اگر می خواهید یک دیجیتال مشترک واقعی داشته باشید، خودتان آن را بسازید

برای بیش از یک دهه، فیلیپین یک مورد آزمایشی برای این بود که چگونه فناوری به یک دولت اقتدارگرا اجازه می‌دهد تا نهادهایی را که باعث کارکرد دموکراسی می‌شوند، تسخیر کرده و فرسوده کند. کار رودریگو دوترته، رئیس جمهور مستبد فیلیپین از سال 2016 تا 2022، بدون کار مارک زاکربرگ، مدیرعامل قدرتمندترین شرکت رسانه های اجتماعی در آن زمان، به سختی امکان پذیر بود.

ایالت فیلیپین از فیس بوک برای تبدیل حملات از پایین به بالا به رسانه های اجتماعی به قانون استفاده کرد. من این را به عنوان یکی از بنیانگذاران و مدیر عامل سازمان رسانه ای راپلر تجربه کردم. فیس بوک میزبان یک کمپین اطلاعات نادرست و آزار و اذیت دولتی علیه ما بود که با اتهامات جنایی به اوج خود رسید تا من را تا آخر عمر به زندان بفرستد. ما در دادگاه ها مبارزه کردیم و از فیس بوک و یوتیوب التماس کردیم که یکپارچگی اطلاعات را بازگردانند.

با این حال، پس از گذشت سال‌ها، متوجه شدیم که کاری که باید انجام دهیم این بود که جایگزینی برای این پلتفرم‌ها بسازیم که پاسخگوی منافع عمومی باشد.

زیرساخت قانونی است که از دادگاه عبور نمی کند. هر کسی که آن را می سازد قوانینی را ایجاد می کند که هیچ کس هرگز به آن رای نداده است. زیرساخت اطلاعاتی بسیاری از کشورهای جهان که امروزه با آن زندگی می‌کنند، توسط الیگارش‌های فناوری برای به حداکثر رساندن تعامل و سود و در عین حال تمرکز قدرت ساخته شده است. سال‌ها، راپلر با دروغ‌هایی که در عوام دیجیتال نفوذ کرده بود، بازی می‌کرد. سپس متوجه شدیم که تنها راه برای اصلاح یکپارچگی اطلاعات، ساختن فناوری خودمان است: یک جامعه مجازی که در حقایق مستقر شده است.

این تصمیم آسانی نبود. من امیدوار بودم که سایر شرکت‌های با منابع بهتر جایگزین را ایجاد کنند. آنها نکردند. بنابراین ما انجام دادیم.

این مقاله برگرفته از کتاب آینده ماریا رسا به نام مبارزه با دیکتاتورها است. ما Rappler را بر روی سه ستون ساختیم: فناوری، روزنامه‌نگاری و جامعه. هر یک از اینها را بردارید و ساختار خراب می شود. شما نمی توانید روزنامه نگاری مستقل را بر اساس زیرساخت های بدست آمده استوار کنید. شما نمی توانید یک جامعه را در فضایی میزبانی کنید که برای دستکاری و تحریک شما طراحی شده است. شما نمی توانید تکنولوژی را در خدمت دموکراسی قرار دهید مگر اینکه دولت ها، روزنامه نگاران و شهروندان آن را با هم بسازند.

ما با تکنولوژی شروع کردیم. نه به این دلیل که مهم‌ترین ستون است – هرچند ممکن است باشد – بلکه به این دلیل که برای بقیه ضروری است. هنگامی که پلتفرم های دیجیتال دستگیر می شوند، توزیع روزنامه نگاری به گروگان گرفته می شود. هنگامی که توزیع دستگیر می شود، جامعه منحل می شود. هنگامی که جامعه منحل می شود، نهادها پایگاهی را که آنها را مشروع می کند از دست می دهند. فناوری جایی است که بدن دموکراسی با سیستم عصبی خود ملاقات می کند.

فیس بوک Rappler شکست خورد. پاسخ نهایی راپلر این بود که از فیس بوک یا هر پلتفرم دیگری برای تعدیل بهتر درخواست نکند. در عوض، متوجه شدیم که باید از فیس بوک به عنوان میدان عمومی خود استفاده نکنیم.

به عبارت دیگر، آتش افروز روستا را نجات نخواهد داد. بنابراین ما باید یک دهکده جدید با فایر بریک و فایروال بسازیم. روش ما شروع کوچک، محافظت از حقایق و جدا شدن از دستکاری الگوریتمی و دیجیتال بود.

در اصطلاح نرم‌افزاری، «پشته» مجموعه لایه‌ای از فناوری‌هایی است که چیزی را به کار می‌اندازند: تراشه، سیستم‌عامل، برنامه، یکی روی دیگری. هر کسی که صاحب انتهای پشته است، تصمیم می گیرد که چه چیزی می تواند بالای آن ساخته شود. در ایالات متحده، دونالد ترامپ در حال ایجاد یک پشته استبدادی است. پیشرفت های سرسام آور در هوش مصنوعی عاملی، این تلاش را حتی نگران کننده تر از قبل کرده است.

رئیس جمهور، مدیران عامل شرکت های بزرگ فناوری را به شورای مشاوران علم و فناوری خود منصوب کرده است. مارک زاکربرگ از متا، لری الیسون از اوراکل، جنسن هوانگ از انویدیا، و لیست بلندبالایی از افراد دیگر در شورا، همان افرادی هستند که آنچه را که میلیاردها نفر از قبل می‌بینند، احساس می‌کنند و باور می‌کنند، شکل می‌دهند. اکنون آنها به طور رسمی به رئیس جمهور درباره فناوری توصیه می کنند که آنچه را که همه ما بعدا می بینیم، احساس می کنیم و باور می کنیم شکل می دهد.

[از شماره مارس 2024: ظهور تکنو-اقتدارگرایی]

نفوذ این صنعت زمانی آشکار شد که کاخ سفید چارچوب سیاست ملی خود را برای هوش مصنوعی در ماه مارس منتشر کرد. به نظر می‌رسد این سند خطر اصلی فناوری جدید را به عنوان اجبار احتمالی آن بر پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی شناسایی می‌کند - همان رسانه‌هایی که خودشان شهروندان را از طریق الگوریتم‌ها، نظارت و خشم مهندسی‌شده مجبور می‌کنند.

فناوری ای که تفکر ما را واسطه می کند به سلاحی در دست دولتی تبدیل شده است که قرار بود آن را تنظیم کند. بزرگترین شرکت‌های هوش مصنوعی میلیاردها دلار برای زیرساخت‌های فناوری و میلیون‌ها دلار هزینه می‌کنند تا نامزدهایی را که از مقررات هوش مصنوعی در سطح دولتی در میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ حمایت می‌کنند، شکست دهند. هوش مصنوعی متا در سراسر پیمانکاران دفاعی ایالات متحده مستقر است و OpenAI در می 2026 در لیست فروشندگان شبکه طبقه بندی شده پنتاگون قرار گرفت.

این پشته اقتدارگرایانه است: قدرت رژیم و قدرت فناوری، به طور رسمی با هم ادغام شدند. و همجوشی تصادفی اتفاق نیفتاد. این به این دلیل اتفاق افتاد که آلترناتیو - یک پشته دموکراتیک، ساخته شده و متعلق به افرادی که به آن وابسته هستند - هرگز در مقیاس مورد نیاز ساخته نشد. اکنون باید آن را بسازیم.

این کاری است که ما در فیلیپین انجام دادیم. من رپلر را در سال 2011 به عنوان یک شرکت فناوری و هم اتاق خبر تأسیس کردم. حتی در آن زمان، ما فهمیدیم که نبرد برای حقیقت در زمین دیجیتال انجام می شود، و اتاق خبری که این منطقه را کنترل نمی کند، سرانجام روزنامه نگاری خود را کنترل نخواهد کرد. در سال 2016، رپلر مورد حمله هماهنگ رسانه های اجتماعی دولت دوترته قرار گرفت و ما از تلاش برای ایجاد ترافیک از طریق پلتفرم های آلوده رسانه های اجتماعی به تکیه بر موتورهای جستجو تغییر جهت دادیم.

بهینه‌سازی محتوای خود برای مشاهده جستجو به ما این امکان را می‌دهد تا ۶۹ درصد از ترافیک خود را از آنچه در آن زمان منبع قابل اعتمادتری به نظر می‌رسید تولید کنیم.

اما این شکاف به زودی ناپدید شد زیرا فناوری بزرگ به دنبال خفه کردن توزیع اخبار دیجیتال بود. تا سال 2024، گوگل جستجوی بدون کلیک مبتنی بر هوش مصنوعی خود را راه اندازی کرده بود که بدون ارسال خوانندگان به منابع اطلاعاتی که نمایش می داد، به پرسش ها پاسخ می داد. تا اوایل سال 2026، کف هر ناشر وابسته به جستجو از بین رفته بود. بنابراین ما از تلاش برای اصلاح سکوهایی که ما را می کشتند دست برداشتیم و در کنار آنها شروع به ساختن کردیم.

ما یک آرشیو از همه چیزهایی که راپلر تا به حال منتشر کرده بود و یک کاتالوگ ساختاریافته از موضوعات، مکان ها و رویدادهایی که پوشش داده بودیم، تهیه کردیم. در سال 2024، ما چت ربات مبتنی بر واقعیت خود را که RAI، هوش مصنوعی Rappler نامیدیم، راه اندازی کردیم. از آنجایی که ما مالک داده‌های خود بودیم و آنها را با پایگاه‌های اطلاعاتی در دسترس عموم و بررسی‌شده ترکیب می‌کردیم، میزان خطای ربات چت ما کمی بیشتر از 1.6 درصد بود—در آن زمان، میزان خطای چت‌بات‌های تجاری حدود 16 درصد بود.

ما شروع به دیدن مسیری پیش رو برای روزنامه نگاری کردیم: برخی از شرکای جهانی ما بیش از یک قرن گزارش آرشیو شده دارند، سابقه ای از حقایق تأیید شده که هیچ سیستم هوش مصنوعی تجاری نمی تواند با آن مطابقت کند.

Rappler میدان شهر خود را به شکل یک برنامه چت که بر روی پروتکل Matrix اجرا می شود، توسعه داد. Matrix منبع باز است و به کاربران اجازه می دهد سرورهای ارتباطی خود را راه اندازی کنند. مهمتر از همه، این متعلق به هیچ شرکتی نیست. هیچ الگوریتمی تصمیم نمی‌گیرد که کاربران چه چیزی را ببینند، و مکالمات را می‌توان از انتهای به انتها رمزگذاری کرد. روزنامه‌نگاران قوانین را برای جامعه Rappler تعیین کردند و تیم ما آنها را اجرا کرد و از هوش مصنوعی برای کمک استفاده کرد اما حرف آخر را برای انسان‌ها حفظ کرد. نتیجه یک گفتگو بود که به جای خشم ناشی از نامزدی، با حقایق تثبیت شد.

در سپتامبر 2025، آزمایش اتاق خبر ما به انجمن‌های رپلر گسترش یافت. ما شبکه‌ای از اتاق‌های خبری مورد اعتماد، از جمله مؤسسه مطبوعاتی فیلیپین، که شامل 65 روزنامه است، ایجاد کردیم. SunStar Cebu، گل سرسبد یک شبکه خبری اجتماعی در 12 شهر فیلیپین؛ و دیلی گاردین، روزنامه برجسته وسترن ویسایاس. به‌جای وابستگی به پلتفرم‌هایی که از افول روزنامه‌نگاری درآمدزایی کردند، زیرساخت توزیعی را به اشتراک گذاشتیم که خودمان مالک آن بودیم.

اکنون یک خواننده در Iloilo می‌تواند یک داستان Daily Guardian را دنبال کند، به یک موضوع SunStar در سبو بپیوندد و در بحث ملی Rappler ظاهر شود - همه اینها بدون تغییر برنامه‌ها، تسلیم داده‌ها یا طبقه‌بندی شدن توسط یک الگوریتم در بخشی از گفتگو که باعث عصبانیت آنها می‌شود. روزنامه نگاری محلی به مخاطبان ملی رسید. روزنامه نگاری ملی به عمق محلی دست یافت. خوانندگان دیگر یک محصول نبودند: آنها شهروندانی در یک فضای مدنی مشترک بودند.

پشته استبدادی قرار نیست از بین برود. اما سازمان‌های خبری مستقل می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند تا در کنار آن یک اشتراک دیجیتال واقعی ایجاد کنند. کلید فدراسیون است – نقطه مقابل ساختاری انحصار. هر یک از اعضای یک شبکه فدرال خود را اداره می کند. اما با استفاده از استانداردهای باز، همه آنها با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند، به طوری که کاربران می توانند بدون از دست دادن داده ها یا اتصالات خود در بین آنها حرکت کنند.

[ماریا رسا: چگونه با فاشیسم مبارزه کنیم قبل از اینکه خیلی دیر شود]

این نحوه کار ایمیل و روش کار اینترنت اولیه است. این مدل اخیرا در رسانه‌های اجتماعی گسترش یافته است، جایی که پلتفرم‌های غیرمتمرکز، که بر اساس استانداردهای باز ساخته شده‌اند و نه متعلق به یک شرکت واحد، در حال ورود به جریان اصلی هستند. سه سال پیش، Bluesky یک آزمایش فنی بود. اکنون این یک میدان عمومی موازی است، با نزدیک به 44 میلیون کاربر تا آوریل 2026، که بسیاری از آنها اتاق خبر و روزنامه نگار هستند.

اکوسیستم رو به رشدی از سازمان‌های فناوری با منافع عمومی برای ایجاد جایگزین‌هایی برای فناوری‌های انحصاری کار می‌کنند - برای دفاع از آزادی‌های مدنی در دادگاه‌ها و سیاست‌ها، حفظ سوابق عمومی، محافظت از روزنامه‌نگاران و مخالفان در برابر نظارت، و باز نگه داشتن بخش‌هایی از اینترنت که Big Tech هیچ منفعتی تجاری در حفظ آنها ندارد. برنامه پیام‌رسانی رمزگذاری‌شده روی تلفن شما، مرورگری که داده‌های شما را نمی‌فروشد، بایگانی که حذف‌شده‌ها را به خاطر می‌آورد، شکایت‌هایی که نظارت انبوه را به چالش می‌کشند، همه اینها از این مجموعه کوچک شرکت‌ها سرچشمه می‌گیرد.

از جمله اعضای آن می توان به بنیاد سیگنال، موزیلا، بنیاد ویکی مدیا، بایگانی اینترنتی، بنیاد مرز الکترونیکی، تور، صندوق فناوری باز، Access Now، بنیاد نایت، اتحاد جهانی جنوب، نوآوری برای تغییر، آزمایشگاه فناوری مدنی و بسیاری دیگر اشاره کرد. آنها بودجه کمی دارند اما وزن زیادی دارند.

راپلر البته بخشی از این اکوسیستم است. در سال 2023، سالی که توییتر به X تبدیل شد، انجمن های رپلر را که اکنون MUNI نامیده می شود، راه اندازی کردیم. در 10 فوریه 2025، دو سال پس از اینکه ایلان ماسک شروع به اخراج 80 درصد از مهندسین ایمنی پلتفرم خود کرد، کامیل فرانسوا، متخصص ایمنی دیجیتال در دانشکده روابط بین‌الملل و عمومی دانشگاه کلمبیا، یک سازمان غیرانتفاعی مهندسی به نام ابزارهای ایمنی آنلاین باز قوی را رهبری کرد.

ROOST به سازمان‌ها نرم‌افزار رایگان و منبع باز را برای شناسایی، گزارش و حذف مطالبی که به عنوان مضر تعریف می‌کنند، مانند مطالب سوءاستفاده جنسی از کودکان، از هوش مصنوعی و پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی خود ارائه می‌کند. همچنین ابزاری برای رسیدگی به آزار و اذیت آنلاین فراهم می‌کند: نرم‌افزاری برای علامت‌گذاری خودکار رفتار بد، صف‌هایی برای بازبین‌های انسانی، و کنسول‌هایی برای ناظرانی که تماس نهایی را برقرار می‌کنند.

یک اتاق خبر کوچک یا یک پلتفرم جدید که هرگز نمی‌توانست هزینه تیم ایمنی خود را داشته باشد، اکنون می‌تواند همان ابزارهایی را که بزرگترین پلتفرم‌ها استفاده می‌کنند دانلود و اجرا کند. بسیاری از پلتفرم‌های اصلی که معمولا رقبا هستند، با اهدای بودجه یا فناوری و یا با استفاده از ابزارهای ایمنی آن: Discord، Google، OpenAI، Microsoft، Roblox، Bluesky، Mozilla، Hugging Face، Wikimedia، Matrix، Common Crawl، به‌عنوان شریک به ROOST بپیوندند.

مشکل ایمنی آنلاین بزرگ‌تر از هر یک از این شرکت‌ها است - و همه از یک خط پایه ایمنی سود می‌برند که باز است، به اشتراک گذاشته می‌شود و توسط افرادی ساخته شده است که اولین وفاداری آنها به سهامداران یا رژیم‌های مستبد نیست.

چیزی که برای پلتفرم های اطلاعاتی مورد نیاز است این است که برای هوش مصنوعی بسیار ضروری تر است. دلیلش این است که مدل‌های جدید هوش مصنوعی فقط به آنچه می‌خوانید شکل نمی‌دهند و بر نظرات شما تأثیر می‌گذارند: آنها از طرف شما عمل می‌کنند، ایمیل شما را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند چه چیزی مهم است، رزرو سفر شما، پاسخ دادن به پیام‌های شما، خرید انجام می‌دهند. هوش مصنوعی هفته شما را برنامه ریزی می کند و با فروشندگان، خطوط هوایی و نمایندگان افراد دیگر مذاکره می کند. در فضای دیجیتال به شما تبدیل می شود.

این عمیق ترین و ترسناک ترین شکل از زیرساخت ها است. اگر پلت فرم چت خود را اجاره می کنید، میدان عمومی خود را برون سپاری می کنید. اگر نماینده خود را اجاره کنید، قضاوت خود را برون سپاری می کنید.

[دیوید رابینسون: من OpenAI را ترک کردم زیرا فرهنگ آن شکسته شده است]

سوال این نیست که آیا عوامل قدرتمند خواهند بود. آنها در حال حاضر هستند. سوال این است که آنها به چه کسی وفادار خواهند بود؟ به شما یا شرکتی که آنها را ساخته است، پلتفرمی که آنها را میزبانی می کند، تبلیغ کننده ای که برای قرار دادن پول پرداخت کرده است، دولتی که دسترسی را احضار کرده است؟ یا به خودشان؟ تعداد انگشت شماری از شرکت هایی که مالک و سازنده این عوامل هستند، اکنون در شورایی حضور دارند و به رئیس جمهور ایالات متحده در مورد سیاست های هوش مصنوعی مشاوره می دهند. هیچ ارگان مستقلی کار آنها را بررسی نمی کند.

بازیگران مدنی باید یک زیرساخت جایگزین ایجاد کنند نه اینکه منتظر اصلاح زیرساخت شرکتی باشند. این به معنای عمل در سه سطح در یک زمان است. هوش مصنوعی بر روی یک لایه آموزشی ساخته شده است که شامل تصمیم گیری در مورد آنچه مدل ها از آن می آموزند. سپس لایه استقرار می آید و به سؤالاتی در مورد چگونگی استفاده از فناوری و تحت چه محدودیت هایی، تصمیم گیری توسط چه کسی می پردازد. لایه سوم به مسئولیت‌پذیری مربوط می‌شود: عوامل هوش مصنوعی به چه کسی پاسخ می‌دهند – وقتی از کنترل انسان فرار می‌کنند چه اتفاقی می‌افتد و چه کسی مسئول شناخته می‌شود؟

ما باید این سوالات را در مورد شبکه های اجتماعی در ابتدای راه می پرسیدیم. بسیاری از ما موفق نشدیم، تا اینکه خیلی دیر شده بود. این بار اما کار شروع شده است. پروژه‌های هوش مصنوعی با منافع عمومی - زیرساخت‌های ایمنی منبع باز ROOST، موسسه آلن، کار مدل باز Hugging Face، ابتکارات هوش مصنوعی موزیلا - بسیار بالاتر از بودجه‌شان هستند. چارچوب‌های عامل منبع باز در حال شکوفا شدن هستند - و در نهایت می‌توانند به مجاری برای روزنامه‌نگاری، اطلاعات مدنی، کمک‌های حقوقی، و ناوبری مراقبت‌های بهداشتی در جهت منافع عمومی تبدیل شوند.

با این حال، خطر این است که ماموران سریعتر از کار ایمنی حرکت می کنند

اطراف آنها OpenClaw، یک دستیار AI منبع باز که می توانید آن را در رایانه شخصی خود میزبانی کنید، از راه اندازی به نزدیک به یک چهارم میلیون ستاره GitHub در چهار ماه رسید. پنجره بین "این یک پروژه سرگرمی است" و "این زیرساخت جهانی است" اکنون در هفته ها اندازه گیری می شود. اما اگر چه باریک است، آن پنجره هنوز باز است - به همین دلیل است که اکنون زمان عمل فرا رسیده است. این مقاله برگرفته از کتاب آینده ماریا رسا به نام مبارزه با دیکتاتورها است.