بنزین ۱۰ هزار تومانی در ۱۱ استان؛ طرح جدید بنزین چه تغییری در هزینه رانندگان ایجاد کرده است؟

در ادامه تغییرات نظام قیمت‌گذاری و توزیع بنزین در ایران، دولت از ابتدای آبان‌ماه استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌های سوخت را در ۱۱ استان محدود کرده و در مقابل، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان به کارت شخصی خودروهای مشمول اختصاص داده است.بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مجموع سهمیه ماهانه این خودروها اکنون به ۱۶۰ لیتر در سه پله قیمتی می‌رسد. با این حال، اجرای این طرح به معنای افزایش دوباره قیمت بنزین نیست؛ نرخ سوم سوخت پیش‌تر در ۱۷ شهریور از پنج هزار به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته بود.هزینه مصرف کامل سهمیه‌ها چقدر است؟در طرح جدید، خودروهای شخصی واجد شرایط ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ سه هزار تومان و ۵۰ لیتر دیگر با نرخ ۱۰ هزار تومان دریافت می‌کنند.به این ترتیب، هزینه مصرف کامل ۱۶۰ لیتر بنزین در ماه ۷۴۰ هزار تومان خواهد بود: ۹۰ هزار تومان برای سهمیه اول، ۱۵۰ هزار تومان برای سهمیه دوم و ۵۰۰ هزار تومان برای سهمیه سوم.این در حالی است که پیش از افزایش قیمت بنزین در ۱۷ شهریور، خرید ۱۶۰ لیتر بنزین برای خودروهای شخصی مشمول، در مجموع ۴۹۰ هزار تومان هزینه داشت؛ ۱۱۰ لیتر از سهمیه‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر دیگر از طریق کارت جایگاه با نرخ پنج هزار تومان تامین می‌شد. اکنون هزینه خرید همین مقدار بنزین به ۷۴۰ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی معادل ۲۵۰ هزار تومان یا حدود ۵۱ درصد.البته این افزایش به معنای گران‌تر شدن بنزین برای همه رانندگان نیست. هزینه مصرف ۱۱۰ لیتر اول همچنان ۲۴۰ هزار تومان است و افزایش قیمت مستقیما متوجه رانندگانی می‌شود که از دو سهمیه ارزان‌تر فراتر می‌روند.برای نمونه، هزینه مصرف ۱۴۰ لیتر بنزین در ماه از ۳۹۰ هزار تومان به ۵۴۰ هزار تومان رسیده است.طرح جدید در کدام استان‌ها اجرا می‌شود؟بر اساس فهرست اعلام‌شده در ۱۴ آبان، این طرح در کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، هرمزگان، یزد، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، اردبیل و کردستان اجرا می‌شود.اجرای طرح ابتدا در کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی آغاز شد و از ابتدای آبان هشت استان دیگر به آن اضافه شدند.مهم‌ترین تغییر برای رانندگان، محدود شدن استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها و ضرورت همراه داشتن کارت سوخت شخصی است.البته شرکت ملی پخش اعلام کرده کارت‌های اضطراری به‌طور کامل حذف نمی‌شوند و در برخی جایگاه‌های منتخب، مسیرهای پرتردد و برای موارد ضروری همچنان در دسترس خواهند بود.سهمیه ۱۶۰ لیتری نیز برای همه خودروها یکسان نیست. خودروهای نوشماره، برخی خودروهای وارداتی، خودروهای دوگانه‌سوز و تاکسی‌ها ممکن است بر اساس ضوابط مربوط به خود سهمیه متفاوتی داشته باشند. همچنین ۱۶۰ لیتر سقف مجموع سه سهمیه اعلام‌شده برای خودروهای مشمول است، نه لزوما حداکثر بنزینی که یک خودرو می‌تواند در ماه مصرف کند.این تغییرات در شرایطی اجرا می‌شود که کمبود تولید داخلی نسبت به مصرف بنزین، هزینه تامین سوخت و اختلاف قیمت آن با کشورهای همسایه، به چالش‌های سیاست‌گذاری انرژی در ایران تبدیل شده‌اند.بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مسئولان، مصرف بنزین در ۱۰ روز نخست آبان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱.۲ درصد کاهش داشته است. بااین‌حال، هنوز نمی‌توان مشخص کرد چه میزان از این کاهش ناشی از افزایش قیمت، محدود شدن کارت‌های جایگاه یا عوامل دیگر بوده است.اما برای رانندگان، مهم‌ترین پیامد فوری طرح جدید نه افزایش قیمت در آبان، بلکه تغییر شیوه دسترسی به بنزین نرخ سوم است؛ تغییری که استفاده از کارت شخصی را ضروری‌تر می‌کند و ممکن است برای رانندگان فاقد کارت سوخت یا مسافران بین‌استانی مشکلاتی به همراه داشته باشد.