تنش در نشست گروه ۲۰؛ اتهام دروغ‌گویی به لاوروف و تحریم عکس مشترک
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، لاوروف را به طرح ادعاهای نادرست درباره جنگ اوکراین در نشست گروه ۲۰ متهم کرد و گفت مسکو هیچ نشانه‌ای از آمادگی برای مذاکره صلح نشان نداده است.
نشست وزیران خارجه "گروه ۲۰" روز جمعه ۳۰ اکتبر (هشتم آبان)، در آتلانتا، ایالت جورجیا در آمریکا، در فضایی پرتنش برگزار شد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، را متهم کرد که در جریان مذاکرات درباره جنگ اوکراین "دروغ‌های زیادی" مطرح کرده و در جریان این مذاکرات هیچ نشانه‌ای از آمادگی مسکو برای مذاکره صلح نشان نداده است.
هم‌زمان، وزیران خارجه کشورهای اروپایی از گرفتن عکس مشترک با لاوروف خودداری کردند؛ تصمیمی که به گفته یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، یادآوری این امر بود که "هیچ رابطه عادی با روسیه وجود ندارد".
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، را متهم کرد که در نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در آمریکا درباره جنگ اوکراین دروغ گفته است.
کالاس روز جمعه به خبرگزاری فرانسه گفت: «طبیعتاً او دروغ‌های زیادی مطرح کرد و روایت‌های نادرست بسیاری ارائه داد که ما بعداً توانستیم آن‌ها را رد کنیم.»
یک دیپلمات اروپایی نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران، رفتار وزیر خارجه روسیه در این نشست را "بسیار تحریک‌آمیز" توصیف کرد. کالاس در پاسخ به این پرسش که آیا لاوروف، نشانه‌ای از عقب‌نشینی مواضع روسیه نشان داده است، گفت: «نه.»
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، همچنین گفت "ژوئیه، اوت و سپتامبر مرگبارترین ماه‌ها برای غیرنظامیان اوکراینی از زمان آغاز جنگ بوده‌اند".
کالاس خواستار افزایش فشار بر مسکو، به‌ویژه برای برقراری آتش‌بس شد و تأکید کرد: «روسیه باید با اقدامات عملی نشان دهد که برای مذاکره آمادگی دارد.» اما به گفته او "مسکو آشکارا چنین آمادگی‌ای ندارد".
اختلاف بر سر جنگ اوکراین، آزادی کشتیرانی در دریای سیاه و تنگه هرمز و همچنین تنش‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی، از موضوعات اصلی گفت‌وگوهای وزیران خارجه گروه ۲۰ بود.
یکی از نشانه‌های تنش در نشست آتلانتا، خودداری وزیران خارجه اروپایی از حضور در عکس گروهی در کنار وزیر خارجه روسیه بود.
یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، پیش از آغاز نخستین جلسه اعلام کرد وزیران اروپایی در عکس مشترک با لاوروف شرکت نخواهند کرد. او گفت: «عکس خانوادگی با شرکای اروپایی و آقای لاوروف در کنار هم گرفته نخواهد شد، زیرا هیچ رابطه عادی با روسیه وجود ندارد.»
وادهفول در عین حال تأکید کرد که برقراری تماس با طرف روسی برای گفت‌وگو درباره اختلاف‌ها ضروری است، اما این تماس‌ها نباید چنین برداشتی ایجاد کند که روابط با مسکو به "وضعیت عادی" بازگشته است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و میزبان نشست نیز تصمیم گرفت پیش از آغاز مذاکرات، برنامه گرفتن عکس مشترک را کنار بگذارد.
اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا هم در جریان نشست خطاب به لاوروف گفت: «اگر کشورها در دفاع از ارزش‌ها و منافع خود جدی هستند، باید تلاش بیشتری برای دستیابی به صلحی عادلانه و پایدار در اوکراین انجام دهند.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، با تأکید بر ضرورت همکاری میان اعضای گروه ۲۰، به همتایان خود گفت کشورها در "لحظه‌ای بحرانی" با مجموعه‌ای از معضلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی مرتبط با یکدیگر روبه‌رو هستند.
روبیو با اشاره به اختلال در بازارهای انرژی و تجارت جهانی گفت "این تحولات تهدیدهای جدی برای پایه‌های نظم اقتصادی جهان ایجاد کرده‌اند".
آزادی کشتیرانی در دریای سیاه و تنگه هرمز نیز از موضوعات مورد بحث در نشست بود.
وادهفول نیز گفت "آلمان از روسیه خواهد خواست سرانجام پیشنهاد آتش‌بس در اوکراین را بپذیرد"؛ پیشنهادی که به گفته او باید از دریای سیاه آغاز شود.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، به دلیل نبود توافق میان اعضا، انتظار نمی‌رود نشست با انتشار بیانیه نهایی مشترک پایان یابد؛ این در حالی‌است که آمریکا و روسیه درگیر مناقشه‌های جداگانه‌ای هستند و جنگ در اوکراین و ایران نیز به افزایش شدید قیمت مواد غذایی در جهان دامن زده است.
یکی از موضوعات مورد توجه در حاشیه نشست آتلانتا، اظهارات لاوروف درباره احتمال دیدار ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، و ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، بود.
لاوروف در گفت‌وگو با دویچه‌وله گفت پوتین حاضر است در صورت سفر زلنسکی به مسکو با او دیدار کند. او به نقل از رئیس جمهور روسیه گفت: «پوتین گفته است اگر او [زلنسکی] مایل به دیدار است، به مسکو بیاید. ما امنیت او را تضمین خواهیم کرد.»
کرملین تاکنون از برگزاری دیدار مستقیم میان پوتین و زلنسکی خودداری کرده است. زلنسکی پیش‌تر گفته بود در صورتی که پوتین نیز در نشست رهبران گروه ۲۰ حضور داشته باشد، آماده است برای گفت‌وگو با او به میامی سفر کند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از پوتین برای شرکت در نشست رهبران گروه ۲۰ در ماه دسامبر دعوت کرده است، اما هنوز پاسخ رئیس جمهور روسیه به این دعوت معلوم نیست.
لاوروف نیز از پاسخ به این پرسش که آیا پوتین در نشست دسامبر شرکت خواهد کرد، خودداری کرده است. پوتین از سال ۲۰۱۹ در نشست حضوری رهبران گروه ۲۰ شرکت نکرده و در سال ۲۰۲۳ تنها به شکل مجازی در یکی از جلسات حضور یافته بود.
نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا مقدمه‌ای برای اجلاس رهبران این گروه در ماه دسامبر است که قرار است به میزبانی دونالد ترامپ در باشگاه گلف او در میامی برگزار شود.
اظهارات کالاس درباره نبود آمادگی مسکو برای مذاکره در حالی مطرح شد که حملات روسیه به شهرهای اوکراین ادامه دارد.
روسیه در هفته‌های اخیر حملات خود را به زیرساخت‌های آب و انرژی اوکراین افزایش داده است. در یکی از تازه‌ترین حملات، پهپادهای روسیه روز ۲۹ اکتبر به ایستگاه راه‌آهن شهر دنیپرو حمله کردند که دست‌کم ۱۴ کشته بر جای گذاشت.
کالاس با اشاره به آمار تلفات غیرنظامیان تأکید کرد که اقدامات روسیه با ادعاهای احتمالی این کشور درباره تمایل به مذاکره همخوانی ندارد. از نظر او، معیار سنجش آمادگی مسکو برای پایان دادن به جنگ، اقدامات عملی این کشور است، نه اظهارات مقام‌های روسیه.
حضور لاوروف در نشست آتلانتا در شرایطی انجام شد که روابط مسکو و واشنگتن در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از نزدیک‌تر شدن داشته است. با این حال، وزیر خارجه روسیه گفت تاکنون پیشرفت واقعی در روابط دو کشور حاصل نشده است.
لاوروف روز جمعه گفت با وجود تلاش‌های اخیر، «در عمل تاکنون هیچ پیشرفت واقعی در روابط با ایالات متحده مشاهده نشده است.»
دویچه‌وله گزارش داده است که دونالد ترامپ اوایل اکتبر از توافقی مرتبط با دیزل با روسیه خبر داده و تحریم‌های جدید علیه بخش انرژی روسیه را لغو کرده بود. این تحولات چند هفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر رخ داده است.
لاوروف که به دلیل جنگ روسیه در اوکراین تحت تحریم‌های بین‌المللی قرار دارد، در نشست آتلانتا فرصت داشت درباره موضع مسکو در قبال مذاکرات احتمالی با اوکراین و همچنین روابط دوجانبه با آمریکا اظهارنظر کند. با این حال، او درباره آینده روابط دو کشور از نبود پیشرفت عملی سخن گفت.
نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا قرار بود زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره بحران‌های جهانی و یافتن راه‌حل‌های مشترک فراهم کند، اما اختلاف‌ها بر سر جنگ اوکراین، روابط با روسیه و ترکیب شرکت‌کنندگان، دستیابی به توافق را دشوار کرد.
در حالی که روبیو بر ضرورت وحدت اعضا و همکاری برای مقابله با بحران‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی تأکید داشت، مواضع متفاوت کشورها درباره جنگ اوکراین و روابط با مسکو مانع شکل‌گیری اجماع شد.
این نشست دو روزه مقدمه‌ای برای اجلاس رهبران گروه ۲۰ در دسامبر در میامی است؛ اجلاسی که قرار است با میزبانی دونالد ترامپ برگزار شود. با این حال، اظهارات لاوروف درباره احتمال دیدار پوتین و زلنسکی، انتقاد او از دعوت لهستان و اتهام‌های کالاس درباره مواضع روسیه نشان داد که اختلاف بر سر جنگ اوکراین همچنان یکی از موانع اصلی همکاری میان قدرت‌های بزرگ است.