بازماندگان دارفور قول داده اند که داستان کشته شدگان پس از حملات اردوگاه سودان را تعریف کنند

حسن صابر جمعه، یکی از مدیران ارشد اردوگاه آوارگان زمزم در سودان، در خانه‌ای کوچک در اومدورمان، روی یک صندلی چوبی ساده نشست. او تلفن خود را مرور کرد و به دنبال عکسی از زمزم که در نزدیکی الفاشر، پایتخت دارفور شمالی است و زمانی صدها هزار نفر را پناه می داد، می گشت.

او چیزی پیدا نکرد. جمعه توضیح داد که تلفن قدیمی او در جریان حمله سال گذشته نیروهای پشتیبانی سریع سودان به اردوگاه غارت شد. جمعه با اشاره به دیوارهای برهنه اطرافش، گفت که تنها خاطراتش از اردوگاه و مردمی است که زمانی آن را خانه می نامیدند.

زمزم که در سال 2004 تأسیس شد، محل زندگی نسل‌هایی از مردمی بود که بر اثر جنگ دارفور در غرب سودان که در سال 2003 آغاز شد و نزدیک به دو دهه ادامه داشت، آواره شدند. در کنار اردوگاه ابو شوق و اردوگاه السلام، زمزم بخشی از یکی از بزرگترین تجمعات آوارگان دارفور را تشکیل می داد.

جمعه یک جامعه شلوغ را به یاد می آورد که بازار آن هر روز باز است و کودکانی که پیاده به مدرسه می روند.

زمزم تا جنگ کنونی سودان که در سال 2023 آغاز شد به عنوان پناهگاه غیرنظامیان ادامه داشت. نیروهای RSF با نیروهای مسلح سودان و متحدانش می جنگند، پس از ماه ها حملات، اردوگاه را در آوریل 2025 تصرف کردند. قحطی در اردوگاه در اوت 2024 تایید شده بود.

مختار موسی، یکی از بازمانده‌های حمله، جامعه‌ای را که می‌دانست به گرسنگی و خشونت فرو می‌رود تماشا کرد. او گفت که محدودیت‌ها در جابه‌جایی کالا، ذخایر مواد غذایی را به پایان رسانده و برخی از ساکنان را چاره‌ای جز خوردن خوراک حیوانات و پوست بادام‌زمینی ندارند.

ام کلثوم علی صالح ماه های قبل از حمله نهایی را سخت ترین ماه های زندگی خود توصیف کرد. محاصره RSF در زمزم مانع از ورود کالاها شد. او هر روز صبح به دنبال غذا می گشت و به یاد می آورد که زنانی را می دید که علف می پختند و گل را با آرد مخلوط می کردند تا نان بپزند.

صالح معتقد است که محاصره صرفا یک اقدام نظامی نبود، بلکه راهی عمدی برای تضعیف ساکنان اردوگاه قبل از حمله نهایی و سقوط زمزم بود.

در 11 آوریل، RSF یک حمله سه روزه را با استفاده از اتومبیل، شتر و اسب، آتش زدن خانه های کاه و تأسیسات بهداشتی آغاز کرد.

گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد حداقل 1013 غیرنظامی کشته شده را مستند کرده است، از جمله 319 نفر که به طور خلاصه در خانه ها، بازارها، مدارس، درمانگاه ها و مساجد اعدام شده اند. این گزارش سایر سوء استفاده ها از جمله تجاوز جنسی، تجاوز گروهی، برده داری جنسی، و سایر اشکال خشونت جنسی را به ویژه جامعه زاغاوا را به ثبت رساند.

موسی شاهد برخی از این کشتارهای دسته جمعی بود و گفت که جنگجویان RSF را دیده است که در حالی که شعارهای مذهبی سر می دادند، غیرنظامیان را کشتند. او از مشاهده اجساد پراکنده در اطراف بازار اصلی و نزدیک مدارس گفت و گفت که جنگجویان به تعقیب غیرنظامیان در امتداد جاده های منتهی به خارج از کمپ ادامه دادند.

صالح همچنین به یاد می آورد که اجسادی را دیده است که در جاده ها پر از زباله بودند و فقط مرغ، الاغ و گوسفند در میان ساختمان های متروکه سرگردان بودند.

این حمله ده ها هزار نفر را مجبور به فرار از زمزم کرد، بسیاری از آنها در منطقه الفاشر باقی ماندند و برخی دیگر به سمت جنوب به سمت طویله و دارالسلام گریختند.

خشونت ها در ماه های بعد الفاشر و اردوگاه های آوارگان اطراف آن را فرا گرفت.

با تحت کنترل زمزم، نیروهای RSF در اوت 2025 به الفاشر حمله کردند و به زودی اردوگاه ابو شوق را تصرف کردند.

دفتر حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد که دست کم 40 آواره در داخل ابو شوق کشته و 19 تن دیگر زخمی شدند. سازمان بین المللی مهاجرت گزارش داد که حداقل 500 نفر از ساکنان آن روز از کمپ گریختند.

نیروهای RSF خود الفاشر را در 26 اکتبر 2025 به تصرف خود درآوردند. گفته می شود بیش از 6000 نفر در این حمله، در الفاشر و همچنین در مسیرهای فرار از شهر کشته شده اند. سازمان ملل دریافت که جنگنده های RSF غیرنظامیان از جمله اعضای جوامع غیر عرب را هدف قرار داده و مرتکب اعمالی شده اند که در حد جنایات جنگی است.

نیروهای RSF قبلا هدف قرار دادن غیرنظامیان در زمزم و الفاشر را تکذیب کرده بودند و در عین حال اذعان داشتند که برخی از جنگجویان مرتکب تخلف شده اند.

بازماندگان زمزم، الشوق، و الفاشر بر شهادت فاجعه ای که با آن روبرو شده اند تمرکز می کنند.

جمعه گفت که تخریب زمزم پایان خشونت نیست، بلکه آغاز موج دیگری از آوارگی است.

برای او، این اردوگاه در خاطرات کسانی که زمانی در آنجا زندگی می‌کردند، باقی می‌ماند، حتی زمانی که اکنون به جای دیگری آواره شده‌اند.

موسی در عین حال گفت نمی تواند روزهای اول محاصره و اجسادی را که در خیابان ها دیده فراموش کند.

موسی گفت: «کسی که زنده می‌ماند، باید ماجرای اتفاقی که افتاده را بازگو کند.