بدون راننده: سفر یورونیوز با نخستین روباتاکسی اروپا در زاگرب
خدمات روباتاکسی یک شرکت آمریکایی با همکاری ورن و شرکت چینی هوش مصنوعی پونی.ای در زاگرب راه افتاده و قصد گسترش در اروپا را دارد؛ یورونیوز از نزدیک آن را در کرواسی بررسی کرده است.
اوبر اوایل امسال در زاگرب، پایتخت کرواسی، یک خدمات تاکسی خودران راه‌اندازی کرد و اکنون طرحهایی را برای گسترش یک سرویس خودروی کاملا خودران در مجموعه‌ای از شهرهای اروپایی، با همکاری شرکایی در سراسر قاره و از منچستر، رونمایی کرده است.این شرکت فناوری آمریکایی در ماه آوریل، در قالب یک مدل تجاری که قصد دارد آن را در سراسر اروپا گسترش دهد، با همکاری اپراتور محلی خدمات ورن و شرکت هوش مصنوعی چینی پونی.ای‌آی، رباتاکسیهای بدون راننده را در خیابانهای زاگرب به کار گرفت.این یک شراکت غیرمعمول است، با توجه به تفاوت رویکردهایی که در اروپا، آمریکا و چین نسبت به این فناوری وجود دارد و در حالی که اروپا نسبت به دو طرف دیگر بسیار محتاط‌تر است. اما شرکتها معتقدند این همکاری به لطف جاه‌طلبی مشترکشان برای استقرار سفرهای تاکسی با خودروهای خودران در سراسر جهان جواب می‌دهد.این همکاری یکی از بیش از ۳۰ شراکتی است که اوبر در سراسر اروپا اجرا می‌کند. اوبر همراه با ورن و پونی.ای‌آی آزمایشهایی را در منچستر آغاز کرده و پونی.ای‌آی و اوبر قصد دارند این سرویس را در لندن هم راه‌اندازی کنند و تعداد زیادی شهر دیگر نیز در صف انتظار هستند.پیشرفته‌ترین پروژه، همکاری در زاگرب است که در ماه مارس اعلام شد؛ اقدامی با هدف خارج کردن تاکسیهای بدون راننده از پیستهای آزمایشی و آوردن آنها برای نخستین بار به بازار اروپا.زاگرب برای اوبر گزینه‌ای به‌ویژه جذاب بود، چون مقر خودروساز ابر‌اسپرت برقی «ریمک» در این شهر است؛ شرکتی که بنیانگذارش، ماته ریمک، از پیش از طریق ورن وارد عرصه رباتاکسی شده بود. ورن برنامه‌های خود را برای عرضه نوعی خدمات جابه‌جایی خودران «کلاس بیزنس» نیز تدوین کرده است.این همکاری در ماه آوریل سرویس رباتاکسی خود را راه‌اندازی کرد و به کاربران زاگرب امکان داد برای سفرشان یک خودروی بدون راننده سفارش دهند. این خودروها هنوز یک انسان پشت فرمان دارند که اپراتور ایمنی نامیده می‌شود و به عنوان یک تمهید حفاظتی بر سفر نظارت می‌کند. اپراتورهای ایمنی معمولا راننده تاکسیهای سابق هستند.خودروهای این سرویس تاکنون ۲۰۰ هزار کیلومتر را در خیابانهای زاگرب طی کرده‌اند.اکنون طرفهای این همکاری آنقدر به سیستم خود اطمینان دارند که آماده برداشتن گام بعدی، یعنی حذف اپراتور از داخل خودرو و تنها گذاشتن شما، به عنوان مسافر، در خودرو هستند.نخستین سفرهای کاملا بدون راننده در اروپا از ۱۰ سپتامبر آغاز شد؛ سفری که به روی شمار محدودی از کاربران دعوت‌شده در یک مسیر ۲۲ کیلومتری بین مقر ورن و فرودگاه «فرانیو توجمان» زاگرب باز است.«نگاه کن، بدون دست»سفارش اوبر با استفاده از سرویس فعلی سفرهای بدون راننده، به سادگی رزرو هر سفر دیگری در این پلتفرم است. کاربران هنگام درخواست سفرهای اوبر اکس یا کامفورت می‌توانند بین خودروهای دارای راننده انسانی و رباتاکسیهای هدایت‌شده با هوش مصنوعی انتخاب کنند.مسافران می‌توانند با تلفن همراه خود خودرو را باز کنند، سوار شوند و تا حد ممکن در خودرویی که کسی در آن پشت فرمان نیست راحت باشند، در حالی که در صورت بروز هر مشکلی به طور کامل به پشتیبانی اوبر دسترسی دارند.در زاگرب، مسافران با خودروی برقی شاسی‌بلند چینی «بی‌ای‌آی‌سی آرکفاکس آلفا تی۵» جابه‌جا می‌شوند. یک اپراتور ایمنی انسانی پشت فرمان می‌نشیند و صندلی جلو سمت شاگرد برداشته شده تا فضای بیشتری برای بار ایجاد شود.اوبر و ورن در حال حاضر حدود ۳۰ خودروی خودران را در زاگرب به کار گرفته‌اند که هر شب برای نظافت و تعمیر و نگهداری به یک مرکز مرکزی که استارتاپ کروات آن را «کشتی مادر» می‌نامد بازمی‌گردند.چیدمان فعلی همان چیزی است که به عنوان برنامه خودروی بدون راننده سطح ۴ شناخته می‌شود؛ یعنی خودرو می‌تواند بدون دخالت انسان حرکت کند، اما فقط در مناطقی که به دقت کنترل شده‌اند. در هیچ جای دنیا هنوز برنامه سطح ۵، یعنی دسترسی نامحدود به همه جاده‌ها، راه‌اندازی نشده است.دیدن خودرویی که برای نخستین بار خودش حرکت می‌کند، احساسی عجیب ایجاد می‌کند. از صندلی عقب می‌توانید ببینید فرمان چگونه هنگام پیچیدن، حتی در مواجهه با ترافیک روبه‌رو، آرام و حسابشده می‌چرخد.نرمی حرکت خودرو شما را آرام می‌کند و بعد از مدتی فراموش می‌کنید که نه یک انسان، بلکه یک هوش مصنوعی شما را به مقصد می‌رساند.انی دوونیاک، مدیر جهانی عملیات جابه‌جایی خودران در اوبر، می‌گوید: «ما این تجربه را کمی جادویی و کمی خسته‌کننده توصیف می‌کنیم؛ یعنی شما سوار می‌شوید و اول با خودتان می‌گویید که دیگر هیچ دستی روی فرمان نیست و بعد ناگهان متوجه می‌شوید مثل همیشه داخل یک خودرو نشسته‌اید».این به آن معنا نیست که سفر کاملا بدون وقفه است. خودرو در هر تقاطع دارای تابلوی توقف به طور کامل می‌ایستد، حتی اگر جاده خالی باشد و برای پرهیز از رانندگان انسانی بیش از حد تهاجمی که می‌خواهند سبقت بگیرند، به کنار می‌کشد.این روند برای طرفهای همکاری، که در بخشی محدود از زاگرب در حال آزمایش خودروهای کاملا بدون راننده به عنوان هدف نهایی خود هستند، یک فرایند یادگیری است.یک همکاری منحصربه‌فرداین همکاری که در آوریل آغاز شد، ترکیبی منحصربه‌فرد از یک شرکت آمریکایی حوزه جابه‌جایی، یک استارتاپ اروپایی و یک شرکت چینی هوش مصنوعی است؛ هرکدام از این سازمانها از منطقه‌ای می‌آیند که رویکردی کاملا متفاوت نسبت به جابه‌جایی و هوش مصنوعی دارند.با توجه به این رویکردهای متفاوت و تنشهای ژئوپلیتیکی کنونی بر سر موضوعاتی از تجارت و مقررات مصرف‌کننده گرفته تا حاکمیت فناوری و زنجیره‌های تامین، شاید عجیب به نظر برسد که این شرکتها تصمیم گرفته‌اند با هم متحد شوند.اما اوبر می‌گوید این مدل جواب می‌دهد، چون هر سه شرکت هدف مشترکی برای آوردن تاکسیهای خودران به بازارهای بیشتر دارند.دوونیاک می‌گوید: «شما ورن را دارید که یک شرکت محلی فوق‌العاده در زاگرب است با تخصص در مدیریت ناوگان و عملیات خودرویی، پونی.ای‌آی را دارید که فناوری خودروی خودران در کلاس جهانی دارد و اوبر را که همه اینها را در قالب یک پلتفرم جابه‌جایی و تجربه کاربری منسجم کنار هم می‌آورد».او اضافه می‌کند: «بنابراین در واقع همه بهترین توانمندیهای خود را روی میز می‌آورند و کنار هم قرار می‌دهند».ورن، شریک اروپایی در این پروژه، با هم‌بنیان‌گذاری ماته ریمک شکل گرفته و نام خود را از نویسنده علمی‌تخیلی، ژول ورن، گرفته است. این شرکت از سال ۲۰۱۹ روی رباتاکسی کار می‌کند و در آوریل سرویس اختصاصی خود را راه‌اندازی کرد.ورن به عنوان اپراتور محلی خدمات و مالک ناوگان عمل می‌کند و اداره عملیات روزمره سرویس رباتاکسی را بر عهده دارد. این شرکت همچنین نقش متولی مقررات را بر عهده دارد و با نهادهای محلی، منطقه‌ای و ملی مذاکره می‌کند تا مجوز قانونی تردد خودروهای خودران روی این جاده‌ها را بگیرد.این شاید بزرگترین مانع پیش روی این همکاری باشد. چارچوب حقوقی تکه‌تکه اروپا برای تنظیم‌گری خودروهای بدون راننده باعث شده این قاره از آمریکا و چین که رباتاکسیها در آنها چند سال است به طور تجاری فعالیت می‌کنند، بسیار عقب بماند.همکاری با اوبر به ورن این امکان را می‌دهد که با عرضه خدمات خود از طریق اپلیکیشن اوبر، مقیاس عملیاتش را افزایش دهد و همزمان با گسترش این سرویس، آن را به شهرهای دیگر اروپا ببرد.مارکو پیکوویچ، مدیرعامل ورن، می‌گوید: «این یک نقطه عطف مهم نه فقط برای ورن، بلکه برای کرواسی هم هست. سرویسی که ابتدا در زاگرب راه افتاده بود اکنون از طریق بزرگترین پلتفرم جابه‌جایی جهان در دسترس است. تجربه‌ای که هر روز در زاگرب به دست می‌آوریم به ما کمک می‌کند ورن را به دیگر شهرهای اروپایی ببریم».این شرکت کروات در ژوئن ۲۰۲۴ از خودروی مفهومی خودران دونفره خود که مشتریان تجاری را هدف گرفته، رونمایی کرد.پیکوویچ می‌گوید: «می‌خواهیم مردم وقتی با یکی از این خودروها به مقصد می‌رسند تحت تاثیر قرار بگیرند».این خودرو بدنه‌ای کشیده و براق دارد و فضای کافی برای آنکه صندلیها در حین حرکت کاملا خوابانده شوند. یک صفحه نمایش بزرگ روی داشبورد در طول سفر مسافران را سرگرم و از جزئیات مسیر آگاه می‌کند.به گفته شرکت، با وجود ظاهر لوکس‌تر، قیمت سفرها افزایش نمی‌یابد، چرا که حذف راننده بخش بزرگی از هزینه‌ها را کاهش می‌دهد.پیکوویچ می‌گوید: «ما یک دید کاملا تازه از کابین خودرو ارائه می‌کنیم؛ فضایی که نه برای آینده‌ای دور، بلکه برای استفاده واقعی در سرویسهای امروزی طراحی شده است. این خودرو کمک می‌کند مردم زمان خود را به شکلی پربارتر، لذت‌بخش‌تر و آرامش‌بخش‌تر بگذرانند».شرکت قصد دارد این خودرو را در آینده وارد ناوگان کند، اما فعلا از مدل بی‌ای‌آی‌سی آرکفاکس استفاده می‌کند.مدرسه رانندگی برای عاملهای هوش مصنوعیسومین شریک در این طرح شرکت چینی هوش مصنوعی پونی.ای‌آی است که فناوری لازم برای هدایت خودروها را تامین می‌کند.این شرکت همچنین تجربه زیادی در این حوزه با خود می‌آورد. پونی.ای‌آی می‌گوید نخستین شرکت خودروی خودران بوده که در چین مجوز تاکسی گرفته و یکی از معدود شرکتهای جهان است که خودروهای تجاری کاملا بدون راننده را به کار گرفته است.در زاگرب، خودروهای آرکفاکس به سامانه رانندگی خودران نسل هفت پونی.ای‌آی، تازه‌ترین کیت رانندگی خودران سطح ۴ این شرکت، مجهز شده‌اند.این کیت شامل ۳۴ حسگر است؛ از جمله ۹ لایدار، ۱۴ دوربین و چهار رادار موج میلیمتری، به علاوه چهار میکروفون، دو حسگر آب و یک حسگر برخورد. مجموع این حسگرها آگاهی گسترده‌ای از محیط اطراف به خودرو می‌دهند و با ایجاد لایه‌های حفاظتی متعدد، احتمال تصادف را کاهش می‌دهند.مغز هدایت‌کننده خودرو «راننده مجازی پونی.ای‌آی» است که با خودرو مانند یک عامل هوش مصنوعی فیزیکی رفتار می‌کند. اما پیش از آنکه چنین عاملی اجازه حضور در جاده را پیدا کند، باید ابتدا در محیطی مجازی رانندگی را بیاموزد.دکتر لودی وانگ، مدیر ارتباطات جهانی پونی.ای‌آی، می‌گوید: «این مثل یک میدان تمرین مجازی است که به هوش مصنوعی یاد می‌دهد چگونه رانندگی کند؛ همانطور که انسانها رانندگی را یاد می‌گیرند، راننده‌های هوش مصنوعی هم در آن محیط آموزش می‌بینند. بعد، وقتی از این مدرسه مجازی رانندگی فارغ‌التحصیل شدند، خود راننده‌های هوش مصنوعی کنترل را به دست می‌گیرند و ما به هیچ کنترل از راه دوری متکی نیستیم».گامهای بعدیاوبر این هفته اعلام کرد که شهر بعدی این همکاری منچستر در بریتانیا خواهد بود. آزمایشها در این شهر از هم‌اکنون آغاز شده و اوبر می‌گوید سرویسی مشابه زاگرب در ماه‌های آینده راه‌اندازی خواهد شد.در مجموع، اوبر بیش از ۳۰ شهر را مد نظر دارد و طرحهایی در مراحل مختلف در لندن، مادرید، مونیخ و زوریخ در جریان است.دوونیاک می‌گوید: «امیدواریم این مدل را به شهرهای دیگری هم گسترش دهیم. منچستر را اعلام کرده‌ایم که مقصد بعدی این همکاری خواهد بود و از این پس خبرهای بیشتری در راه است».اما آیا بروکسل می‌تواند گزینه بعدی باشد؟پیکوویچ می‌گوید: «ما در واقع با بروکسل هم در حال گفت‌وگو هستیم؛ همانطور که با ۳۰ شهر دیگر صحبت می‌کنیم و بروکسل یکی از آنها است. اما نمی‌خواهیم در شهری آزمایش انجام دهیم اگر آن را گزینه‌ای برای استقرار کامل یک سرویس بدون راننده، به عنوان هدف نهایی، نبینیم. با این حال، بروکسل بدون تردید روی نقشه ما قرار دارد».