بلغارستان: نگرانی در مورد امنیت در دریای سیاه بر مبارزات انتخابات ریاست جمهوری حاکم است

شش ماه پس از انتخابات پارلمانی بلغارستان، این کشور برای انتخاب رئیس جمهور بعدی خود آماده می شود.

اگرچه نقش رئیس جمهور در بلغارستان تا حد زیادی تشریفاتی است، اما انتخابات 25 اکتبر - با دور دوم بالقوه در 1 نوامبر - به عنوان آزمونی برای دولت رومن رادف، رئیس جمهور سابق، که حزبش در آوریل یک پیروزی قاطع به دست آورد و اکثریت بی سابقه ای را به دست آورد - اولین بار در بلغارستان در سه دهه اخیر است.

با وجود اینکه 27 نامزد در رای گیری حضور دارند، رقابت به دوئل بین رئیس جمهور فعلی، ایلیانا یوتووا، که دو دوره معاون رادف بود و توسط نخست وزیر حمایت می شود، و آندری گیوروف، نخست وزیر موقت، که مورد حمایت احزاب مخالف است، محدود شده است.

بر اساس قانون اساسی بلغارستان، رئیس جمهور بلغارستان مظهر وحدت ملی است. او نماینده کشور در سطح بین المللی است (به استثنای چند مورد)، فرمانده کل نیروهای مسلح آن است، اعضای شورای عالی قضایی و نهادهای نظارتی مختلف از جمله دولت های موقت را منصوب می کند و قدرت وتوی قوانین را دارد.

هریستو پانچوگوف، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه بلغارستان جدید در صوفیه، استدلال می کند که اگرچه اختیارات رئیس جمهور به طور رسمی محدود است، اما این دفتر به ویژه در شرایط فعلی اهمیت دارد.

او به دویچه وله گفت: «برای اولین بار در تاریخ دموکراتیک مدرن بلغارستان، ما اکثریت مطلقا بدون مناقشه را داریم که توسط هیچ ائتلافی کنار هم نیست، بلکه توسط یک حزب سیاسی واحد که با اپوزیسیونی مواجه است که کاملا در حال فروپاشی است، قرار دارد.

پانچوگوف در ادامه گفت که بهتر بود کمپین بیشتر بر این موضوع تمرکز می کرد که آیا رئیس جمهور می تواند به عنوان تعادل عمل کند یا خیر.

آندری گیوروف، نامزد اپوزیسیون، در مصاحبه با دویچه وله بار دیگر این نکته را تکرار کرد: «ما شاهد تمرکز قدرت هستیم که همیشه نشانه‌های لغزش به سمت خودکامگی را در خود دارد، و افزود که «رئیس‌جمهور باید بداند چگونه نه بگوید».

ایلیانا یوتووا درخواست دویچه وله برای مصاحبه را رد کرد.

در ابتدا، مشخصه رقابت های ریاست جمهوری با تجمعات کوچک، فقدان مناظره های تلویزیونی و حملات شخصی متعدد به دو نامزد اصلی بود.

با این حال، در هفته‌های اخیر، پس از حملات هواپیماهای بدون سرنشین به کشتی‌ها در دریای سیاه، مواضع متفاوت دو طرف پیشتاز در حمایت از اوکراین به منصه ظهور رسیده است.

دولت بلغارستان در ابتدا دعوت برای پیوستن به ائتلاف اراده و ابتکار ضد هواپیماهای بدون سرنشین ناتو را رد کرد، اما پس از حملات اخیر هواپیماهای بدون سرنشین موضع خود را در مورد دومی تغییر داد.

یوتووا از ایجاد "ائتلاف صلح" دفاع می کند، جایی که او می گوید بلغارستان صدای دیپلماتیک قوی تری در پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین خواهد داشت.

او در یک گردهمایی تبلیغاتی در این ماه گفت: «جنگ‌افروزان زیادی در کشور ما وجود دارند؛ من یکی از آنها نیستم.

یوتووا به دنبال این بود که به رای دهندگان اطمینان دهد که هیچ نیروی بلغاری به اوکراین اعزام نخواهد شد، حتی اگر این بخشی از بحث عمومی نبود و علیرغم بیانیه پارلمان در سال 2025 که مجددا تأیید کرد که نیروهای مسلح بلغارستان در خصومت ها در آنجا شرکت نمی کنند.

با این وجود، حملات اخیر پهپادها به کشتی های تجاری در دریای سیاه فشار جدیدی را هم بر رئیس جمهور و هم بر حزب بلغارستان مترقی رومن رادف وارد کرده است.

بوریانا دیمیتروا، شریک مدیریت بازار و آژانس تحقیقات اجتماعی آلفا، به دویچه وله گفت: «حملات هواپیماهای بدون سرنشین در دریای سیاه وضعیت ژئوپلیتیک غیرمنتظره را به زندگی روزمره هر بلغاری وارد کرد.

بسیاری در اروپا، از جمله ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، مسئولیت این حملات را مستقیما به درهای روسیه انداخته‌اند. این واقعیت که رهبران بلغارستان به وضوح مقصر این حملات را نسبت ندادند، ناامیدی را در سراسر کشور افزایش داد.

پس از اولین حمله هواپیمای بدون سرنشین، رئیس جمهور یوتووا شورای مشورتی کشور در مورد امنیت ملی را تشکیل داد. در بیانیه بعدی آن منبع تهدید در دریای سیاه ذکر نشده است.

یک هفته بعد، نخست وزیر رادف، پس از حمله دوم، گفت: "ما فاقد شواهد محکم و روشن برای ایراد اتهام علیه هر یک از طرف های خاص هستیم؛ اما منطق نشان می دهد که نتیجه به نفع روسیه است." وی سپس سفیر روسیه را برای گفتگو احضار کرد.

موضع دولت و رئیس جمهور بر رقابت ها تأثیر می گذارد.

بوریانا دیمیتروا گفت: "ما شاهد کاهش جزئی در حمایت از ایلیانا یوتووا هستیم که به هیچ وجه جایگاه اول او را در دور اول تهدید نمی کند، اما با توجه به ابهام در برخی از موقعیت هایی که وی اتخاذ کرده است، کاهش یافته است."

با ورود موضوع امنیت به بحث عمومی، برخی از بلغارها در صوفیه به خیابان ها آمدند تا به موضع مبهم دولت در سیاست خارجی در این مورد اعتراض کنند.

ولادا تزنوا، یکی از معترضان به دویچه وله گفت: «من فکر می‌کنم حملات هواپیماهای بدون سرنشین در دریای سیاه و موضع‌گیری کاملا بی‌احساسی رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و همه افرادی که متحد عمل می‌کنند، آخرین نیش بود و من معتقدم که در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری، این باید به عنوان یک کاتالیزور عمل کند.»

همه اینها در نتایج اولیه آخرین نظرسنجی انجام شده توسط آلفا ریسرچ منعکس شده است. در حالی که انتظار می رود مشارکت رای دهندگان افزایش یافته است، شکاف بین دو نامزد پیشتاز کاهش یافته است: یوتووا همچنان جلوتر است و در دور اول با حدود 12 درصد از گیوروف پیشتاز است، اما این اختلاف کمتر از آنچه بود بود.

با این وجود، این پویایی های اخیر لزوما به معنای تغییر در موازنه قدرت نیست.

هریستو پانچوگوف، دانشمند علوم سیاسی، می گوید که کارزار گیوروف به دلیل تردید او برای اعلام نامزدی، فقدان "شور" در مبارزات انتخاباتی و این واقعیت که او قبل از پیوستن به رقابت های انتخاباتی در مورد مسائل جاری اظهارنظر نکرده است، با مشکل مواجه شده است.

علاوه بر این، هواداران نامزد حزب ناسیونالیست وازراژدان (احیای) طرفدار روسیه، که در نظرسنجی آلفا در رتبه سوم قرار دارد، به احتمال زیاد در دور دوم از یوتووا حمایت خواهند کرد.

آنچه می تواند نتیجه انتخابات را تعیین کند این واقعیت است که هم GERB و هم DPS، دو حزب تاسیس شده که حمایت بیش از 660000 رای دهنده در ماه آوریل را به خود جلب کردند، نامزدی برای ریاست جمهوری معرفی نکردند.

بر اساس تحقیقات آلفا، نیمی از حامیان GERB قصد ندارند در دور اول رای دهند. این حزب به مدت 17 سال بر چشم انداز سیاسی بلغارستان تسلط داشت، اما در دسامبر پس از اعتراضات گسترده ضد فساد با حمایت احزاب مخالف حامی آندری گیوروف، قدرت را از دست داد.

انتظار می رود که اکثر حامیان باقیمانده GERB از گیوروف حمایت کنند، زیرا این حزب به طور تاریخی با خانه سیاسی ایلیانا یوتووا، حزب سوسیالیست بلغارستان مخالفت کرده است.

در همان زمان، هم کمپین گیوروف و هم احزاب ناسیونالیست شاهد افزایش بسیج هستند، که مورد حمایت رای دهندگان ناامید از واکنش محتاطانه دولت به حملات هواپیماهای بدون سرنشین قرار گرفته است.

بوریانا دیمیتروا گفت: «ما می توانیم این انتخابات را اولین آزمون اعتماد به حزبی بدانیم که اخیرا در انتخابات پیروز شده است. در زمان‌های صلح‌آمیز، مرکز بیشترین توجه را به خود جلب می‌کند؛ در زمان‌های آشفته، آن دسته از نامزدهایی که موضع شفاف‌تری اتخاذ می‌کنند - صرف نظر از جهت‌گیری - بیشتر دیده می‌شوند.»