به‌مناسبت ۱۵ سالگی درگذشت استیو جابز؛ مروری بر زندگی، مرگ و آخرین سخنان بنیان‌گذار اپل

15 سال پیش در چنین ایامی، «استیو جابز»، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل پیشین اپل، درگذشت. این چهره آینده‌نگر دنیای فناوری که محصولاتی نظیر مک، آی‌پاد، آیفون و آیپد را به دست کاربران سراسر جهان رساند، در تاریخ 5 اکتبر 2011 و در سن 56 سالگی در خانه خود واقع در پالو آلتوی کالیفرنیا، بر اثر عوارض ناشی از بازگشت نوع نادری از سرطان لوزالمعده درگذشت. جابز در 24 فوریه 1955 در سان‌فرانسیسکو متولد شده بود. والدین او، «جوآن شیبل» (بعدها جوآن سیمپسون) و «عبدالفتاح جندلی»، هر دو دانشجوی تحصیلات تکمیلی بودند. سرپرستی استیو در دوران نوزادی به «پل» و «کلارا جابز» سپرده شد. او دوران کودکی خود را در منطقه خلیج جنوبی کالیفرنیای شمالی، جایی که بعدها با نام دره‌سیلیکون شناخته شد، سپری کرد و در سال 1972 از دبیرستان فارغ‌التحصیل شد. او در سال 1995 در گفت‌وگو با بخش تاریخ شفاهی مؤسسه اسمیتسونین، درباره دوران ابتدایی تحصیل خود گفت: «مدرسه در ابتدا برای من خیلی سخت بود. مادرم پیش از رفتن به مدرسه خواندن را به من یاد داده بود؛ بنابراین وقتی به آنجا رسیدم واقعاً فقط دو کار می‌خواستم انجام دهم: می‌خواستم کتاب بخوانم، چون عاشق خواندن بودم، و می‌خواستم به حیاط بروم و پروانه‌ها را دنبال کنم.» جابز در ادامه وارد کالج رید، یک کالج علوم انسانی در پورتلند، شد؛ اما پس از گذراندن تنها یک ترم از دانشگاه انصراف داد. بااین‌حال، او به‌صورت مستمع‌آزاد در کلاس‌ها شرکت می‌کرد، شب‌ها روی زمین اتاق خوابگاه دوستانش می‌خوابید و برای تأمین هزینه غذا، بطری‌های خالی نوشابه را پس می‌داد. او در جریان سخنرانی معروف سال 2005 خود در جشن فارغ‌التحصیلی دانشگاه استنفورد، درباره سال‌های پس از ترک تحصیل اظهار داشت: «در آن زمان [ترک تحصیل] واقعاً ترسناک بود، اما با نگاه به گذشته، این یکی از بهترین تصمیم‌هایی بود که در زندگی‌ام گرفتم.» پیش از دوره 6 ماهه حضور در کالج رید، جابز در شرکت Hewlett-Packard مشغول به کار تابستانی شده بود؛ همان موقعیتی که زمینه آشنایی او با شریک تجاری آینده‌اش، یعنی مهندس کامپیوتر «استیو وازنیاک» را رقم زد. این دو نفر در سال 1976 شرکت کامپیوتری اپل را در گاراژ خانه والدین جابز در لوس آلتوس کالیفرنیا راه‌اندازی کردند. اگرچه این وازنیاک بود که کامپیوترهای Apple I و Apple II را ساخت (محصولی که آغازگر عصر رایانه‌های شخصی شد)، اما طبق گزارشی که در سال 1997 منتشر شد، جابز فردی بود که «تصمیمات کلیدی را گرفت؛ تصمیماتی که به این شرکت و صنعت رایانه‌های شخصی در سال‌های شکل‌گیری آن جهت داد»، از جمله اینکه نام مکینتاش اپل را از یک میوه الهام گرفت. همچنین جابز باعث شد کاربران بر سر دوراهی انتخاب مک یا پی‌سی قرار بگیرند. مسیر رهبری استیو جابز و نبرد سرنوشت‌ساز با بیماری جابز که با شلوار جین و یقه اسکی مشکی به شهرت رسیده بود، به هدایت اپل و تثبیت آن به‌عنوان یک غول فناوری ادامه داد؛ ابتدا در سال 1997 به‌عنوان رهبر غیررسمی شرکت و سپس از سال 2000 به‌عنوان مدیرعامل رسمی اپل کار خود را دنبال کرد. چهار سال بعد، در سال 2004، اسکن‌های پزشکی وجود تومور روی لوزالمعده او را نشان دادند. جابز در توصیف آگاهی از بیماری سرطان خود به فارغ‌التحصیلان استنفورد گفت: «پزشکان به من گفتند که این تومور تقریباً به طور قطع از نوع غیرقابل درمان است و باید انتظار داشته باشم بیش از 3 تا 6 ماه زنده نمانم.» با وجود این ارزیابی اولیه، او هفت سال دیگر زنده ماند و علی‌رغم مشکلات جسمی، نقاط عطف بزرگی از جمله معرفی نخستین آیفون و آیپد را از نزدیک رقم زد. جابز پیوندی ناگسستنی با نام اپل داشت؛ به‌طوری‌که حتی در دوره دوری 11 ساله از شرکت یا در زمان مرخصی‌های موقت درمانی پس از سال 2004، همچنان نماد اصلی اپل به‌شمار می‌رفت. او تا آگوست 2011 و پیش از کناره‌گیری از سمت مدیرعاملی (و سپردن مسئولیت به «تیم کوک» که دوره مدیرعاملی او امسال به پایان رسید) شرکت را مدیریت کرد. اپل چند ماه پس از کناره‌گیری او، در تاریخ 5 اکتبر 2011 با انتشار بیانیه‌ای پیرامون فوت وی اعلام کرد: «اپل نابغه‌ای خلاق و آینده‌نگر، و جهان انسانی فوق‌العاده را از دست داد. کسانی از ما که بخت کافی برای شناختن و همکاری با استیو را داشتند، دوستی صمیمی و راهنمایی الهام‌بخش را از دست داده‌اند. استیو شرکتی را به‌جا گذاشت که فقط خود او توانایی ساختنش را داشت، و روح او برای همیشه بنیان اپل باقی خواهد ماند.» پس از این اتفاق، طرفداران اپل و دیگر مردم در سراسر دنیا یاد او را گرامی داشتند و صفحه اختصاصی «Remembering Steve» در وب‌سایت این شرکت راه‌اندازی شد که هنوز هم در دسترس است. استیو جابز و همسرش لورن پاول جابز این چهره دنیای فناوری که در دهه 1980 به تأسیس شرکت نام‌آشنای فیلم‌سازی پیکسار نیز کمک کرد، چهار فرزند بر جای گذاشت. او اولین بار در سال 1978 با تولد دخترش لیزا (از «کریسان برنان») صاحب فرزند شد. جابز سال‌ها انتساب پدری لیزا را انکار می‌کرد، اما بعدها لیزا برای چند سال با او زندگی کرد. او در ادامه در سال 1991 با «لورن پاول جابز» ازدواج کرد و از این پیوند صاحب سه فرزند به نام‌های رید، ارین و ایو شد. در زمینه میراث مالی، پاول جابز پس از درگذشت همسرش میلیاردها دلار از سهام اپل و والت دیزنی را به ارث برد، اما تأکید کرد که برنامه‌ای برای انتقال این دارایی به فرزندانش ندارد. او در فوریه 2020 در مصاحبه‌ای با نیویورک تایمز گفت: «من به جمع کردن ثروت موروثی علاقه‌ای ندارم و فرزندانم هم این موضوع را می‌دانند. استیو هم به این مسئله علاقه نداشت. اگر به‌قدر کافی زندگی کنم، این روند با من پایان می‌یابد. من ثروتم را از همسرم به ارث بردم؛ کسی که اهمیتی به جمع کردن ثروت نمی‌داد. من این مسیر را به پاس بزرگداشت کارهای او ادامه می‌دهم و زندگی‌ام را وقف توزیع مؤثر این دارایی‌ها کرده‌ام؛ تا بتواند جایگاه افراد و جوامع را به‌‌شکلی پایدار ارتقا دهد.»