تحریم‌های ایالات متحده بر صنعت هوانوردی ایران با لغو پرواز کشورها، سفر را کمتر قابل پیش‌بینی می‌کند

تحریم‌های آمریکا بخش تضعیف شده هوانوردی ایران را به سمت انزوای عمیق‌تر سوق می‌دهد، سفرهای بین‌المللی را کمتر قابل پیش‌بینی‌تر می‌کند و خطرات جدیدی را برای تجارت و محموله ایجاد می‌کند.

اوایل ماه سپتامبر به عنوان بخشی از "عملیات طرد شده اقتصادی"، وزارت خزانه داری ایالات متحده بخش هوانوردی ایران، از جمله خطوط هوایی و شرکت های ایرانی ارائه دهنده خدمات زمینی، تهیه بلیط یا پشتیبانی فرودگاهی را هدف قرار داد که با تحریم های ثانویه مواجه شده و به طور بالقوه دسترسی به سیستم مالی ایالات متحده را از دست می دهند.

ایالات متحده نمی تواند مستقیما به فرودگاه های خارجی دستور دهد هواپیماهای ایرانی را رد کنند. اما تهدید تحریم های ثانویه می تواند خدمات رسانی به آنها را برای فرودگاه ها، تامین کنندگان سوخت و شرکت های هواپیمایی خطرناک کند.

برای تهران، تحریم های هوانوردی لایه دیگری از کمپین فشار گسترده تر واشنگتن در کنار محدودیت های بانکی، کشتیرانی، بیمه و تجارت است.

واشنگتن استدلال می کند که خطوط هوایی ایرانی نه تنها به مسافران غیرنظامی بلکه به شبکه های نظامی و امنیتی نیز خدمات رسانی کرده اند.

به عنوان مثال، ماهان ایر به حمایت از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و کمک به حمل و نقل پرسنل و تجهیزات متهم شده است.

این موضوع در داخل ایران نیز مورد بحث بوده است. محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق آمریکا در مصاحبه ای در سال 2021 گفت که قاسم سلیمانی از هواپیماهای غیرنظامی برای انتقال نیرو و تجهیزات به سوریه استفاده کرده است.

برای واشنگتن، چنین پیوندهایی به توجیه هدف قرار دادن شبکه های هوانوردی کمک می کند. اما برای مسافران عادی، نتیجه فوری لغو پروازها و راه های کمتر برای خروج یا بازگشت به کشور است.

پروازهای ایران به بغداد و مسقط به حالت تعلیق در آمده یا لغو شده است، در حالی که آذربایجان و گرجستان نیز پذیرش پروازهای انجام شده توسط شرکت های ایرانی را متوقف کرده اند. یک آژانس مسافرتی ایرانی به دلایل ایمنی به طور ناشناس به دویچه وله گفت که مسیرهای عمان، عراق، آذربایجان و گرجستان به طور جدی مختل شده است.

در 24 سپتامبر، ترکمنستان اجازه عبور هواپیمای ایرانی از تهران به دوشنبه را رد کرد و هواپیما را مجبور به بازگشت به ایران کرد.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

یکی از مسافران به دویچه وله گفت که آژانس‌ها همچنان به او بلیط می‌فروشند اما نمی‌توانند تضمین کنند که پرواز واقعا انجام خواهد شد.

به عنوان بخشی از بسته تحریمی، ایالات متحده مجوز عمومی «J-1» را نیز به حالت تعلیق درآورد که به برخی از هواپیماهای غیر ایرانی اجازه می داد تحت شرایط خاصی در ایران توقف موقت داشته باشند، از جمله اینکه کنترل هواپیما در اختیار اپراتور خارجی باقی مانده بود و اقامت از محدوده مجاز فراتر نمی رفت.

بسیاری از هواپیماهای تجاری حاوی قطعات یا فناوری ساخت ایالات متحده هستند، به این معنی که عملیات مربوط به ایران ممکن است تحت قوانین تحریم های ایالات متحده قرار گیرد.

تعلیق J-1 خطرات حقوقی و مالی را برای خطوط هوایی، فرودگاه ها، تامین کنندگان سوخت، شرکت های خدماتی زمینی و سایر ارائه دهندگان خدمات افزایش داده است که اکنون باید ریسک تحریم های ثانویه را محاسبه کنند.

با نامشخص بودن ارتباطات هوایی، مسافران بیشتری به گذرگاه های زمینی روی می آورند.

یکی از مسافرانی که پروازش لغو شد به دویچه وله گفت که قبل از ادامه مسیر هوایی به استانبول از ایران به ترکیه سفر کرده است.

او به طور ناشناس به دویچه وله گفت: "مرز بسیار شلوغ بود. بسیاری از مردم در تلاش بودند تا آنجا را ترک کنند زیرا نگران بسته شدن مسیرها بودند."

اما برای خانواده ها، مسافران سالمند، دانش آموزان و بیماران، عبور از مرز زمینی و ادامه مسیر جاده ای و هوایی می تواند بسیار دشوارتر از پرواز مستقیم باشد. هزینه ها همچنین به سرعت افزایش می یابد زیرا مسافران حمل و نقل جاده ای، اقامت و پروازهای اضافی را به سفرهایی اضافه می کنند که قبلا به یک بلیط واحد نیاز داشتند.

همچنین حمل و نقل هوایی که برای کالاهای فوری یا حساس از جمله برخی داروها، تجهیزات پزشکی، قطعات صنعتی و نمونه های آزمایشگاهی مهم است، تحت تأثیر قرار می گیرد.

این امر با توجه به اینکه ایران همزمان با محدودیت های شدید در تجارت دریایی مواجه است، اهمیت بیشتری یافته است.

هوانوردی ایران پیش از تحریم های اخیر با مشکلات ساختاری مواجه بود.

فرزانه صادق، وزیر حمل و نقل، پیشتر اذعان کرده بود که برخی از پروازها بدون هدایت راداری انجام می‌شوند و خلبانان مسئولیت بیشتری برای ناوبری دارند.

ناوگان فرسوده، مشکلات در تهیه قطعات یدکی، سال ها تحریم و تعداد کمتر هواپیماهای عملیاتی، همگی بر خطوط هوایی فشار وارد کرده اند.

هنگامی که مسافران باید در نظر بگیرند که فرودگاه های مقصد از ارائه خدمات، تاخیرهای طولانی یا لغو بدون هشدار پروازها خودداری کنند، خرید بلیط به یک محاسبه ریسک تبدیل می شود.

علیرضا صلواتی، تحلیلگر اقتصاد سیاسی و مدیر عامل میدل ایست آنالیتیکا مستقر در لندن، گفت که از دست دادن خطوط هوایی بعید است که ضربه بزرگ و فوری به تولید ناخالص داخلی ایران وارد کند.

صلواتی به دویچه وله گفت: «بخش هوانوردی ایران از نظر استانداردهای منطقه‌ای کوچک است. برخلاف ترکیه یا امارات، این کشور قطب بین‌المللی بزرگی نیست و ناوگان تجاری آن محدود است. مقامات در ماه ژوئیه گفتند که تقریبا 150 هواپیما در استخر عملیاتی قرار دارند که در هر زمان فقط حدود نیمی از آنها عملیاتی هستند».

صلواتی افزود: "آسیب در اتصال آشکارتر است. برای یک اقتصاد به شدت تحریم شده، پروازها هنوز برای تجارت، مهاجران، دانشجویان، کارگران متخصص و درمان در خارج از کشور مهم هستند. برای بیماران، یک سفر مستقیم یکباره می تواند به یک مسیر انحرافی از طریق یک کشور ثالث تبدیل شود، با هزینه اضافی سفر، اقامت و گاهی اوقات ویزا. زمان می تواند به اندازه پول مهم باشد."

خطوط هوایی خارجی پیش از آخرین اقدامات، خدمات خود به ایران را به شدت کاهش داده بودند.

بسیاری از مسافران برای رسیدن به مراکز منطقه ای مانند استانبول، مسقط، بغداد یا ایروان به شرکت های هواپیمایی ایرانی متکی بودند و سپس با خطوط هوایی خارجی ادامه دادند.

اگر اولین ارتباطات ناپدید شوند، شبکه بین‌المللی هوانوردی ایران می‌تواند به طور فزاینده‌ای به تعداد انگشت شماری از مسیرها کاهش یابد که از نظر سیاسی و تجاری قابل دوام هستند.

این توسعه همچنین در حالی رخ می دهد که ایران با محدودیت هایی در دریا مواجه است. اختلال در اطراف تنگه هرمز، افزایش هزینه های بیمه و حمل و نقل و فشار بر بنادر جنوبی، واردات و صادرات را دشوارتر کرده بود.

اگر تجارت دریایی گرانتر شود و ارتباطات هوایی نیز کاهش یابد، ایران به طور فزاینده ای به مرزهای زمینی و مسیرهای غیرمستقیم از طریق کشورهای همسایه وابسته خواهد شد.