بحران مه در جنوب شرقی آسیا: آیا درس هایی گرفته شده است؟

بدترین فصل آتش سوزی اندونزی در بیش از یک دهه اخیر نشان می دهد که واکنش آسیای جنوب شرقی به مه از سال 2015 تا چه اندازه تغییر کرده است.

آتش‌سوزی‌های جنگلی و زمینی در بخش‌هایی از جزایر سوماترا، بورنئو و پاپوآ در اندونزی برای هفته‌ها شعله‌ور شده و دود را در مناطق وسیعی از کشور و به کشورهای همسایه مالزی و سنگاپور فرستاده است.

فصل خشک طولانی 2026 اندونزی، همراه با ال نینو امسال، بحرانی را بدتر کرده است که تقریبا سالانه به یک بحران تبدیل شده است و میلیون ها نفر را در معرض دود خطرناک حاوی ذرات میکروسکوپی مضر قرار داده است.

به گفته وزارت بهداشت این کشور، بیش از 170,000 مورد عفونت حاد تنفسی در مناطق آلوده به مه آلود در اندونزی بین ماه اوت تا اواسط سپتامبر ثبت شده است که بیش از 40,000 مورد مربوط به کودکان خردسال است.

مه آلود صدها مدرسه را در مالزی مجبور به تعطیلی کرده و بیش از 1.4 میلیون دانش آموز اندونزیایی را به آموزش از راه دور سوق داده است، اگرچه هنوز هزینه اقتصادی کامل آن مشخص نیست.

هوای سخت امسال تنها بخشی از توضیح است. آتش به مدت طولانی به عنوان یک روش ارزان برای پاکسازی زمین برای کشاورزی در جنوب شرقی آسیا مورد استفاده قرار می گیرد، در حالی که گسترش مزارع روغن نخل و چوب خمیر باعث تخلیه و تخریب مناطق وسیعی از تورب زمین شده است.

پاروئدی انگویتراگول، دانشیار دانشگاه چیانگ مای در تایلند، به دویچه وله گفت، این خطر افزایش می یابد که با بدتر شدن شرایط آب و هوایی، مه شدید بیشتر شود.

وی افزود: مه، که عمدتا یک مشکل در دریای جنوب شرقی آسیا بود، برای اکثر کشورهای منطقه به یک نگرانی تبدیل شده است.

دولت‌های عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا (آسه‌آن)، بلوک منطقه‌ای، "نیاز دارند نسبت به یکدیگر بازتر باشند و از نزدیک با هم همکاری کنند."

نگایتراگول گفت: "کشاورزان و شرکت ها به روش های جایگزین برای پاکسازی زمین و مشوق هایی برای اتخاذ آنها نیاز دارند، در حالی که احیای زمین و جنگل نیز باید اجرا شود."

او افزود: «در عین حال، مصرف‌کنندگان باید بیشتر آگاه باشند که آیا محصولاتی که می‌خرند از رویه‌های پایدار می‌آیند و آیا سوختن در تولید آن‌ها نقش داشته است یا خیر.

فاجعه 2015 باعث تغییرات عمده در سیاست شد. دیوید مارک تیلور، استاد تغییرات محیطی گرمسیری در دانشگاه ملی سنگاپور، به دویچه وله گفت که اندونزی احیای تورب‌زارها، نظارت بر آتش، اجرا و اطفاء حریق را تقویت کرد، در حالی که آسه آن همکاری منطقه‌ای را گسترش داد.

اندونزی در سال 2016 آژانس بازسازی پیت لند را برای احیای میلیون ها هکتار ذغال سنگ نارس تخریب شده تأسیس کرد. مأموریت آن بعدا به بازپروری حرا گسترش یافت و آژانس به آژانس بازسازی پیت لند و حرا تغییر نام داد.

توقف دائمی امتیازات جدید در جنگل‌های اولیه و زمین‌های زغال سنگ نارس نیز توسعه بیشتر در برخی مناطق آسیب‌پذیر را محدود کرد.

مقامات همچنین به طور فزاینده ای شرکت ها را در دادگاه تعقیب کرده اند. سال گذشته، دادگاه تجدیدنظر شرکت روغن نخل PT Banyu Kahuripan اندونزی را به پرداخت حدود 14 میلیون یورو به عنوان خسارت زیست محیطی به دلیل آتش سوزی هایی که بیش از 3300 هکتار از امتیازات آن را پوشش می دهد، محکوم کرد. سایر شرکت ها با دستورات بسیار سخت تری برای بازسازی مواجه شده اند.

در سطح منطقه‌ای، ASEAN یک استراتژی جدید مدیریت Peatland و دومین نقشه راه بدون مه برای سال‌های 2023-2030 اتخاذ کرد و مرکز هماهنگی ASEAN برای کنترل آلودگی مه فرامرزی دبیرخانه خود را در آوریل، بیش از دو دهه پس از توافقنامه Hazeboundary ASE در سال 2002، در جاکارتا افتتاح کرد.

تیلور گفت: «اما مشکل اصلی و راننده نیز برطرف نشده است.

مناطق وسیعی از ذغال سنگ نارس زهکشی یا تخریب شده باقی می مانند، از جمله زمین های پاکسازی شده که هنوز مورد استفاده تولیدی قرار نگرفته است. تیلور خاطرنشان کرد: چنین تورب‌زارهایی که مدیریت ضعیفی دارند یا «بیکار» می‌توانند در طول خشکسالی طولانی مدت بسیار قابل احتراق شوند.

همچنین در مورد میزان بازسازی اندونزی واقعا اختلاف نظر وجود دارد.

آژانس احیای پیت لند و حرا در پایان سال 2024 فعالیت خود را متوقف کرد و مسئولیت آن به سایر وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی بازگردانده شد و این سؤالات را در بین دوستداران محیط زیست در مورد اینکه آیا می توانند همان تمرکز نهادی را حفظ کنند، ایجاد کرد.

آسه آن با محدودیت های خاص خود مواجه است. توافقنامه مه آلود 2002 آن از نظر قانونی الزام آور است، اما بسیاری از اهداف و برنامه های اجرایی به دولت های ملی بستگی دارد که بر اساس آنها عمل کنند. بلوک منطقه‌ای مکانیسم‌های کمی برای وادار کردن دولت‌ها به دستیابی به آن اهداف یا مجازات شکست دارد.

تیلور گفت، اما محرک نهایی همه این‌ها «تقاضای جهانی برای کالاهای ارزان‌قیمتی است که در مزارع رشد می‌کنند، مانند روغن نخل، خمیر و کاغذ، که بیشتر ما مسئول آن هستیم».

او افزود: «تا زمانی که این تقاضا ادامه داشته باشد، فشار برای تبدیل زغال سنگ‌زارها و جنگل‌ها به مزارع نیز ادامه خواهد داشت».

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

آتش‌سوزی‌های امسال توجه را از ایجاد توافق‌نامه‌های جدید به نحوه عملکرد دولت‌های آسیای جنوب شرقی معطوف کرده است.

هلنا وارکی، دانشیار دانشگاه مالایا، به دویچه وله گفت: «برای جلوگیری از بدتر شدن این وضعیت، نیاز به یک ادغام واقعی ظرفیت در میان ASEAN وجود دارد. اندونزی، با همه تلاش‌هایش، به تنهایی ظرفیت مدیریت آن را ندارد.

او افزود که مکانیسم های موجود ASEAN برای واکنش اضطراری مشترک باید عملیاتی شود، اما این باید قبل از شروع فصل مه ترتیب داده می شد، زیرا گزارش های هواشناسی به وضوح نشان می دهد که یک "سوپر ال نینو" در اوایل امسال در راه است.

Mohd Talib Latif، استاد دانشگاه Kebangsaan مالزی، به دویچه وله گفت: "دولت های آسیای جنوب شرقی باید با هم همکاری کنند تا با اجرای قوانین سختگیرانه برای جلوگیری از آتش سوزی ذغال سنگ نارس و جنگل ها، از حوادث سوزاندن زیست توده جلوگیری کنند. آنها باید از همه فناوری های موجود با هم استفاده کنند تا برای شرایط خشک آماده شوند."

وی افزود: «مه باید یک فاجعه برای این منطقه در نظر گرفته شود.