعضای خانواده این افراد وجود داشت.
حمایت فرعی، نوعی حمایت بین‌المللی است که به افرادی اعطا می‌شود که شرایط دریافت پناهندگی یا وضعیت پناهندگی بر اساس کنوانسیون ژنو را ندارند، اما بازگشت به کشورشان ممکن است آنان را با خطر جدی، مانند شکنجه، اعدام یا تهدید جانی ناشی از درگیری‌های مسلحانه، روبه‌رو کند.
برخلاف روند رسیدگی دادگاه‌های اداری به شکایت‌های پناهندگی، مدت رسیدگی به درخواست‌ها در اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان در نیمه نخست سال جاری اندکی کوتاه‌تر از سال گذشته بوده است. با این حال، بعید است این موضوع ناشی از مقررات جدید پناهندگی اروپا باشد، زیرا اصلاحات نظام مشترک پناهندگی اروپا (GEAS) تازه از ۱۲ ژوئن به اجرا درآمده است.
طبق اعلام دولت فدرال، اداره مهاجرت در شش ماه نخست سال جاری، درخواست‌های پناهندگی را به طور میانگین ظرف ۱۱٫۳ ماه بررسی کرده است. در سال گذشته، کارکنان این اداره به طور میانگین به ۱۲٫۲ ماه زمان نیاز داشتند که به‌مراتب طولانی‌تر از سال‌های پیش از آن بود.
افزایش مدت رسیدگی در سال گذشته، در حالی که این زمان در سال ۲۰۲۴ به طور میانگین ۸٫۷ ماه بود، به این موضوع مربوط می‌شود که اداره مهاجرت به شمار زیادی از درخواست‌هایی رسیدگی کرده که مدت‌ها پیش ثبت شده بودند. همچنین بررسی درخواست‌های شهروندان سوریه، با این استدلال که وضعیت کشور مبدأ پس از تغییر قدرت در دسامبر ۲۰۲۴ همچنان نامشخص است، برای چند ماه به‌کلی متوقف شد.
بر اساس اطلاعات دولت، اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان از ابتدای ژانویه تا پایان آگوست، وضعیت حمایت اعطاشده به ۱۰ هزار و ۶۴ نفر از شهروندان سوریه را بازبینی کرده است. در نزدیک به ۲۷ درصد موارد، وضعیت حمایتی این افراد لغو شده است.