تلاش تاریخی ترکیه برای پایان دادن به شورش پ‌ک‌ک در تعادل است

در 10 آگوست 2026، پارلمان ترکیه با 467 رای از مجلس 600 کرسی، قانونی را تصویب کرد که آنچه را آنکارا فرآیند "ترکیه عاری از تروریسم" می نامد را اجرایی می کند - تعبیری برای انحلال و خلع سلاح سازمان غیرقانونی کارگران کردستان (پ.ک.ک). اکثریت قریب به اتفاق تصویب این قانون ممکن شد، زیرا نه تنها توسط حزب عدالت و توسعه به ریاست رجب طیب اردوغان و متحدان سیاسی آن، بلکه، شاید به طرز شگفت انگیزی، توسط آن زمان طولانی حمایت شد.

این توافق غیرمعمول بین مخالفان سیاسی دیرینه سازشی را امضا کرد: انحلال پ‌ک‌ک در ازای نرم‌افزاری بی‌سابقه برای اعضای سابق آن. قانون جدید مکانیسمی را برای تعلیق برخی از تعقیب‌های مرتبط با برخی از جرایم مهم پ‌ک‌ک ارائه می‌کند. چارچوبی را ایجاد می کند که هدف آن تسهیل ادغام مجدد اعضای سابق پ.ک.ک واجد شرایط در زندگی غیرنظامی است.

آسوشیتدپرس گزارش داد که این اقدام به طور بالقوه می تواند تقریبا 4000 عضو پ.ک.ک را تحت تأثیر قرار دهد که مستقیما در جنایات خشونت آمیز دخالت ندارند. قانون جدید تنها زمانی اجرایی می شود که مقامات امنیتی ترکیه مشخص کنند که پ.ک.ک و ساختارهای وابسته واقعا به وجود مسلحانه خود پایان داده و سلاح و مهمات تحت کنترل خود را تسلیم کرده اند. این موضوع باید توسط شورای امنیت ملی تایید و در روزنامه رسمی منتشر شود.

زمینه به خوبی فراهم شده است و پ.ک.ک آماده و مایل به تبعیت است. کردها یک گروه قومی 30-40 میلیون نفری هستند. آنها در یک منطقه کوهستانی به هم پیوسته ساکن هستند که بین ترکیه، ایران، عراق و سوریه تقسیم شده است. اکثر آنها در ترکیه زندگی می کنند، جایی که تقریبا یک پنجم جمعیت را تشکیل می دهند. اعتقاد به اینکه خودمختاری کردها ترکیه را تضعیف می کند برای چندین دهه، اردوغان همراه با بسیاری از اعضای تشکیلات ترکیه معتقد بودند که اعطای خودمختاری سیاسی به شهروندان کردشان می تواند وحدت دولت را تضعیف کند. برخی می ترسیدند که این اولین گام به سوی یک کرد مستقل باشد.

دولت خود، به ویژه پس از به رسمیت شناختن قانون اساسی اداره خودمختار کردستان در شمال عراق در سال 2005. این ترس ها در طول جنگ داخلی سوریه، که از سال 2011 شروع شد، تشدید شد. نیروهای کرد نهادهای خودمختار را در شمال سوریه ایجاد کردند و امکان ایجاد یک منطقه تحت کنترل کردها را در امتداد بیشتر مرزهای جنوبی ترکیه ایجاد کردند. پیوند بین نیروهای کرد در سوریه و پ.ک.ک توسط اردوغان به عنوان یک تهدید امنیتی تلقی می شد. او قبلا مجوز عملیات نظامی علیه پایگاه های پ.ک.ک در شمال عراق را صادر کرده بود.

هواپیماهای ترکیه در اواخر سال 2007 به آنها حمله کردند و به دنبال آن یک حمله زمینی بزرگ در فوریه 2008 دنبال شد. حملات بعدی پ.ک.ک به ارتش ترکیه در سال 2011 باعث شد اردوغان حملات هوایی علیه آنها را تکرار کند، در کنار تشدید جنگ در جنوب شرقی ترکیه. ابتکار عمل ترکیه عاری از ترور اولین بار نیست که تلاش می کند تا اردوغان شاخه ای را متوقف کند.

در اواخر سال 2012، زمانی که هنوز نخست وزیر بود، دولت او یک روند مذاکره جدی را با عبدالله اوجالان، بنیانگذار پ.ک.ک، که از سال 1999 در جزیره ایمرالی زندانی بود، آغاز کرد. این ابتکار در مارس 2013، زمانی که اوجالان پیامی برای آتش بس و خروج جنگجویان پ.ک.ک از ترکیه صادر کرد، نتیجه مثبتی داشت. مقاومت مسلحانه برای مدتی متوقف شد، اما آتش بس برقرار نشد. لحظه ای تاریخی در 28 فوریه 2015 فرا رسید.

در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک با حضور نمایندگان دولت و رهبران HDP (حزب دموکراتیک خلق ها)، پیامی از اوجالان قرائت شد که در آن از پ.ک.ک خواسته شد تا "تصمیم استراتژیک و تاریخی" را برای پایان دادن به مبارزه مسلحانه اتخاذ کند. با این حال بار دیگر آتش‌بس از بین رفت. در سال 2015، یک سری حوادث باعث شد اردوغان حملات هوایی علیه مواضع پ.ک.ک در شمال عراق را از سر بگیرد. نبردهای حاصل از آن بسیار مخرب بود. تقریبا 3000 نفر بین جولای 2015 تا ژوئیه 2017 کشته شدند.

رویترز تخمین می‌زند که از سال 1984 بیش از 40000 نفر از جمله جنگجویان و غیرنظامیان در این درگیری کشته شده‌اند. این تلاش دوم برای حل و فصل مسئله پ‌ک‌ک کاملا متفاوت است، که توسط یک رویداد کاملا غیرمنتظره آغاز شد. در اکتبر 2024، دولت باهچلی، رهبر حزب جنبش ملی‌گرا (MHP) پیشنهاد کرد که اوجالان به رهبری اردوغان زندانی شده است. برای سخنرانی در پارلمان و دعوت از پ‌ک‌ک برای انحلال خود. این ابتکار بسیار شگفت‌انگیزتر بود زیرا باحچلی در طول تاریخ یکی از سخت‌ترین مواضع ناسیونالیستی را اتخاذ کرده بود.

جنبش سیاسی کرد را به دست آورد. اردوغان این تحول را به‌عنوان یک "پنجره تاریخی فرصت" توصیف کرد. سخنرانی دراماتیک اوجالان در پارلمان ترکیه - شاید شبیه سخنرانی انور سادات در کنست اسرائیل در سال 1977 - هرگز انجام نشد. اما یک سری جلسات بین سیاستمداران DEM و اوجالان در زندان امرالی برگزار شد و در فوریه 2025 اوجالان بیانیه ای مهم صادر کرد. او از PKK خواست مبارزه مسلحانه را کنار بگذارد و سلاح های خود را به زمین بگذارد، خود را منحل کند و مسئله کرد را از طریق سیاست دموکراتیک دنبال کند. تفاوت مهم با سال 2015

این که روند کنونی به دنبال آتش بس دیگری نیست، اما به صراحت پایان پ.ک.ک را به عنوان یک سازمان متصور است – نتیجه ای که در ماه مه 2025 اعلام شد، زمانی که پ.ک.ک اعلام کرد دوازدهمین کنگره تصمیم به انحلال سازمان و پایان دادن به مبارزه مسلحانه خود گرفته است. در ژوئیه 2025، اوجالان در یک ویدئوی نادر ظاهر شد و گفت که مبارزه مسلحانه به پایان رسیده است.

او خواستار انتقال به سمت سیاست دموکراتیک شد و از پارلمان ترکیه خواست تا مکانیزمی را برای نظارت بر خلع سلاح و روند صلح گسترده‌تر ایجاد کند. نتیجه قانون اوت 2026 ترکیه است - مکانیزمی قانونی برای اجرای تصمیم پ‌ک‌ک برای انحلال و خلع سلاح. اما مفاد اصلی آن مشروط به خلع سلاح تایید شده پ.ک.ک است و این گام هنوز برداشته نشده است. این روند در حساس ترین نقطه خود قرار دارد. در حال حاضر، بحث به شدت بر این است که سلاح های پ.ک.ک کجا و چگونه تسلیم شوند و چه کسی عملیات را تأیید می کند.

گزارش ها نشان می دهد که مقامات اطلاعاتی و امنیتی ترکیه دقیقا بر سر این سؤالات عملی با همتایان خود در عراق، اقلیم کردستان عراق و سوریه سروکار داشته اند. ترکیه عاری از تروریسم در تعادل است. نویسنده، یک کارمند ارشد سابق دولتی، خبرنگار خاورمیانه برای اوراسیا ریویو است. او را در: www.a-mid-east-journal.blogspot.com دنبال کنید