تهدید ترامپ نسبت به ایران، نگرانی خلیج فارس از جنگی را که انتخاب نکرده است، تجدید می کند

عکس فایل: دود ناشی از آتش سوزی در پالایشگاه آرامکو در جنوب ریاض، عربستان سعودی، 3 اکتبر 2026. تصویر گرفته شده با تلفن همراه. REUTERS/Stringer//عکس فایل

منامه، 2 نوامبر - تهدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به حمله مجدد به ایران، متحدان خلیج‌فارس آمریکا را با چشم‌انداز بدی مواجه می‌کند: جنگ دیگری که در واشنگتن تصمیم‌گیری شد و در آن پایگاه‌های ایالات متحده که برای محافظت از آنها ساخته شده‌اند، می‌تواند آنها را به اهدافی برای انتقام‌جویی شدید ایران تبدیل کند.

موشک‌های ایرانی که در آخرین دور نبرد به پایگاه‌های نظامی آمریکا و تأسیسات انرژی خلیج‌فارس اصابت کردند، آسیب‌پذیری را در قلب ساختار امنیتی چند دهه واشنگتن آشکار کردند. ردپای گسترده منطقه ای آمریکا به جای بازدارندگی تهران، به ایران اهداف ثابت و کشورهای حاشیه خلیج فارس را که میزبان آنها هستند، نقاط فشاری داد که می تواند از آنها سوء استفاده کند.

این چشم‌انداز بر بحث‌ها میان وزرا، سیاست‌گذاران و مقامات امنیتی در کنفرانس امنیتی سالانه گفتگوی منامه در بحرین در آخر هفته حاکم شد، زیرا دولت‌ها در مورد معنای دور دیگری از جنگ برای نیروهای آمریکایی و کشورهای میزبان آنها می‌سنجیدند.

با اشاره به عملیات آمریکا و اسرائیل که در 28 فوریه آغاز شد، ترامپ دوباره تهدید به اقدام نظامی کرد و گفت که می‌تواند «عملیات کوچک حماسه‌ای دیگر» را پس از انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه آغاز کند. چهار مقام اروپایی گفتند که ایالات متحده به اندازه کافی نیرو و دارایی در منطقه جمع‌آوری کرده است تا در کوتاه‌مدت، احتمالا در همین هفته، به ایران حمله کند.

پنجمین مقام اروپایی که با رهبران خلیج فارس ارتباط نزدیک دارد، گفت: «جنگ در راه است». هیچ کس طرفدار این جنگ نیست.»

بدر عبدالطی، وزیر امور خارجه مصر در کنفرانس منامه گفت: دور دیگری از درگیری ها خطرناک تر و مخرب تر از گذشته خواهد بود: "این به جایی نمی رسد."

دو تن از مقامات اروپایی به رویترز گفتند هرگونه حمله آمریکا احتمالا سایت های هسته ای ایران از جمله تأسیسات تحقیق و توسعه را هدف قرار خواهد داد. یکی از مکان‌های احتمالی کوه کلنگ است، یک سایت مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، اگرچه مقامات گفتند که اقدام نظامی احتمالا تنها می‌تواند توانایی‌های تهران را تضعیف کند نه از بین بردن آنها.

مقامات ایرانی به رویترز گفته‌اند که تهران در انتقام حمله دیگری از سوی آمریکا و اسرائیل، فهرست‌های دقیق اهداف، از جمله کابل‌های ارتباطی زیردریایی و پایگاه‌های نظامی، برخی از مخفیانه‌ها، تهیه کرده است.

این استراتژی می‌تواند هزینه‌های جنگ را فراتر از میدان جنگ افزایش دهد، زیرا زیرساخت‌های انرژی، نیروگاه‌های نمک‌زدایی، شبکه‌های ارتباطی و اهداف بسیار قابل مشاهده در شهرهای خلیج‌فارس در معرض خطر هستند.

ایران نمی تواند از نظر نظامی با آمریکا و اسرائیل برابری کند. سه نماینده گفتند اما نیازی به این نیست. استراتژی این کشور به طور فزاینده‌ای یک استراتژی فرسایشی است: گران‌کردن نیروهای ایالات متحده برای دفاع و نگهداری، تبدیل کشورهای خلیج‌فارس میزبان آن‌ها به نقاط فشار، و استفاده از هرگونه تعدیل نیروهای آمریکایی به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه واشنگتن نمی‌تواند از شرکای خود محافظت کند.

امیل هوکایم، مدیر امنیت منطقه ای در موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک، که کنفرانس منامه را سازماندهی می کند، گفت: «آنچه که ایرانی ها واقعا به آن اهمیت می دهند، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه است.

او به رویترز گفت: پیام تهران به قدرت های خلیج فارس عمدتا این است: "شما چهار دهه را صرف سرمایه گذاری در ایالات متحده کردید و بعد از 40 سال، آن پایگاه ها از شما محافظت نکردند، بلکه شما را افشا کردند."

این استدلال در هیچ کجا قوی تر از بحرین، مقر ناوگان پنجم ایالات متحده و چندین دهه لنگر قدرت نظامی آمریکا در منطقه نیست. در نزدیکی پایگاه آن در جفیر، زخم‌های ضربه‌ها هنوز در متری مناطق مسکونی قابل مشاهده بود: سقف آهنی موج‌دار و جلوی یک انبار در جایی که پرتابه‌ها اصابت کرده بود، گشوده و سوخته شده بود، در حالی که یک رادار روبه‌روی ایران یک سوم ظرف خود را از دست داده بود.

این آسیب واشنگتن را وادار کرده است تا با یک سوال بسیار فراتر از بحرین روبرو شود: آیا باید ردپای نظامی ساخته شده برای نشان دادن قدرت ایالات متحده را بازسازی، تقویت یا عقب نشینی کند، نه در برابر حملات مداوم موشکی و پهپادی.

برای بحرین، ترس از تهدیدات ایران بر روی یک گسل فرقه ای و تاریخی قدیمی تر قرار دارد. در سال 2011، اعتراضات گسترده ای که عمدتا توسط جامعه شیعه رهبری می شد، سلطنت سنی آل خلیفه را به چالش کشید. حاکمان بحرین شورش را سرکوب کردند و ایران را به دستکاری در ناآرامی ها متهم کردند، اتهامی که تهران آن را رد کرد.

از زمان آغاز جنگ اخیر، برخی از تندروهای ایرانی بار دیگر بحرین را به عنوان "استان چهاردهم" ایران معرفی کرده اند، علیرغم اینکه تهران از ادعای ارضی خود در سال 1970 دست کشید.

یک مقام خلیج فارس به رویترز گفت: «ما اساسا به بدترین سناریو نگاه می کنیم.

یکی دیگر از مقامات خلیج فارس گفت که «در نهایت، فقط یک نفر تصمیم می‌گیرد» آیا درگیری از سر گرفته شود و شدت آن چقدر است، اشاره ای به ترامپ که بر قدرت محدود کشورهای خلیج برای شکل دادن به درگیری که پیامدهای آن را متحمل خواهند شد، تأکید کرد.

یک مقام کاخ سفید در پاسخ به سؤالات این مقاله گفت: «همه گزینه‌ها در دسترس هستند و ایران با «راه آسان یا سخت» روبروست و افزود: «رئیس‌جمهور ترامپ همه کارت‌ها را در دست دارد».

حکایم افزود: «کارزار ایران برای از پا درآوردن آمریکایی‌ها است، بلکه برای پیروزی نیست». "آنها می توانند شما را مجبور کنند در طول زمان انرژی، سلاح های بیشتر و پول بیشتری خرج کنید."

این نگرانی کشورهای حاشیه خلیج فارس را به سمت دیپلماسی سوق می دهد. مقامات ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ماه گذشته با مقامات ایرانی در تهران گفت‌وگو کردند و عربستان سعودی اعلام کرد که هدف از این تلاش «جلوگیری از بازگشت تنش‌های نظامی» است. مقامات قطری همچنین در روزهای پایانی هفته جلساتی را در تهران و دوحه برای جلوگیری از جنگ مجدد برگزار کردند.

انور قرقاش، مقام ارشد امارات متحده عربی در کنفرانس منامه گفت: "ما امیدواریم که یک پیشرفت دیپلماتیک حاصل شود. ما واقعا نمی خواهیم شاهد دور دیگری از رویارویی در منطقه باشیم."

او گفت، با این حال، امارات "برای بدترین شرایط آماده شده است."

این مقام اروپایی نزدیک به رهبران خلیج فارس گفت که بدبینی عمیقی در مورد اینکه آیا دیپلماسی می تواند شکاف واشنگتن-تهران را پر کند، وجود دارد، زیرا جنگ مجدد به عنوان موضوعی تلقی می شود که چه زمانی، نه اگر.

سوال دیگر این نیست که آیا واشنگتن به خلیج فارس متعهد می ماند یا خیر، بلکه این است که ضمانت امنیتی ایالات متحده در زمانی که زیرساخت های زیربنای آن خود یک هدف باشد به چه معناست.

رقابت ممکن است از این که چه کسی می تواند بیشترین آسیب نظامی را وارد کند به چه کسی که می تواند طولانی ترین هزینه ها را تحمل کند تغییر کند. برای شرکای واشنگتن در خلیج فارس، ترس این است که دور دیگری از جنگ ممکن است باعث شود تا آنها بیشتر هزینه را بپردازند. رویترز