ترامپ از حمله دوباره به ایران عقب نشست؛ جنگ تمام شده یا فقط تغییر شکل داده است؟

تنها چند روز پیش، احتمال آغاز موج تازه‌ای از بمباران ایران جدی بود. اما ترامپ روز دوشنبه ۹ نوامبر، پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر در کاخ سفید، گفت جنگ با ایران «از نظر نظامی عملا پایان یافته» و حملات گسترده تازه بعید است. او در عین حال تاکید کرد نیروهای آمریکایی همچنان برای اقدام نظامی آماده‌اند.این تغییر لحن به معنای پایان عملیات نظامی نیست. به گزارش آسوشیتدپرس، ارتش آمریکا در روزهای منتهی به این اظهارات دست‌کم دو بار حملات محدودی علیه پدافند هوایی ایران انجام داده و یک کشتی تجاری متهم به نقض محاصره دریایی را نیز از حرکت انداخته است.چرخش ترامپ پس از انتخابات سوم نوامبر رخ داد؛ انتخاباتی که دموکرات‌ها در آن کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آوردند.بااین‌حال، به نوشته فارین پالیسی، شکست انتخاباتی اختیار ترامپ را برای صدور فرمان حمله نظامی از بین نمی‌برد. دموکرات‌ها از ژانویه ۲۰۲۷ ابزارهای بیشتری برای نظارت بر دولت و محدودکردن بودجه جنگ خواهند داشت، اما همچنان با اختیارات گسترده رئیس‌جمهوری در سیاست خارجی روبه‌رو هستند.گزارش اکسیوس هم نشان می‌دهد که ترامپ میان سه گزینه توافق، ازسرگیری حملات و ادامه فشار اقتصادی، فعلا گزینه سوم را برگزیده است.مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز ۱۰ نوامبر در نشست گروه هفت در پاریس گفت تحریم‌ها و محاصره دریایی چنان به اقتصاد ایران آسیب زده‌اند که نیازی به عملیات نظامی گسترده نیست.آمریکا هم‌زمان عملیات تازه‌ای با عنوان «دروازه آهنین» را برای محدودکردن انتقال تجهیزات نظامی و کالاهای تحریمی از مسیرهای زمینی و دریای خزر راه‌اندازی کرده است.پیشنهاد دو روزه قطر؛ گره اصلی کجاست؟در عرصه دیپلماتیک، قطر همچنان مهم‌ترین میانجی میان تهران و واشنگتن است. بر اساس گزارش اکسیوس، پیشنهادی دو روزه قطر حاوی این چارچوب است که در مرحله نخست، آمریکا محاصره دریایی را بردارد و بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران آزاد شود؛ در مقابل، تهران از بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای بازدید از تاسیسات بمباران‌شده دعوت کند.در مرحله دوم، تنگه هرمز بازگشایی و مذاکرات هسته‌ای از سر گرفته شود.اما اختلاف بنیادی پابرجاست. واشنگتن خواهان امتیازهای هسته‌ای در چارچوب توافق اولیه است، درحالی‌که تهران لغو محاصره و رفع فشارها را پیش‌شرط مذاکره می‌داند.محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز ۱۱ نوامبر اعلام کرد هیچ بخشی از مواد هسته‌ای غنی‌شده از کشور خارج نخواهد شد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵، میزان اورانیوم ۶۰ درصدی ایران را ۴۴۰٫۹ کیلوگرم برآورد کرده بود؛ سرنوشت بخش باقی‌مانده این ذخایر همچنان روشن نیست.هرمز؛ جایی که جنگ هنوز ادامه داردآمار تازه رویترز نشان می‌دهد در اکتبر ۳۱ کشتی حامل گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز خارج شدند؛ درحالی‌که این رقم در سپتامبر ۲۳ فروند بود. اما هم‌زمان ۳۷ کشتی هدف حمله قرار گرفتند که بیشترین شمار ماهانه از آغاز جنگ است.سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز از ثبت ۱۳۰ حادثه و کشته‌شدن دست‌کم ۲۵ دریانورد از آغاز درگیری‌ها خبر داده است.سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز روز پنجشنبه ۱۲ نوامبراعلام کرد دو نفتکش بزرگ در تنگه هرمز بر اثر انفجار از حرکت بازمانده‌اند. رسانه‌های دولتی ایران علت را برخورد با مین دریایی عنوان کردند؛ ادعایی که جزئیات آن هنوز مستقلا تایید نشده است.بنابراین آنچه در واشنگتن تغییر کرده، بیش از آنکه هدف جنگ باشد، شیوه پیشبرد آن است. ترامپ می‌کوشد بدون پذیرش شروط تهران و بدون تحمل هزینه‌های سیاسی بمباران گسترده، فشار را ادامه دهد. اما تا زمانی که محاصره پابرجاست، اختلاف هسته‌ای حل نشده و کشتی‌ها همچنان هدف حمله‌اند، سخن‌گفتن از پایان جنگ زودهنگام است.جنگ شاید موقتا از آسمان ایران فاصله گرفته باشد، اما در آب‌های خلیج فارس، اقتصاد ایران و میز مذاکره همچنان ادامه دارد.بنابراین، به نظر می‌رسد، اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه «در نهایت هیچ حمله نظامی انجام نخواهد شد»، یک مهلت موقت باشد و راه پایان جنگ هنوز طولانی باشد.