توافق اسرائیل و لبنان بر جامعه یهودی که مدت هاست گم شده بود، روشن می شود

خاخام الی عبادی که بیش از 50 سال پیش لبنان را ترک کرد، عمیقا با ریشه های لبنانی خود در ارتباط است.

سیدون، لبنان -- خاخام الی عبادی بیش از پنج دهه پیش، زادگاهش لبنان را ترک کرد و از آن زمان حتی به آنجا نرفته است، اما ریشه های لبنانی او بخشی جدایی ناپذیر از هویت او باقی مانده است.

او 3000 آهنگ عربی در گوشی هوشمند خود دارد. همسرش که آمریکایی است، از مادرش یاد گرفت که چگونه غذاهای لبنانی را که دوست دارد بپزد. هنگامی که با خواهر و برادرش صحبت می کند، مانند بسیاری از شهروندان لبنانی که تحت الحمایه سابق فرانسه بودند، از ترکیبی از عربی و فرانسوی استفاده می کند.

جامعه یهودی لبنانی که زمانی پر رونق بود، در دهه‌هایی که اکثر آنها کشور را ترک کردند، تا حد زیادی فراموش شده است. اما جنگ اخیر اسرائیل و حزب الله - که لبنان و اسرائیل را به مذاکرات مستقیم سوق داد - آنها را دوباره در کانون توجه قرار داد.

ماه گذشته، اسرائیل موافقت کرد که در ازای کمک لبنان در جستجوی اجساد رهبران یهودی لبنان که در دهه 1980 در جریان جنگ داخلی لبنان ربوده و کشته شدند، پنج غیرنظامی را که توسط نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان بازداشت شده بودند، آزاد کند.

این خبر خاطرات دردناکی را برای یهودیان لبنانی مانند عبادی، 65 ساله ایجاد کرد که در بیروت از پدر و مادری که از سوریه به لبنان نقل مکان کردند، به دنیا آمد و بزرگ شد. عبادی در 10 سالگی کشور محل تولد خود را ترک کرد و چند سالی در مکزیک اقامت گزید. او اکنون در دبی مستقر است و به عنوان خاخام ارشد بازنشسته امارات متحده عربی و کشورهای حاشیه خلیج فارس خدمت می کند.

او لبنان دوران کودکی خود را در دهه 1960 در "بهترین روزهای" آن با "سواحل و رودخانه های زیبا، استراحتگاه های کوهستانی، استراحتگاه های اسکی" به یاد می آورد.

خانواده او، مانند بسیاری از یهودیان لبنانی، با افزایش احساسات ضد یهودی پس از جنگ 1967 بین اسرائیل و کشورهای عربی، آنجا را ترک کردند. ترس های امنیتی او را از آن زمان دور نگه داشته است، اما عبادی امیدوار است روزی برای بازگشایی کنیسه مرکزی بیروت که مدت ها تعطیل شده بود، بازگردد.

وی گفت: «متاسفانه این واقعیت غم انگیزی است که از آنجایی که لبنان و یهودیان به بیش از 3000 سال از زمان پادشاه سلیمان و پادشاه حیرام صور و روابط مسالمت آمیز و دوستانه آنها باز می گردند، وضعیت در 50 سال اخیر چنین کاهش جمعیت و زندگی یهودیان در لبنان را نشان داده است.

ندا عبدالصمد، روزنامه نگار لبنانی که دو کتاب درباره جامعه یهودی لبنان نوشته است، گفت که این کشور زمانی بین 18000 تا 20000 یهودی داشت که بسیاری از آنها در منطقه مرکزی بیروت در وادی ابوجمیل زندگی می کردند که به دره یهودیان ملقب بود.

پس از جنگ پیرامون ایجاد اسرائیل در سال 1948، بسیاری از یهودیان از دیگر کشورهای عربی مانند سوریه و عراق گریختند، جایی که با تبعیض فزاینده و گاه با خشونت مواجه شدند و به لبنان آمدند، کشوری که از نظر مذهبی متنوع بود و در آنجا احساس امنیت بیشتری داشتند. سپس برخی از آنها به صورت قاچاق به اسرائیل منتقل شدند، اما بسیاری در لبنان ماندند.

پس از جنگ 1967 که در آن اسرائیل شبه جزیره سینا را از مصر و بلندی های جولان را از سوریه به علاوه شرق اورشلیم، کرانه باختری و نوار غزه تصرف کرد، تغییر کرد. لبنان بین گروه‌های طرفدار غرب و گروه‌های دیگر حامی جناح‌های فلسطینی و جمال عبدالناصر، رهبر مصر، دو قطبی شده بود.

در سال 1969، لبنان و گروه‌های فلسطینی قرارداد قاهره را امضا کردند که به گروه‌های فلسطینی اجازه داد آزادانه در لبنان فعالیت کنند.

عبادی به یاد می آورد: «از آن روز به بعد، جامعه یهودیان لبنان احساس ناامنی و تهدید می کردند. ما شروع به دیدن راهپیمایی‌ها و تظاهرات در خیابان‌های لبنان کردیم که شعار مرگ بر اسرائیل و یهودیان سر می‌دادند.»

وضعیت پس از شروع جنگ داخلی لبنان در سال 1975 وخیم تر شد. در حالی که آدم‌ربایی‌ها توسط گروه‌های مسلح بی‌داد می‌کردند، چهره‌های برجسته جامعه یهودی در حال رو به کاهش لبنان به زور از خانه‌ها، محل کار یا خیابان‌ها بیرون کشیده شدند. سازمانی که خود را «سازمان مستضعفان روی زمین» می‌خواند - که گمان می‌رود با حزب‌الله مرتبط است - مقصر شناخته شد.

به گزارش آژانس تلگراف یهود، حداقل هفت یهودی در میان 17000 مفقود لبنانی هستند که سرنوشت آنها پس از گذشت دهه ها از پایان جنگ 15 ساله ناشناخته مانده است.

خبرگزاری یهودی می گوید که در میان آنها ایساک ساسون، رئیس وقت جامعه یهودی لبنان نیز وجود دارد. دکتر الی حلاک، که به دلیل معالجه افراد از همه فرقه های مذهبی در درمانگاه خود در بیروت شهرت دارد. و سلیم جاموس، دبیرکل سابق جامعه یهود. کشته شدن چند تن دیگر تایید شد و اجساد آنها در آن زمان پیدا شد.

مقامات لبنانی هیچ پیشرفتی در کشف سرنوشت یهودیان مفقود شده اعلام نکرده اند. معلوم نیست در صورت پیدا شدن بقایای آنها چه کار خواهد شد.

باسم الحوت، وکیل مدافع جامعه یهودی لبنان، گفت: «در نهایت اینها شهروندان لبنانی هستند و اگر بخواهند آنها را به خارج از کشور منتقل کنند، روند قانونی وجود دارد.

دورون اسپیلمن، سخنگوی دفتر نخست وزیر بنیامین نتانیاهو، در پاسخ به سوالی در مورد علاقه اسرائیل به یهودیان ناپدید شده لبنانی، گفت: «اسرائیل به عنوان دولت-ملت قوم یهود، مسئولیتی عمیق و پایدار در قبال یهودیان در سراسر جهان دارد» که «به مرزهای اسرائیل ختم نمی‌شود و به مرگ ختم نمی‌شود».

یهودیت هنوز یکی از 18 فرقه مذهبی لبنان است که رسما به رسمیت شناخته شده است، اما تعداد کمی از یهودیان باقی مانده اند. ال حوت گفت هیچ کس تعداد دقیق آن را نمی داند. عبادی تخمین زد که حدود 20 یهودی در سراسر کشور پراکنده هستند.

او گفت: «همه آنها به جز دوستان نزدیک و همسایگانشان به طور علنی درباره دین یهودی خود اظهار نظر نمی کنند.

در لیست های رای شهروندان لبنانی، حدود 4000 یهودی هنوز در بیروت و حدود 1000 نفر در شهر بندری جنوبی صیدا ذکر شده اند، اما بسیاری از آنها احتمالا در خارج از کشور زندگی می کنند.

ال حوت گفت که پنج کنیسه باقی مانده در لبنان وجود دارد که قدیمی ترین آنها در صیدا است.

تابلویی با خواندن «محله یهودیان» هنوز در کوچه‌های باریک محله قدیمی صیدا، جایی که کنیسه و برخی از خانه‌های متعلق به یهودیان بسته شده‌اند، وجود دارد.

طالب کاراحمد، که چندین کتاب درباره جامعه یهودی شهر نوشت، گفت که بسیاری از آنها قبل از حمله اسرائیل به لبنان در سال 1982 به آمریکای لاتین رفتند. او گفت که وقتی سربازان اسرائیلی در سال 1985 از صیدا عقب نشینی کردند، آخرین یهودیان با گرفتن نسخه هایی از تورات از کنیسه شهر با آنها رفتند.

رئیس کنونی جامعه یهودی لبنان، سامو بهار، از مصاحبه یا اجازه دادن به آسوشیتدپرس برای فیلمبرداری از داخل کنیسه قرن گذشته ماگن آبراهام در بیروت که در طول جنگ داخلی آسیب دیده و نزدیک به دو دهه پیش بازسازی شده بود، خودداری کرد.

دنی لینیادو ماه‌ها پس از آغاز جنگ داخلی در سال 1975، آنجا را ترک کرد. او از چندین کشور از جمله اسرائیل نقل مکان کرد و در نهایت در مکزیک ساکن شد، جایی که جمعیت یهودی لبنانی پراکنده قابل توجهی دارد. بسیاری از یهودیان لبنانی در ایالات متحده، فرانسه و برزیل و همچنین در اسرائیل ساکن شدند.

دو ماه پس از ترک لبنان، پدرش در بیروت بازداشت شد و توسط افراد مسلحی که او را "یک عامل اسرائیل" می‌نامیدند، مورد ضرب و شتم قرار گرفت، پیش از آنکه یک سیاستمدار برجسته لبنانی آزادی او را تضمین کرد و به او توصیه کرد کشور را ترک کند.

لینیادو گفت: «وقتی در میلان به من رسید، همان آدم قبلی نبود.

او غذاهای لبنانی می پزد، به آهنگ های لبنانی گوش می دهد و به «DNA لبنانی» خود افتخار می کند. اما اکنون هویت او پیچیده شده است. او شش سال در اسرائیل زندگی کرد و همچنین خود را اسرائیلی معرفی کرد. علیرغم مذاکرات اخیر بین دولت هایشان، دو کشور رسما در جنگ هستند.

لینیادو از مکزیکوسیتی تلفنی گفت: "من یک یهودی لبنانی هستم اما اکنون همه چیز هستم. می توانم اسرائیلی باشم، می توانم فرانسوی باشم، می توانم مکزیکی باشم. می دانید که من یک شهروند جهان هستم." "من یک شهروند یهودی جهان هستم."

ناتالی ملزر، نویسنده آسوشیتدپرس در این گزارش از ناهاریا، اسرائیل مشارکت داشت.

پوشش 24/7 اخبار فوری و رویدادهای زنده