انتخابات اسرائیل: منطقه به سیاست‌های متفاوتی نیاز دارد، نه فقط یک نخست‌وزیر متفاوت

دکتر خالد محمد بطرفی استادیار دانشگاه الفیصل عربستان سعودی است.

برای همسایگان اسرائیل، سوال اصلی در انتخابات نزدیک این است که آیا دولت بعدی آن سیاست هایی را تغییر خواهد داد که منطقه آنها را کمتر امن می کند یا خیر. خروج بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، می تواند گشایشی ایجاد کند. این به خودی خود یک ابتکار صلح نیست. پایتخت های منطقه باید بین استقبال از یک گفتگوی کمتر متخاصم و اعتقاد به این که تغییر رهبری مناقشاتی را که ریشه در اشغال، حاکمیت مورد مناقشه و حقوق فلسطینیان انکار شده حل می کند، تمایز قائل شوند.

محاسبات انتخاباتی توصیه می کند احتیاط کنید. نظرسنجی اخیری که توسط آنادولو گزارش شده است، هم بلوک نتانیاهو و هم اپوزیسیون را کمتر از اکثریت لازم برای تشکیل یک دولت نشان می دهد [1]. بنابراین، چانه زنی ائتلافی به اندازه هویت نامزد پیشرو اهمیت دارد. اتاق نخست وزیر برای مصالحه تا حدی به این بستگی دارد که کدام شرکا می توانند دولت را سرنگون کنند. پیروزی در انتخابات علیه نتانیاهو لزوما به معنای کسب مقام دولتی برای فلسطین نیست.

منطقه یکپارچه نیست. قاهره و عمان هر دو منافع فوری در جلوگیری از آوارگی فلسطینی ها و بی ثباتی بیشتر در امتداد مرزهای خود دارند. بیروت و دمشق برای بازسازی نیاز به حاکمیت و فضا دارند. ریاض به دنبال راه حلی پایدار است که ادغام منطقه ای را با حقوق فلسطینی ها آشتی دهد. آنکارا به تحولات از دریچه دوگانه مسئله فلسطین و امنیت سوریه می نگرد. اولویت های آنها با هم همپوشانی دارند، اما قرار گرفتن آنها در برابر تصمیمات اسرائیل متفاوت است.

برای غزه، یک جانشین می‌تواند تصمیمات مهمی اتخاذ کند: تسهیل دسترسی بشردوستانه، احترام به تعهدات آتش‌بس، اجازه بازسازی و مذاکره درباره ترتیبات خروج. چنین تغییراتی باعث نجات جان انسان‌ها می‌شود و هرگز نباید صرفا جنبه‌های زیبایی را نادیده گرفت. با این حال، بازسازی بدون حل و فصل سیاسی صرفا با تأمین مالی بهبود موقت بین دورهای تکراری تخریب مواجه است. بیانیه مشترک هشت کشور عرب و مسلمان در ماه سپتامبر، اجرای تعهدات موجود را خواستار شد و آینده غزه را به یک کشور مستقل فلسطینی مرتبط کرد.

این یک آزمون اساسی برای هر دولت آینده است.

کرانه باختری اقدامات دقیق تری ارائه می دهد. آیا دولت بعدی توسعه شهرک سازی را متوقف خواهد کرد، با خشونت شهرک نشینان مقابله خواهد کرد و اقداماتی را که سرزمین فلسطین را تکه تکه می کند، معکوس خواهد کرد؟ یا این سیاست ها را حفظ خواهد کرد و در عین حال آنها را به صورت دیپلماتیک تر توصیف می کند؟ یک رویکرد آرام تر به همان نتیجه سرزمینی، اطمینان کمی را ارائه می دهد. مخالفان نتانیاهو باید بر اساس آنچه که آماده تغییر هستند مورد قضاوت قرار گیرند، نه بر اساس مخالفت آنها با او.

در جبهه‌های لبنان و سوریه، تغییر در رهبری اسرائیل می‌تواند بر فراوانی اقدام نظامی، تمایل به مذاکره و احترام به توافق‌ها تأثیر بگذارد. دولتی که کمتر به رویارویی دائمی وابسته باشد، ممکن است فرصت‌های عملی برای تنش‌زدایی ارائه دهد. اما همسایگان اسرائیل نمی توانند امنیت را بر اساس خلق و خوی رهبر اسرائیل ایجاد کنند. آنها به ترتیبات قابل تأیید، احترام به حاکمیت و پایان دادن به این فرض نیاز دارند که اسرائیل می تواند به طور نامحدود شرایط امنیتی همسایگان خود را از طریق نیروی یکجانبه تعیین کند.

غیرنظامیان اسرائیلی نیز مستحق امنیت هستند. توافقات بادوام باید از غیرنظامیان در هر طرف محافظت کند.

برای عربستان سعودی، عادی سازی به عنوان بخشی از یک راه حل قابل اعتماد صلح قابل تصور است. نمی تواند جایگزین یکی شود. ریاض روابط دیپلماتیک خود را به صورت علنی به دولت فلسطین گره زده است. تغییر نخست وزیر اسرائیل نه آن شرط را برطرف می کند و نه پیامدهای سیاسی و اخلاقی رنج فلسطینیان را محو می کند [3]. هر دولت بالقوه ای باید نشان دهد که پیشنهادش فراتر از بهبود پیام رسانی یا دیگر فرآیندهای مذاکره بی پایان است.

یک ائتلاف تحت رهبری نتانیاهو که به مخالفان حاکمیت فلسطین وابسته است، در تعقیب عادی سازی با یک تناقض آشکار مواجه خواهد شد. یک ائتلاف جانشین ممکن است انعطاف پذیری بیشتری داشته باشد، اما ترکیب و برنامه آن تعیین کننده باقی خواهد ماند. عربستان سعودی باید درهای دیپلماتیک را باز نگه دارد و در عین حال به تعهدات قابل اندازه گیری نیاز دارد. پذیرش منطقه ای دقیقا به این دلیل ارزشمند است که می تواند به تضمین یک حل و فصل عادلانه کمک کند. ارائه آن بدون حرکت اساسی، این تأثیر را کاهش می دهد.

قرائت آنکارا نیز احتمالا مشروط خواهد بود. شدت رویارویی آن با نتانیاهو به خروج او اهمیت دیپلماتیک بالقوه می دهد. با این حال، نگرانی های ترکیه فراتر از خصومت شخصی است. بیانیه ماه اکتبر آن در محکومیت اقدامات اسرائیل در سوریه، حمایت مجدد از حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه را تایید کرد. یک دولت جدید اسرائیل می‌تواند تنش‌ها را کاهش دهد، اما نزدیک‌شدن نیازمند تغییراتی در رفتار در سوریه و سرزمین‌های فلسطینی است [4]. لحن متفاوتی می تواند مکالمه را آغاز کند. به خودی خود نمی تواند روابط دوجانبه را ترمیم کند.

اگر پایتخت های منطقه به این نتیجه برسند که انتخابات تغییرات عملی محدودی را ارائه می دهد، پاسخ آنها باید دیپلماسی هماهنگ باشد، نه استعفا. آنها باید روی معیارها به توافق برسند، ادغام بیشتر را به پایبندی مرتبط کنند، نهادهای فلسطینی را تقویت کنند، و واشنگتن و شرکای اروپایی را برای حمایت از تعهدات قابل اجرا تحت فشار قرار دهند. کانال های دیپلماتیک موجود می توانند این اهداف را تامین کنند.

انتخابات اهمیت دارد زیرا دولت ها انتخاب می کنند و انتخاب های مختلف می تواند از رنج جلوگیری کند. اما تا زمانی که سیاست اسرائیل یک شریک ایده آل ایجاد نکند، منطقه نمی تواند منافع خود را متوقف کند. کشورهای منطقه باید هر ائتلافی را که پدیدار می‌شود آزمایش کنند، به پیشرفت واقعی پاداش دهند و در برابر تلاش‌ها برای جایگزین کردن تصویر عمومی قابل قبول‌تر برای تغییر سیاست واقعی مقاومت کنند. سوال تعیین کننده این است که دولت بعدی با قدرت چه خواهد کرد.

[1] https://www.aa.com.tr/fa/middle-east/israeli-opposition-leads-netanyahu-bloc-by-5-seats-3-weeks-before-election-poll/4079110

[2] https://www.mfa.gov.tr/joint-statement-by-the-foreign-ministers-of-turkiye-egypt-indonesia-jordan-pakistan-qatar-saudi-arabia-and-uae-22-september-2026.en.mfa

[3] https://english.wafa.ps/Pages/Details/154315

[4] https://www.mfa.gov.tr/no_-190_-israil-in-suriye-topraklarindaki-ihlalleri-hk.en.mfa

*نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده خط مشی تحریریه آنادولو نیست.