انتخابات مراکش: تکه تکه شدن، جدایی و بازگشت بزرگ PJD

انتخابات پارلمانی مراکش در بحبوحه مشارکت پایین تر، تعادل میان احزاب اصلی این کشور را تغییر داده است.

بر اساس نتایج موقت، حزب اصالت و مدرنیته (PAM) از رای گیری روز چهارشنبه به عنوان بزرگترین حزب با 97 کرسی در مقایسه با 87 کرسی در سال 2021 ظاهر شد.

تجمع ملی مستقلین (RNI) که پس از انتخابات گذشته رهبری دولت را بر عهده داشت، از 102 کرسی به 66 کرسی کاهش یافت.

حزب استقلال از 81 کرسی به 65 کرسی سقوط کرد در حالی که حزب عدالت و توسعه (PJD) بازگشتی چشمگیر داشت و از 13 کرسی به 54 کرسی رسید.

کرسی های باقی مانده بین چند حزب دیگر تقسیم شد.

تنها 38.08 درصد از رای دهندگان ثبت نام شده شرکت کردند، در مقایسه با 50.86 درصد در سال 2021. این رقم همچنین کمتر از 42.27 درصد ثبت شده در سال 2016 بود.

مراکش در سال‌های اخیر شاهد بسیج اجتماعی و سیاسی قابل‌توجهی بوده است، از جمله اعتراضاتی که جوانان مراکشی را در مورد اشتغال، مراقبت‌های بهداشتی، آموزش و هزینه‌های زندگی درگیر کرده است. بنابراین، انتخابات در شرایطی برگزار شد که در آن نارضایتی های سیاسی و اجتماعی در خارج از صندوق و همچنین از طریق احزاب و انتخابات ابراز شده است.

سه حزبی که دولت خروجی را تشکیل دادند با همان وزن پارلمانی از انتخابات بیرون نیامدند.

به غیر از PAM که 10 کرسی به دست آورد، RNI 36 کرسی و استقلال 16 کرسی را از دست دادند.

این سه حزب در میان نیروهای اصلی پارلمان باقی مانده اند، اما وزن نسبی آنها از سال 2021 به طور قابل توجهی تغییر کرده است.

RNI بزرگترین حزب پس از انتخابات 2021 بود و رهبری دولت را بر عهده گرفت. پنج سال بعد، PAM در نتایج موقت به مقام اول رسید در حالی که RNI و استقلال تنها با یک کرسی از هم جدا شدند.

97 کرسی PAM آن را در نقطه آغاز فرآیند تشکیل دولت قرار داد. بر اساس ماده 47 قانون اساسی مراکش، پادشاه، رئیس دولت را از حزب سیاسی که در انتخابات مجلس نمایندگان اول می شود، منصوب می کند.

این به PAM اولین موقعیت را در این روند می دهد، اما به حزب اکثریت پارلمانی نمی دهد. اکثریت مجلس 395 عضوی حداقل به 198 کرسی نیاز دارد.

بر اساس ارقام موقت، PAM، RNI و استقلال می توانند ائتلاف سه حزبی خود را بدون وارد کردن حزب دیگری تجدید کنند.

آنها با هم 228 کرسی از 395 کرسی را در اختیار دارند که به راحتی بالاتر از 198 کرسی مورد نیاز برای اکثریت است. اینکه آیا تنش های افشا شده در طول مبارزات انتخاباتی را می توان کنار گذاشت یا خیر، یک سوال جداگانه است.

PAM و RNI علیرغم اینکه پنج سال با هم حکومت می کردند، کمپین خود را به اتهامات تجاری پرداختند. اختلافات آنها در کنار رقابت بر سر کارنامه دولت و برنامه های احزاب به بخشی از رقابت انتخاباتی تبدیل شد.

احتمال ائتلاف دیگری بین این دو حزب نیز در جریان مبارزات انتخاباتی زیر سوال رفت.

فاطمه عزرا المنصوری، هماهنگ کننده ملی PAM، گفت که اگر RNI اول شود، شخصا نمی خواهد به دولت دیگری به رهبری حزب بپیوندد. وی تاکید کرد که تصمیم نهایی در مورد اتحادهای پس از انتخابات به شورای ملی PAM تعلق خواهد گرفت.

محمد مهدی بن سعید، یکی دیگر از چهره های ارشد PAM نیز احتمال ائتلاف مجدد با RNI را رد کرد در صورتی که دومی اول شود.

مناقشه دو حزب به سیاست های ائتلافی محدود نمی شد. RNI PAM را به تلاش برای استخدام چهره های محلی و مقامات منتخب خود قبل از انتخابات متهم کرد در حالی که PAM با اشاره به فرار از RNI قبل از انتخابات 2021 پاسخ داد.

در حال حاضر PAM اول و RNI دوم است، این تنش ها بخشی از پس زمینه مذاکرات ائتلاف را تشکیل خواهند داد.

بازگشت PJD تغییر عمده دیگری در مجلس جدید است.

فروپاشی آن در سال 2021 چشمگیر بود. پس از کسب 125 کرسی در سال 2016، این حزب پنج سال بعد به 13 کرسی کاهش یافت.

این باعث می شود که PJD در میان چهار حزب بزرگ در پارلمان جدید قرار گیرد، اگرچه این حزب بسیار پایین تر از نتایج سال 2016 است.

رابطه PJD با PAM مسئله نقش احتمالی آن را به ویژه مهم می کند.

این دو حزب مدت‌هاست که مخالفان سیاسی بوده‌اند. رهبران PJD متهم کرده اند که PAM تا حد زیادی برای مقابله با PJD و محدود کردن ظهور سیاسی آن ایجاد شده است.

این انتقاد پس از پیوستن فوزی لکجا به PAM دوباره مطرح شد. رئیس سابق دولت PJD و رهبر فعلی حزب عبدالله بنکیران استدلال کرده است که ورود لکجاا برای مقابله با PJD بوده است. این تفسیر سیاسی بنکیران است نه یک واقعیت ثابت.

Lekjaa اکنون پس از پیوستن به دفتر سیاسی حزب، یکی از چهره‌های ارشد PAM است. او قبلا از طریق رهبری فدراسیون سلطنتی فوتبال مراکش، که از سال 2014 ریاست آن را برعهده داشت، و از طریق نقش خود به عنوان نماینده وزیر مسئول بودجه در دولت در حال خروج، یک شخصیت عمومی برجسته بود، پستی که قبل از پیوستن به PAM به عنوان وزیر غیرحزبی داشت.

حرکت او به سمت سیاست حزبی باعث شده است که یک چهره برجسته از فوتبال و دولت به مرکز سیاست های انتخاباتی تبدیل شود. ورود او به PAM نیز او را به یکی از چهره های مورد بحث در ارتباط با دولت بعدی تبدیل کرده است.

عبدالله بوانو، یکی از چهره‌های برجسته پارلمانی PJD، رابطه خود را با لکجا به‌رغم شکاف سیاسی بین احزاب، رابطه‌ای خوب، حرفه‌ای و انسانی توصیف کرده است.

PAM، RNI، استقلال و PJD با هم 282 کرسی دارند. اینکه PJD در اپوزیسیون باقی بماند یا بخشی از ترتیبات حکومتی آینده شود، به مذاکرات بعدی بستگی دارد.

دلایل عدم مشارکت یکسان نیست و ارقام انتخابات به تنهایی دلیل دوری رای دهندگان از مراکز رای گیری را مشخص نمی کند.

رقم 2026 پس از 37 درصد ثبت شده در سال 2007، دومین کمترین میزان مشارکت ثبت شده در انتخابات پارلمانی از زمان جانشینی پادشاه محمد ششم، پادشاه محمد ششم، پدرش حسن دوم در سال 1999 است.

توضیحات احتمالی برای عدم مشارکت که در مراکش مورد بحث قرار گرفت شامل نارضایتی از احزاب مستقر، نگرانی‌های اقتصادی و تصورات در مورد اثربخشی سیاست‌های انتخاباتی است. این عوامل ممکن است در مناطق و گروه های سنی متفاوت باشد.

ارقام منطقه ای بر این نکته تأکید دارند. مشارکت در برخی از مناطق جنوبی بسیار بیشتر بود و به 77 درصد در لایون-ساکیه الحمرا و 61 درصد در دخلا-عود اد-دهاب رسید.

این اعداد دو سوال ایجاد می‌کنند: کدام احزاب می‌توانند اکثریت حکومتی بعدی را تشکیل دهند، و چه چیزی تصمیم اکثر رای‌دهندگان ثبت نام‌شده را برای شرکت نکردن توضیح می‌دهد؟

اولین مورد از طریق مذاکرات ائتلافی تعیین خواهد شد. مورد دوم مستلزم نگاه کردن فراتر از مجموع صندلی است.