بیانیه بریکس: چرخش بزرگ هند علیه ایران

قبل از نشست بریکس در دهلی نو، تحلیلگران سیاسی هشدار داده بودند که هند با توجه به حضور چین، روسیه و ایران باید طناب زنی بسیار دشواری را انجام دهد. این یک نتیجه قطعی بود که آنها از این پلت فرم برای حمله آمریکا استفاده خواهند کرد. با طناب کشی کنونی هند با دولت دونالد ترامپ، هوچوها در بلوک جنوبی (مرکز وزارت خارجه هند) از واژگان ظریف استفاده کردند و بیانیه نهایی را طوری تنظیم کردند که نامی از ایالات متحده برده نشود، اما در این بیانیه صراحتا خواستار پایان دادن به تحریم های اقتصادی یکجانبه و حمایت ها شد.

اقدامات تجاری و تعرفه های خودسرانه. نتیجه غافلگیرکننده این اجلاس این است: آنچه که به عنوان پیروزی خودمختاری استراتژیک مورد ستایش قرار می‌گیرد، از زمان ظهور نخست‌وزیر نارندرا مودی، سیاست خارجی هند را کمرنگ کرده است. اجلاس بریکس به عنوان نمایش مودی معرفی شد، اما رئیس جمهور ایران، مسعود پزشکیان، اگر به جزئیات بیانیه دهلی نگاه کنیم، آن رعد و برق را ربود. این بیانیه اکثر نگرانی‌های دیپلماتیک اصلی ایران را بدون صحبت حتی یک کلمه علیه حملات پهپادی و موشکی این کشور به کشورهای همسایه خلیج فارس تأیید کرد.

به همین ترتیب، هیچ اشاره ای به شورشیان حوثی یمن که از حمایت ایران برخوردار هستند، وجود نداشت که در چند وقت اخیر حملات خود را به عربستان سعودی افزایش داده اند و تجارت دریایی را از طریق دریای سرخ گروگان گرفته اند. حضور شیخ خالد بن محمد آل نهیان ولیعهد ابوظبی و دیدار وی با رئیس جمهور ایران هیچ نتیجه ملموسی به همراه نداشت که هند می توانست آن را موفقیت دیپلماتیک سیاست خارجی خود ستایش کند. در عوض، هند خواستار حداکثر خویشتنداری در غرب آسیا شد.

تغییر واضح دیگر در سیاست خارجی هند در غیاب هرگونه اشاره ای به حق اسرائیل برای دفاع از خود مشاهده شد. در مقابل، اسراییل به صراحت نام برده شد و به آنها گفته شد که نیروهای خود را از خاک لبنان خارج کند. این بیانیه خواستار کمک های بشردوستانه بدون محدودیت به غزه و مخالفت با آوارگی اجباری فلسطینیان بود. متن بیانیه ممکن است در اسراییل غافلگیر شود که می گوید: ما هرگونه اقدام یکجانبه ای را که به دنبال تغییر وضعیت حقوقی و تاریخی بیت المقدس اشغالی باشد رد می کنیم.

ما خواهان احترام کامل به حرمت همه اماکن مذهبی و اماکن مقدس در شهر و حقوق همه برای دسترسی و رعایت شعائر مذهبی بدون مانع هستیم. این بیانیه به دادرسی های آفریقای جنوبی علیه اسرائیل در دیوان بین المللی دادگستری اشاره می کند. این بیانیه نگرانی عمیق خود را در مورد حملات عمدی به زیرساخت‌های غیرنظامی و تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز حفاظت شده توسط پادمان‌های انرژی اتمی سازمان ملل ابراز کرد. آسوشیتدپرس این ماده را انتقاد غیرمستقیم از حملات آمریکا و اسرائیل به سایت‌های هسته‌ای ایران توصیف کرد.

چرخش قابل توجه در سیاست خارجی هند را می توان از این واقعیت سنجید که در بسیاری از جاها نام اسرائیل به صراحت ذکر شده است، در حالی که وقتی صحبت از تجاوز ایران به میان می آید، از زبان ابهام دیپلماتیک استفاده می شود. زبان مودی را به یاد دارید که او در فوریه 2026 از اسرائیل بازدید کرد، جایی که او با مدال جدید کنست تجلیل شد؟ او ضمن خطاب به یهودیان هندی الاصل، گفت که اسرائیل سرزمین پدری آنها و هند سرزمین مادری آنها است و پیوند عاطفی آنها با هر دو را برجسته کرد. در عرض 48 ساعت پس از سفر مودی، اسرائیل و ایالات متحده حملات هوایی را به ایران آغاز کردند.

آنچه پس از آن رخ داد باعث شد که هند روابط چند صد ساله با ایران را به خلیج فارس بریزد. هند کشتن بیش از 150 دانش آموز دختر را محکوم نکرد. مودی ترور آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران را محکوم یا شخصا تسلیت نگفت و در مراسم خاکسپاری خامنه‌ای شرکت نکرد. همه اینها زمانی بود که هند به طور فزاینده ای به سمت غرب رفت و روابط با شرکای غربی و غرب آسیا، به ویژه اسرائیل و امارات را تقویت کرد. با همه اینها، ایران سکوت دیپلماتیک خود را حفظ کرد.

اما کل سناریو با موفقیت نظامی ایران در برابر هجوم قدرت آتش برتر ایالات متحده و اسرائیل تغییر کرد. بنابراین، آیا این اعلامیه منعکس کننده یک پیروزی نظامی ایران است یا اینکه هند متوجه شده است که از اسب اشتباهی حمایت کرده است؟ پاسخ می تواند هر دو باشد.