ترکیه هشتاد و هشتمین سالگرد مرگ بنیانگذار آتاتورک را جشن می گیرد

ترکیه روز سه شنبه هشتاد و هشتمین سالگرد درگذشت بنیانگذار خود، رهبر بزرگ، غازی مصطفی کمال آتاتورک، که رهبری مبارزه ملی را برعهده داشت، آناتولی را به عنوان سرزمین ترکیه ایمن کرد و جمهوری ترکیه را تأسیس کرد، که ماه گذشته صد و سومین سالگرد خود را جشن گرفت.

مصطفی کمال به درخواست مادرش زبیده حنیم تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه محله حافظ مهمت افندی آغاز کرد. وی بعدا با اصرار پدرش علی رضا افندی به مدرسه سمسی افندی منتقل شد و تحصیلات ابتدایی خود را در آنجا به پایان رساند.

پس از ثبت نام اولیه در دبیرستان غیر نظامی تسالونیکی، به خواست خود برای ادامه تحصیل در دبیرستان نظامی نظامی تسالونیکی رفت.

او متعاقبا در کلاس خود از دبیرستان نظامی مناستیر فارغ التحصیل شد.

مصطفی کمال در کنار تحصیلات نظامی، زبان های خارجی را نیز فرا گرفت و در تعطیلات تابستانی در تسالونیکی، دروس فرانسوی را فرا گرفت.

او در سال 1899 برای شرکت در آکادمی نظامی به استانبول رفت و در سال 1902 با درجه ستوان دومی فارغ التحصیل شد.

در سال 1905، او دانشکده کارکنان نظامی را به پایان رساند و به عنوان کاپیتان ستاد فارغ التحصیل شد.

در همان سال، مصطفی کمال برای آموزش افسران ستادی به فرماندهی ارتش پنجم در دمشق منصوب شد.

خدمات برجسته او در منطقه سوریه نشان درجه پنجم مدجیدیه را برای او به ارمغان آورد.

در سال 1907، قبل از خدمت در بخش ستادی آن در تسالونیکی، به ستاد ارتش سوم در مناستیر مقدونیه منصوب شد.

مصطفی کمال در حالی که در مناستیر و تسالونیکی مستقر بود، در ارتش اکشن شرکت کرد که حادثه 31 مارس در استانبول را در سال 1909 سرکوب کرد.

او همچنین در یک عملیات نظامی برای سرکوب شورش در آلبانی در سال 1910 شرکت کرد.

پس از فرود نیروهای ایتالیایی در طرابلس در سال 1911، مصطفی کمال به طبرق اعزام شد و در آنجا فرماندهی نیروهای ترکیه در طبرق و درنا را برعهده داشت و در نبرد طبروک بر نیروهای ایتالیایی پیروز شد.

در 6 مارس 1912 به فرماندهی درنا منصوب شد و بعدا به جنگ‌های بالکان پیوست که در اکتبر همان سال آغاز شد و در یگان‌هایی در گالیپولی و بولایر خدمت کرد.

او در بازپس گیری دیمتوکا و ادرنه نقش بسزایی داشت.

پس از جنگ های بالکان، مصطفی کمال در سال 1913 به سمت وابسته نظامی در صوفیه منصوب شد.

هنگامی که جنگ جهانی اول آغاز شد، او از معاون فرمانده کل قوا درخواست یک مأموریت فعال در خط مقدم کرد.

به او گفته شد: "همیشه یک موقعیت برای شما در ارتش وجود دارد. اما ما موقعیت وابسته نظامی شما در صوفیه را مهمتر می دانیم، بنابراین شما را در آنجا نگه می داریم."

مصطفی کمال در نامه ای به معاون فرمانده کل قوا انور پاشا پاسخ داد:

هیچ وظیفه ای مهم تر و مقدس تر از خدمت فعال در دفاع از میهن نیست. در حالی که دوستانم در جبهه های جنگ هستند، در خطوط تیراندازی نمی توانم به عنوان وابسته نظامی در صوفیه بمانم. اگر فاقد صلاحیت افسر درجه اول هستم، اگر نظر شما این است، لطفا علنا به من بگویید.

پس از تبادل، او در سال 1915 به فرماندهی لشکر 19 منصوب شد که قرار بود در تکیرداغ زیر نظر سپاه سوم به فرماندهی عصات پاشا تشکیل شود.

نیروهای دشمن که در شبه جزیره Gelibolu پیاده شده و به سمت Conkbayiri پیشروی کرده بودند، پس از حمله لشکر 19 به فرماندهی مصطفی کمال مجبور به عقب نشینی شدند.

وقتی مهمات سربازان ترکیه تمام شد، آنها را با این جمله جمع کرد: "اگر مهمات ندارید، هنوز سرنیزه های خود را دارید."

در جریان درگیری در کونکبایری، ترکش به سینه مصطفی کمال اصابت کرد، اما ساعت جیبی که او حمل می کرد ضربه را جذب کرد و جان او را نجات داد.

رهبری او نه تنها در نبردهای شمالی شبه جزیره گالیپولی، بلکه در مبارزات گسترده تر داردانل و دفاع از استانبول تعیین کننده بود.

دستاوردهای او در جریان مبارزات انتخاباتی چاناکاله، عنوان "قهرمان آنافارتالار" را برای او به ارمغان آورد.

پس از مبارزات انتخاباتی، مصطفی کمال به عنوان فرمانده سپاه 16 در جبهه شرقی منصوب شد.

در سال 1916، او پیشروی روسیه را متوقف کرد و بیتلیس و موش را بازپس گرفت و به درجه ژنرال ارتقا یافت.

در ژوئیه 1917 مصطفی کمال پاشا به عنوان فرمانده ارتش هفتم منصوب شد که در فلسطین و سوریه خدمت می کرد.

اگرچه متعاقبا به فرماندهی ارتش دوم منصوب شد، اما این انتصاب را رد کرد و در استانبول تحت ستاد کل باقی ماند.

او در آن سال همراه ولیعهد وحدتتین به آلمان رفت و در آنجا از ستاد کل آلمان و جبهه‌های نظامی بازرسی کرد.

در سال 1918 مصطفی کمال به عنوان فرمانده ارتش هفتم به جبهه سوریه بازگشت.

او به استانبول هشدار داد که نیروهای انگلیسی قصد دارند اسکندرون را اشغال کنند و ارتش هفتم را با عقب نشینی به سمت شمال محاصره کنند.

هنگامی که نیروهای انگلیسی در 9 نوامبر 1918 بدون مقاومت کنترل اسکندرون را به دست گرفتند، مصطفی کمال در تلگراف هایی که با دولت عثمانی رد و بدل شده بود از امتیازاتی که به بریتانیا داده شده بود انتقاد کرد.

وی هشدار داد که ادامه چنین سیاست هایی کشور را در معرض دخالت و اشغال بیشتر خارجی قرار می دهد.

متعاقبا به او اطلاع داده شد که فرماندهی گروه ارتش ییلدیریم و ارتش هفتم منحل شده اند.

مصطفی کمال که مصمم بود به وضعیت درماندگی کشور پایان دهد، فرماندهی نیروهای خود را به نیهات پاشا، فرمانده ارتش دوم سپرد و عصر همان روز با قطار، آدانا را به مقصد استانبول ترک کرد.

او از 13 نوامبر 1918 تا 16 مه 1919 در استانبول ماند و در مورد وضعیت کشور با نزدیکان خود گفتگو کرد.

او سپس سفری به سامسون را آغاز کرد که آغاز مبارزه برای استقلال ملی بود.

مصطفی کمال با پنهان کردن هدف خود برای آزادسازی کشور از اشغال خارجی، استانبول را تحت انتصاب رسمی خود به عنوان بازرس ارتش نهم ترک کرد.

او در 19 می 1919 وارد سامسون شد و بخشنامه آماسیا را در 22 ژوئن صادر کرد.

این بخشنامه هشدار داد که تمامیت ارضی میهن و استقلال ملت در خطر است و از برنامه ریزی برای برگزاری کنگره ای در سیواس برای سازماندهی مقاومت ملی خبر داد.

مصطفی کمال متعاقبا از پست نظامی و وظایف رسمی خود در دولت عثمانی استعفا داد.

او در 23 ژوئیه 1919 ریاست کنگره ارزروم و در 4 سپتامبر کنگره سیواس را بر عهده داشت.

کنگره ها تصمیماتی را برای دفاع از میهن در برابر اشغال خارجی، ایجاد دولت موقت، تشکیل مجلس ملی و رد دستورات یا حمایت های خارجی اتخاذ کردند.

این تصمیمات زمینه را برای مجلس بزرگ ملی آینده ترکیه فراهم کرد.

پارلمان ترکیه در 23 آوریل 1920 به رهبری مصطفی کمال کار تاریخی خود را در آنکارا آغاز کرد.

هفده روز قبل از تشکیل پارلمان، آژانس آنادولو در 6 آوریل 1920 به دستور مصطفی کمال آتاتورک تأسیس شد.

این آژانس که برای "صدای مبارزه ملی به گوش جهانیان" تأسیس شد، اولین قوانینی را گزارش کرد که توسط پارلمان ترکیه وضع شد و شاهد هر مرحله از مبارزه ملی و جنگ استقلال بود.

با وجود تأسیس دولت و پارلمان ملی، دولت عثمانی و قدرت های متفق در 10 اوت 1920 معاهده سور را امضا کردند.

آتاتورک در مصاحبه با خبرنگار روزنامه یونایتد تلگراف تاکید کرد که جنبش ملی این معاهده را به رسمیت نمی شناسد.

معاهده سور که برای از بین بردن استقلال سیاسی، قضایی، اقتصادی و مالی و در نهایت نفی و حذف حق وجود ما طراحی شده بود، برای ما وجود ندارد.

پارلمان ترکیه علنا موافقت نامه امضا شده بین دولت عثمانی و نیروهای متفق را رد کرد.

پیشروی نیروهای یونانی که با حمایت متفقین ازمیر را اشغال کرده بودند، در نبردهای اول و دوم اینونو در سال 1921 متوقف شد.

تهاجم مجدد یونان در 23 اوت 1921، آغاز نبرد ساکاریا بود.

مصطفی کمال دستور تاریخی خود را به سربازان صادر کرد:

خط دفاعی وجود ندارد، یک سطح دفاعی وجود دارد، آن سطح تمام میهن است، حتی یک وجب از میهن را نمی توان رها کرد مگر اینکه به خون شهروندانش آغشته شده باشد.

در زمان فرماندهی کل قوا مصطفی کمال پاشا، ارتش ترکیه نیروهای یونانی را در نبرد ساکاریا شکست داد.

نبرد 22 روزه خسارات سنگینی به ارتش یونان وارد کرد.

به پاس قدردانی از این پیروزی، مجلس بزرگ ملی به مصطفی کمال آتاتورک درجه فیلد مارشال و عنوان غازی به معنای جانبازی اعطا کرد.

پس از پیروزی، معاهده قارص با جمهوری های قفقاز در 13 اکتبر 1921 امضا شد و پس از آن قرارداد آنکارا با فرانسه در 20 اکتبر امضا شد که به ایجاد مرزهای امروزی ترکیه، جدا از هاتای کمک کرد.

در 26 اوت 1922، ارتش ترکیه به فرماندهی آتاتورک حمله بزرگ را برای آزادسازی میهن از اشغال خارجی آغاز کرد.

این حمله با پیروزی قاطع بر نیروهای یونانی در نبرد Dumlupinar، همچنین به عنوان نبرد فرمانده کل، در 30 اوت به اوج رسید.

ارتش ترکیه با تعقیب سربازان یونانی در حال عقب نشینی در 9 سپتامبر 1922 وارد ازمیر شد.

پیروزی های نظامی راه را برای آتش بس مودانیا که در 11 اکتبر 1922 امضا شد هموار کرد.

نیروهای متفقین متعاقبا از سرزمین های ترکیه که اشغال کرده بودند عقب نشینی کردند.

جنگ استقلال به فصلی تعیین کننده در تاریخ این کشور تبدیل شد که عزم ملت ترکیه را نشان داد و آینده آن را تغییر داد.

در 24 ژوئیه 1923، معاهده لوزان توسط هیئتی از ترکیه به ریاست عصمت اینونو و نمایندگان بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، یونان، رومانی و یوگسلاوی امضا شد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی تصریح کردند: این معاهده سندی است بیانگر فروپاشی توطئه بزرگی است که قرن‌ها علیه ملت ترکیه تدارک دیده شده بود و گمان می‌رفت با معاهده سور تکمیل شده است.

آتاتورک سیستم جمهوری را که پس از انقلاب فرانسه تأسیس شد، شامل اصول و نهادهای دموکراتیک آن مطالعه کرد.

با این حال، او معتقد بود که مدل فرانسوی را نمی توان به سادگی در ترکیه تکرار کرد.

او با تکیه بر درک خود از شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور، جمهوری را متصور شد که بتواند حکومت دموکراتیک را در سراسر جامعه گسترش دهد.

فالح ریفکی آتای، روزنامه‌نگار و نویسنده، از نزدیکان آتاتورک، وقایع منتهی به اعلام جمهوری را در کتاب Cankaya بازگو می‌کند.

به گفته آتای، شرایط سیاسی خارق‌العاده آن دوره مستلزم تعریف روشن قانون اساسی از شکل حکومت ترکیه بود، به‌ویژه که حامیان سلطنت و خلافت همچنان تأثیرگذار بودند.

آتاتورک در ابتدا برنامه های خود برای اعلام جمهوری را خصوصی نگه داشت، زیرا نگران بود که اعلام زودهنگام ممکن است مخالفت ها را برانگیزد.

در عوض، او تلاش کرد تا شرایطی را برای سیستم جدید ایجاد کند تا مقبولیت گسترده ای پیدا کند.

او در کتاب نوتوک (گفتار) رویکرد خود را توضیح داد:

ما بدون اشاره به جمهوری، در تلاش بودیم تا اداره کشور را بر اساس اصول حاکمیت ملی سازماندهی کنیم، به گونه ای که هر لحظه به سمت جمهوری حرکت کند.»

جمهوری در 29 اکتبر 1923 توسط پارلمان ترکیه اعلام شد و مصطفی کمال آتاتورک اولین رئیس جمهور آن شد.

رهبر کبیر پیش از مرگش در سال 1938 چهار بار متوالی به عنوان رئیس جمهور انتخاب شد و طولانی ترین رئیس جمهور در تاریخ کشور شد.

سوء قصد علیه آتاتورک در 14 ژوئن 1926 خنثی شد و مسئولین آن در ازمیر دستگیر شدند.

وی در بیانیه ای به آنادولو درباره این توطئه گفت:

شکی نیست که این تلاش پلید نه آنقدر علیه شخص من که علیه جمهوری مقدس ما و اصول والایی که بر آن بنا شده است، صورت گرفته است. بدن حقیر من قطعا روزی خاک خواهد شد، اما جمهوری ترکیه برای همیشه پابرجا خواهد ماند.

در 24 نوامبر 1934، قانون شماره 2587 به مصطفی کمال نام خانوادگی آتاتورک را اعطا کرد و استفاده از آن را برای هر شخص دیگری ممنوع کرد.

در سال 1933، آتاتورک برای کاهش اثرات رکود بزرگ سال 1929 و تسریع توسعه اقتصادی ترکیه، برنامه پنج ساله صنعتی را راه اندازی کرد.

در دوران ریاست جمهوری وی دستاوردهای سیاست خارجی مهمی از جمله پذیرش ترکیه در جامعه ملل، امضای پیمان بالکان، کنوانسیون مونترو در مورد رژیم تنگه ها و پیمان سعدآباد به چشم می خورد.

این ابتکارات به تقویت جایگاه دیپلماتیک و نفوذ منطقه ای ترکیه کمک کرد.

آتاتورک همچنین کشاورزی و توسعه روستایی را در اولویت قرار داد.

با شروع در سال 1925، او به مدت 13 سال بر ابتکارات کشاورزی سیستماتیک در مزارع نظارت کرد و زمین های قبلا غیرمولد را به زمین های کشاورزی قابل کشت تبدیل کرد.

آتاتورک تلاش قابل توجهی را برای تضمین الحاق هاتای به ترکیه انجام داد و این منطقه را "آرزوی شخصی من" توصیف کرد.

این هدف در سال 1939 پس از مرگ او محقق شد.

مصطفی کمال آتاتورک در طول 57 سال زندگی خود، خود را وقف استقلال ملت و میهن خود کرد و میراثی ماندگار از طریق رهبری نظامی و سیاسی خود بر جای گذاشت.

مصطفی کمال آتاتورک که به دلیل نبوغ نظامی و سیاسی خود مورد احترام بود، در 10 نوامبر 1938 در سن 57 سالگی در ساعت 9:05 صبح در کاخ دولما باغچه استانبول درگذشت.

مرگ او باعث سوگواری گسترده در ترکیه و خارج از کشور شد.

در 16 نوامبر 1938، بقایای آتاتورک در تالار تشریفات کاخ دولما باغچه به حالت دولتی درآمد.

سه روز بعد، تابوت او را در یک صف به کشتی جنگی یاووز بردند و آن را به ازمیت منتقل کردند.

عصر همان روز، بقایای او به قطاری به مقصد آنکارا منتقل شد، همان وسیله حمل و نقلی که او اغلب در سفرهای خود به سراسر کشور از آن استفاده می کرد.

در 20 نوامبر، تابوت در آنکارا توسط مقامات دولتی و نمایندگان خارجی پذیرفته شد و سپس در خارج از پارلمان ترکیه قرار گرفت.

پس از تشییع جنازه بزرگ دولتی، آتاتورک به طور موقت در موزه قوم نگاری آنکارا در 21 نوامبر 1938 آرام گرفت.

اجساد او تا 10 نوامبر 1953 در آنجا ماند و سپس به انتکبیر، آرامگاه دائمی او منتقل شد.

آتاتورک زمانی گفت: «بدن حقیر من قطعا روزی خاک خواهد شد، اما جمهوری ترکیه برای همیشه پابرجا خواهد ماند.

هشتاد و هشت سال پس از مرگ او، میراث غازی مصطفی کمال آتاتورک همچنان جایگاهی مرکزی در قلب ملت ترکیه دارد و آنیت کبیر به عنوان نمادی ماندگار از یاد او در قلب ترکیه ایستاده است.