تحلیلگران: حملات حوثی ها روابط ایران و پاکستان را تهدید می کند

تشدید حملات حوثی ها به عربستان سعودی در حال آزمایش توانایی پاکستان برای دفاع از شریک امنیتی دیرینه بدون آسیب رساندن به روابط با ایران همسایه است و کارشناسان هشدار می دهند که دخالت نظامی عمیق تر می تواند عواقبی را در داخل و خارج از مرزهای این کشور به همراه داشته باشد.

معضل اسلام آباد دو رابطه را گرد هم می آورد که دلایل محکمی برای حفظ آن دارد - مشارکت دفاعی و مالی با ریاض و همکاری با تهران در زمینه امنیت مرزی، تجارت، انرژی و دیپلماسی منطقه ای.

توافقنامه دفاع مشترک مکه که توسط پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در 7 اوت امضا شد، حمله مسلحانه به یک عضو را به عنوان حمله به هر سه عضو تلقی می کند. در این ماه، کشورها توافق کردند که تعهدات دفاع جمعی خود را در بحبوحه حملات به خاک عربستان اجرا کنند.

عمر کریم، محقق دکترا در دانشگاه بیرمنگام به آنادولی گفت: «پاکستان نمی تواند بیکار بماند زیرا خود را متعهد به دفاع از عربستان سعودی کرده است.

وی افزود، اما دفاع از پادشاهی در برابر حوثی‌های مورد حمایت ایران می‌تواند تلاش‌های اسلام آباد برای تعمیق روابط با تهران و تسهیل گفتگو بین ایران و ایالات متحده را تضعیف کند.

اهمیت ایران تا حدی به جغرافیا بستگی دارد. این کشورها 909 کیلومتر (565 مایل) مرز مشترک دارند که همکاری در زمینه ستیزه‌جویی، قاچاق و جابجایی فرامرزی را به یک نگرانی امنیتی عملی تبدیل می‌کند.

روابط همکاری را با بی اعتمادی مکرر ترکیب می کند. در ژانویه 2024، کشورها حملات فرامرزی علیه اهداف شبه نظامیان را مبادله کردند.

کریستف بلوث، استاد روابط بین‌الملل و امنیت در دانشگاه برادفورد، رویکرد پاکستان به ایران را همکاری عمل‌گرایانه همراه با احتیاط استراتژیک توصیف کرد.

او گفت که تهران یک همسایه مهم بود، اما نه یک متحد استراتژیک در سطح عربستان سعودی یا چین. توافق دفاعی می‌تواند بدون ایجاد اصطکاک در روابط ایجاد کند.

او به آنادولی گفت: «مسئله تعیین کننده، اجراست. اگر این ائتلاف به یک ائتلاف عملیاتی ضد ایران یا ضد حوثی تبدیل شود، به روابط اسلام آباد و تهران آسیب جدی وارد خواهد کرد.

قانونگذاران ایرانی از همسویی نظامی رو به رشد پاکستان با عربستان سعودی انتقاد کرده اند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در ماه جاری نسبت به گزارش‌هایی مبنی بر احتمال استقرار نیروهای پاکستانی در مقیاس وسیع ابراز نگرانی کرد و افزود که امیدوار است این تنها یک "شایعه" باشد.

بلوث واکنش تهران را دوپاره توصیف کرد. برخی از قانونگذاران نسبت به تلافی در صورت حمله به ایران از قلمرو اعضای پیمان هشدار داده بودند، در حالی که وزارت امور خارجه اعلام کرده بود که در حال حاضر این توافق را علیه ایران تلقی نمی کند.

رهبران پاکستان به دنبال ارائه اطمینان خاطر بوده اند. رئیس جمهور آصف علی زرداری روز سه شنبه گفت که این پیمان «صرفا دفاعی است و علیه هیچ کشوری معطوف نشده است». نخست وزیر شهباز شریف روز بعد بر تعهد پاکستان به امنیت عربستان سعودی تاکید کرد.

وزارت خارجه پاکستان همچنین گفته است که نیروهای این کشور به جای عبور از یمن برای حمله به حوثی ها، از خاک عربستان دفاع خواهند کرد. روز جمعه، این سازمان اعلام کرد که پاکستان تعداد «قابل توجهی» نیرو و منابع نظامی در عربستان سعودی مستقر کرده است.

بلوث مشارکت در یک جنگ زمینی را بعید می‌دانست و در عوض درگیری به طور بالقوه بر دفاع هوایی و موشکی، اطلاعات، آموزش و حفاظت از خاک عربستان متمرکز بود.

او گفت: «پاکستان موافقت کرده است که نیروهای قابل استقرار سریع را ارائه دهد، اما تعداد و مأموریت دقیق آنها فاش نشده است.

وی افزود: «نقش دفاعی باعث تنش با ایران می‌شود، اما می‌تواند قابل کنترل باقی بماند». اگر صحبت از عملیات مستقیم علیه حوثی‌ها باشد، خطر یک بحران دیپلماتیک بزرگ را به همراه خواهد داشت.»

کریم گفت: حضور نظامی پاکستان در عربستان نشان دهنده تعهد این کشور به ریاض است.

او گفت: «ارتش پاکستان در حال حاضر در داخل عربستان سعودی حضور دارد و این نشان دهنده عزم پاکستان برای ایستادن در کنار متحد سعودی خود است. او گفت: «فقط مسئله زمان است که مستقیم یا غیرمستقیم علیه حوثی‌ها درگیر خواهد شد.

به گفته وی، طرف ایرانی آشکارا این موضوع را مثبت نمی‌داند و «احتمال دارد ناامیدی خود را عمدتا از طریق کانال‌های غیررسمی و همچنین با بسیج حوزه‌های حامی ایران در داخل پاکستان ابراز کند».

آرهاما صدیقه، محقق موسسه مطالعات استراتژیک اسلام آباد، بر تمایز بین همکاری دفاعی و عملیات تهاجمی تاکید کرد.

او به آنادولی گفت: پاکستان تصریح کرده است که این توافق دفاعی است و عملیات فرامرزی علیه حوثی‌ها در یمن را در نظر نمی‌گیرد.

وی افزود، در عوض، اسلام آباد به تشویق خویشتنداری و حل و فصل مذاکره برای جلوگیری از درگیری گسترده تر و حفظ روابط سازنده با ایران علاقه مند است.

کارشناسان در مورد چگونگی تأثیر بدتر شدن روابط با تهران بر پاکستان اختلاف نظر داشتند.

کریم استدلال کرد که شرایط امنیتی قبلا در هر دو طرف بدتر شده است و تأثیر اضافی یک رکود دیپلماتیک را محدود کرده است. او همچنین انتظار عواقب نسبتا محدودی برای همکاری انرژی داشت زیرا پیوندهای اقتصادی ضعیف باقی مانده بودند.

با این حال، بلوث هشدار داد که تیرگی روابط می‌تواند اشتراک اطلاعات و مدیریت مرزی را تضعیف کند و به گروه‌های مسلح فضای بیشتری برای عملیات در سراسر مرز بین استان‌های بلوچستان پاکستان و استان‌های سیستان و بلوچستان ایران بدهد.

او گفت: «این همچنین می‌تواند تنش‌های فرقه‌ای در داخل پاکستان را تشدید کند.

تجارت مرزی، معیشت محلی و تامین برق ایران، در کنار چشم انداز خط لوله گاز ایران و پاکستان و همکاری های انرژی گسترده تر، ممکن است آسیب ببینند.

بلوث گفت که خطر اصلی جنگ متعارف نیست، بلکه "یک مرز ناپایدارتر، تشدید شورش و افزایش خطرات امنیتی برای پاکستان است."

صدیقه به طور مشابه هشدار داد که همکاری ضعیف تر می تواند به بازیگران غیردولتی اجازه سوء استفاده از آسیب پذیری ها را بدهد و در عین حال تجارت، بازارهای مرزی، پروژه های اتصال و انرژی را مختل کند.

او گفت: «دو همسایه با چالش‌های مشترک مربوط به تروریسم فرامرزی، ستیزه‌جویی، قاچاق و مدیریت مرزی روبرو هستند که هماهنگی امنیتی پایدار را ضروری می‌سازد.

وی با تاکید بر اهمیت حفظ تماس های دیپلماتیک و نهادی، افزود که هیچ یک از دو کشور از بی ثباتی بیشتر مرزها سود نخواهند برد.

نقش پاکستان در میانجیگری مذاکرات بین تهران و واشنگتن، که منجر به تفاهم نامه اسلام آباد در ژوئن شد، دلیل دیگری برای حفظ روابط با ایران به این کشور می دهد.

اسلام‌آباد به‌عنوان واسطه‌ای بین دو طرف عمل کرده است و وزارت خارجه پاکستان گفت که ایران در سفر ماه ژوئن مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، اعتماد خود را به میانجی‌گری اسلام‌آباد تایید کرد.

اما کریم گفت که این تلاش های دیپلماتیک به طور فزاینده ای در تضاد با خواسته های امنیتی ناشی از حملات حوثی ها و تجدید جنگ در یمن است.

بلوث استدلال کرد که میانجیگری نیازی به بی طرفی کامل ندارد. تمایل مداوم ایران به تبادل پیام از طریق واسطه‌ها، از جمله پاکستان، نشان می‌دهد که اعتماد به طور کامل از بین نرفته است.

او گفت: «پاکستان باید تعهد عربستان را محدود به اقدامات دفاعی نگه دارد، رایزنی مستقیم با تهران و حمایت از تعامل سیاسی با حوثی‌ها را حفظ کند.»

وی افزود: اگر نیروهای پاکستانی در عملیات تهاجمی مستقیم علیه حوثی ها یا ایران شرکت کنند، بعید است که بتواند نقش میانجی خود را حفظ کند.

صدیقه گفت که همکاری های دفاعی ذاتا با نقش تسهیل کننده پاکستان در تضاد نیست. با این حال، میانجیگری مؤثر به حفظ اعتماد، اعتبار و ارتباطات باز بستگی داشت.

کریم بدبین تر بود که پاکستان می تواند به عنوان یک میانجی و در عین حال درگیر درگیری یمن باشد.

او گفت: "این بسیار دشوار خواهد بود و در نهایت پاکستان باید یک طرف را انتخاب کند."