با شروع مجدد جنگ یمن و حمله به شهرهای عربستان، حمایت ایران از حوثی ها مورد بررسی قرار گرفت

ادعاهای جدید درباره حمایت ایران از حوثی‌های یمن در گزارش‌های رسانه‌ها و اظهارنظرهای رسمی ظاهر شده است که ماهیت مبهم این ائتلاف را برجسته می‌کند.

رسانه‌ها گزارش داده‌اند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به حوثی‌ها هنگام تصرف بخش‌هایی از غرب یمن و قوی‌ترین و پیچیده‌ترین حملات خود تا کنون به عربستان سعودی، که از دولت شناخته شده بین‌المللی یمن در مبارزه با حوثی‌ها حمایت می‌کند، کمک کرده است.

حمایت ایران از حوثی‌ها که توسط رسانه‌ها گزارش شده است شامل آموزش، اطلاعات، هدایت تاکتیکی و کمک به هدف‌گیری حملات پهپادی و موشکی است.

اگر درست باشد، بدون شک تنش ها بین ایران و عربستان سعودی را تشدید می کند، با توجه به اینکه این پادشاهی در هفته های اخیر هدف ده ها پهپاد و موشک حوثی ها قرار گرفته است، از جمله حمله به فرودگاه بین المللی ملک خالد در ریاض که منجر به کشته شدن 13 نفر شد. تاسیسات انرژی و نفتکش های عربستان سعودی نیز هدف این گروه قرار گرفته اند.

بر اساس گزارش ها، حمایت ایران در حمله ماه سپتامبر توسط حوثی ها، گروهی مسلح که به انصار الله (عربی برای حامیان خدا) نیز شناخته می شود، کمک کرده است. در این نبردها حوثی‌ها کنترل خط ساحلی دریای سرخ یمن و تنگه باب المندب را به دست آوردند.

وال استریت ژورنال گزارش داد که پروازهای ماهان ایر ایران افسران شبه نظامی سپاه، قطعات پهپاد، سامانه های هدایت موشکی و چاشنی های ضربه ای را به حوثی ها در یمن منتقل کردند. گزارش ها حاکی از آن است که افسران سپاه پاسداران نیز در خط مقدم حملات حوثی ها بودند.

سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی حامی دولت یمن، حضور یک بازیگر خارجی در پشت زرادخانه در حال توسعه حوثی ها را تایید کرد، اما اشاره ای به کشور مورد بحث نکرد.

المالکی خاطرنشان کرد که حوثی ها که از سال 2014 با دولت در جنگ هستند، با کمک های منطقه ای به فناوری های پیشرفته دست یافته اند.

او گفت که این حمایت حوثی‌ها را به اولین گروه مسلح غیردولتی تبدیل کرده است که موشک‌های بالستیک، پهپادهای تهاجمی و انتحاری، و قایق‌های پرسرعت مملو از مواد منفجره را مستقر می‌کند، اگرچه سایر متحدان ایرانی مانند حزب‌الله و شبه‌نظامیان ایرانی نیز چنین تسلیحاتی دارند.

در حالی که حوثی ها بر استقلال خود از ایران تاکید کرده اند، این دو گروه از نظر ایدئولوژیک همسو هستند. آنها همچنین به همکاری نزدیک در مسائل نظامی متهم شده اند که در زرادخانه موشکی حوثی ها مشهود است.

تحلیلگرانی که با الجزیره صحبت کردند، همگی موافق بودند که "کمک های منطقه ای" حوثی ها از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دریافت می کنند، اگرچه ایران و حوثی ها این موضوع را رد کردند.

یکی از نشانه های این موضوع، بمباران فرودگاه بین المللی صنعا در ماه ژوئیه قبل از فرود هواپیمای ایرانی حامل هیئت حوثی از تهران است. دولت یمن که گفته است نیروهایش این حمله را انجام داده اند، «هواپیمای ایرانی» را به نقض حریم هوایی یمن متهم کرده است.

ابراهیم جلال، تحلیلگر یمنی، به الجزیره گفت: «[گزارش‌های اخیر] آنچه را کارشناسان برای سال‌ها به عنوان متخصصان سپاه پاسداران و حزب‌الله در مدیریت برنامه‌ریزی عملیاتی نبرد علیه دولت یمن و کشورهای همسایه از جمله پادشاهی عربستان سعودی می‌دانند، تأیید می‌کند».

به عنوان مثال، کشته شدن حسن ایرلو، فرستاده سپاه پاسداران به حوثی‌ها در یمن پس از حمله نظامی به مارب در سال 2021، یکی از شاخص‌های مهمی است که علاوه بر پروازهای هوانوردی ماهان، کارشناسان بیشتری را در آستانه تشدید تنش‌های داخلی و خارجی حوثی‌ها در تیرماه امسال جابه‌جا کرد.

علی الذهاب، کارشناس امور نظامی و امنیتی استراتژیک، موافق است که تسلیحات پیشرفته مورد استفاده حوثی ها نشان دهنده نقش ایران در عملیات های اخیر است.

الذهاب به الجزیره گفت: «آنچه در مورد حمایت ایران از حوثی‌ها از طریق این گزارش به بیرون درز کرد، چیز جدیدی اضافه نکرد جز اینکه تأیید شده را تأیید می‌کند، و آنچه اضافه می‌کند شاید این است که قاچاق تسلیحات، به‌ویژه فناوری‌های دقیق برای موشک‌ها و هواپیماهای بدون سرنشین، از طریق زیردریایی‌های کوچک انجام می‌شود».

این موضوع همه چیز نیست که از ایران به حوثی‌ها قاچاق می‌شود، زیرا رهگیری‌های محموله‌های قاچاق توسط نیروهای مشترکی که قبل از کنترل حوثی‌ها و قبل از شکست آن در سپتامبر، ساحل موکا به باب المندب را کنترل می‌کردند، فاش شد.»

الذهاب خاطرنشان کرد که در حالی که قاچاقچیان در طول تاریخ از قایق‌های بادبانی، قایق‌های بادبانی چوبی سنتی برای گمراه کردن ائتلاف‌های دریایی استفاده می‌کردند، استفاده از زیردریایی‌ها روش جدیدی است که حوثی‌ها از آن استفاده می‌کنند، مشابه تاکتیک‌های گروه‌های جنایتکار سازمان‌یافته در قاره آمریکا.

الذهاب گفت: «این نشان می‌دهد که ایران بر حوثی‌ها به‌عنوان مرکز ثقل نظامی و امنیتی در جنوب دریای سرخ تمرکز می‌کند و بنابراین، این سلاح‌ها، مهمات، تخصص و اطلاعات را در پیش‌بینی نبردی که ممکن است در تنگه هرمز رخ دهد، در اختیار آنها قرار می‌دهد». بنابراین، حوثی‌ها برای آنها در تنگه باب المندب نقش حمایتی دارند.

او درباره پیامدهای گسترده‌تری برای کشتی‌رانی بین‌المللی با حوثی‌ها که اکنون کنترل باب المندب، آبراه باریکی که خلیج عدن و دریای سرخ را به هم متصل می‌کند، هشدار داد.

الذهاب گفت: «بزرگترین خطر اکنون این است که نهادهای فرعی در جنوب دریای سرخ و منطقه خلیج عدن تحت رهبری ایران متحد شوند تا در صورت وقوع نبرد در خلیج عدن و تنگه، با آمریکا، انگلیس و اروپا به طور کلی مقابله کنند.

به نظر می‌رسد که عربستان سعودی و ایران سال‌ها خصومت‌ها، از جمله تعلیق روابط دیپلماتیک را با توافق آشتی با میانجیگری چین که در سال 2023 در پکن امضا شد، وصله کرده‌اند.

هشام الغنام، یکی از همکاران مستقر در ریاض در بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، گفت که او تردید دارد که آیا عربستان سعودی توافق پکن را به عنوان مصالحه اما راهی برای کاهش تنش خوانده است. اختلافات بر سر مسائل ژئوپلیتیکی بین دو کشور از زمان امضای توافق ادامه یافته است، از جمله در مورد یمن که در مرز جنوبی عربستان سعودی قرار دارد.

الغانام به الجزیره گفت: "این تخلفی نیست که بتوان آن را به وکیل داد. این کار دو پرونده را از هم جدا نگه می دارد و تا زمانی کار می کند که کسی آن را با صدای بلند بگوید. این چیزی است که تغییر کرده است."

وی با اشاره به گروه‌های مسلح همسو با ایران مانند حوثی‌ها افزود: «صادقانه، سؤال عمیق‌تر هرگز این نبود که آیا تهران [توافق با عربستان سعودی] را امضا می‌کند یا خیر.

وی افزود: "ما می دانیم که سکانس دیگر چگونه به پایان می رسد. در سال 2014 به [حوثی ها] در ازای تحویل تسلیحات سنگین به دولت، کرسی، موقعیت ویژه برای صعده [محوطه حوثی ها در شمال یمن] و سهمی از مقام اجرایی در یمن پیشنهاد شد."

آنچه در پی آن رخ داد، تصرف صنعا، پایتخت توسط حوثی‌ها، در سپتامبر 2014 بود که دولت را مجبور به فرار از جنوب کرد و بعدا علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور سابق را کشت.

الغنم افزود: «آنچه در پی آن بود، تصرف مؤسسات، بازداشت رئیس جمهور، انحلال پارلمان بود. دستاوردها بانکی شدند و اسلحه ها نگهداری شدند».

صالح با آنها شریک شد و در سال 2017 در خیابان کشته شد. حتی پس از تصرف صنعا، آنها به دولت تبدیل نشدند. آنها شبکه ای از ناظران را بر روی هر پست رسمی ایجاد کردند. بنابراین خط قرمز سعودی یک چیز است، هیچ گروه مسلح یا ارتش دوم در داخل یک کشور وجود ندارد.

مداخله به رهبری عربستان سعودی در یمن در مارس 2015 آغاز شد و به درگیری مستقیم دیگری بین ریاض و حوثی ها انجامید. علیرغم حمایت گسترده عربستان سعودی از دولت به رسمیت شناخته شده بین المللی، در بازپس گیری صنعا شکست خورد. این امر نقاط ضعف ائتلاف ضد حوثی، از جمله اختلافات بین دولت به رسمیت شناخته شده بین المللی و جدایی طلبان جنوبی را برجسته کرد.

او گفت: "درس سال 2015 این نبود که بازیگری محکم به یک جنگ طولانی منجر می‌شود، بلکه این بود که اعلام هدف زودتر از آنچه باید انجام شود، انجام می‌شود، زیرا زمانی که با صدای بلند گفته شود، مدت‌ها قبل از اینکه بتوانید آن را به دست آورید، به آن ملزم هستید."

آنچه که اکنون ریاض می‌کوشد انجام دهد، گفتنش آسان و انجامش سخت است، اما بسیار مهم است: پول و سلاح‌ها را به یکپارچگی واقعی تحت یک فرمان گره بزنید، نه اعلام وفاداری.»

حسن احمدیان، استادیار علوم سیاسی در دانشگاه تهران، به الجزیره گفت که ایران به جای اتکای همیشگی، به دنبال استقلال تکنولوژیکی برای شرکا است.

وی گفت: این الگو مانند الگوی آمریکا نیست که هرکس را دنبال کند و با آن متحد شود به آن نیاز داشته باشد، یعنی سلاح مورد نیازش را از آمریکا بخرد و سلاح اصلی اگر به طور خاص یک کشور عربی یا اسلامی باشد، اساسا به او داده نمی شود.

در مورد ایران، فناوری ساخت و تولید این سلاح به همپیمان ارائه می‌شود و این تنها در یمن نیست، بلکه در مناطق دیگر و حتی در غزه تا آنجا که ممکن است این فناوری به آنجا منتقل شده است، زیرا دیدگاه متفاوت است.

احمدیان گفت که توانمند ساختن متحدان ایران برای تولید تسلیحات خود یک اقدام راهبردی از سوی تهران است و حوثی‌ها نیز انگیزه شکستن محاصره عربستان در مناطق تحت کنترل خود در یمن را دارند.

احمدیان گفت: دیدگاه این است که این فناوری به مقابله با دشمن مشترک کمک می کند و بنابراین تقویت این توان مستقل از ایران به خودی خود یک منافع راهبردی برای ایران است.

توجه داشته باشید که یک پیشروی برای انصارالله [حوثی‌ها] در ارتباط با عدالت آرمان وجود دارد، زیرا محاصره‌ای بر یمنی‌ها تحمیل شده است که بر 70 تا 80 درصد جامعه تحت کنترل انصارالله و دولت صنعا تأثیر می‌گذارد. بنابراین این علت، شکستن محاصره، یک انگیزه عادلانه است. برای شکستن محاصره، و این همان چیزی است که در واقع اتفاق افتاد.»