توافق تازه ۲۰۰ کشور برای نجات زمین؛ آیا مسیر ایروان می‌تواند تنوع زیستی را حفظ کند؟
کشورهای جهان برای جلوگیری از نابودی تنوع زیستی تا سال ۲۰۳۰ بر سر برنامه‌ای تازه توافق کردند، اما کمبود منابع مالی همچنان مانع اجرای تعهدات است.
کشورهای جهان برای جلوگیری از نابودی تنوع زیستی تا سال ۲۰۳۰ بر سر برنامه‌ای تازه توافق کردند، اما کمبود منابع مالی همچنان مانع اجرای تعهدات است.
نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در نشست سازمان ملل متحد در ارمنستان پذیرفتند که جهان با روند کنونی به اهداف حفاظت از طبیعت تا سال ۲۰۳۰ نخواهد رسید. این کشورها پس از مذاکراتی فشرده، برنامه‌ی تازه‌ای برای سرعت‌بخشیدن به اقدامات زیست‌محیطی تصویب کردند؛ هرچند کمبود بودجه و کاهش حمایت‌های بین‌المللی، تحقق اهداف تعیین‌شده را با تردید روبه‌رو کرده است.
به‌گزارش ارزتکنیکا ، نمایندگان کشورها در طول دو هفته در ایروان، پایتخت ارمنستان گرد هم آمدند تا پیشرفت توافق تاریخی سال ۲۰۲۲ برای حفاظت از حدود یک‌سوم خشکی‌ها و دریاهای جهان تا سال ۲۰۳۰ را بررسی کنند.
مذاکرات هفدهمین کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد (COP17) روز شنبه و پس از آخرین دور مذاکرات شبانه پایان یافت. شرکت‌کنندگان اذعان کردند که اقدامات حفاظتی تاکنون بسیار کندتر از آن بوده است که تحقق اهداف «چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال» در موعد مقرر واقع‌بینانه باشد.
کشورها برای جبران عقب‌ماندگی‌ها بر سر برنامه‌ای با عنوان مسیر ایروان توافق کردند. این برنامه قرار است پیش از نشست بعدی در اکوادور که دو سال دیگر برگزار می‌شود، سرعت اجرای تعهدات را افزایش دهد.
برنامه‌ی جدید بر کاهش یارانه‌ها و مشوق‌های مالی آسیب‌رسان به طبیعت، افزایش حمایت‌های مالی، علمی و فنی از کشورهای درحال‌توسعه و تقویت سازوکارهای نظارت و گزارش‌دهی تمرکز دارد.
استیون گیلبو، وزیر سابق محیط‌زیست و تغییرات اقلیمی کانادا، تأمین مالی را یکی از بزرگ‌ترین موانع دستیابی به اهداف جهانی تنوع زیستی دانست. او به صندوقی اشاره کرد که در نشست قبلی برای دریافت کمک‌های داوطلبانه‌ی شرکت‌های بهره‌بردار از منابع ژنتیکی ایجاد شده بود. به‌گفته‌ی گیلبو، تقریباً خالی‌ماندن این صندوق به‌ویژه ناامیدکننده است.
گیلبو تأکید کرد که دولت‌ها و بخش خصوصی باید منابع مالی بسیار بیشتری فراهم کنند، یارانه‌های آسیب‌رسان به طبیعت را اصلاح کنند و مطمئن شوند منابع مالی به کشورها و جوامعی می‌رسد که بیش از دیگران در خط مقدم بحران تنوع زیستی قرار دارند.
کاترین ولر، مدیر سیاست‌گذاری جهانی سازمان حفاظت از طبیعت «فائونا و فلورا»، از توافق ایروان استقبال کرد، اما هشدار داد که منابع مالی موجود همچنان فاصله‌ی زیادی با تعهدات توافق سال ۲۰۲۲ دارند.
یکی از بخش‌های مهم آن توافق، اختصاص سالانه ۲۰۰ میلیارد دلار به حفاظت و احیای طبیعت بود. ولر با اشاره به ثروت موجود در جهان گفت در دنیایی که افراد با ثروت تریلیون‌دلاری وجود دارند، تأمین سالانه ۲۰۰ میلیارد دلار برای حفاظت و احیای طبیعت که بقای همه‌ی انسان‌ها به آن وابسته است، باید امکان‌پذیر باشد.
برگزارکنندگان نشست اعلام کردند دولت‌ها، نهادهای خیریه و شرکت‌های خصوصی هم‌زمان با برگزاری کنفرانس ارمنستان، نزدیک به دو میلیارد دلار تعهد مالی جدید برای حفاظت از طبیعت اعلام کرده‌اند. این رقم با وجود اهمیتش، همچنان فاصله‌ی زیادی با منابع مالی موردنیاز برای تحقق اهداف جهانی دارد.
یکی از مهم‌ترین تعهدات جدید، اختصاص ۵۰۰ میلیون دلار از سوی هلند به «صندوق دائمی حفاظت از جنگل‌های گرمسیری» بود. این صندوق با ابتکار برزیل ایجاد شده است و هدف آن پرداخت کمک مالی به کشورهایی است که از تخریب جنگل‌های خود جلوگیری می‌کنند.
کمبود بودجه همچنان یکی از بزرگ‌ترین موانع حفاظت از تنوع زیستی است و منابع مالی محیط‌زیستی برای دوره‌ی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ با کاهش ۲۷ درصدی روبه‌رو شده‌اند
تعهد برزیل یک روز پس از انتخاب مجدد لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا به ریاست‌جمهوری، در پارلمان این کشور اعلام شد. پیروزی لولا برای بسیاری از شرکت‌کنندگان در نشست تنوع زیستی خبر امیدوارکننده‌ای بود؛ زیرا دولت او حفاظت از جنگل‌های آمازون را در اولویت سیاست‌های محیط‌زیستی خود قرار داده است.
کارینا پیمنتا، دبیر ملی اقتصاد زیستی برزیل، پس از پایان کنفرانس به اقدامات دولت لولا برای حفاظت از جنگل‌های آمازون اشاره کرد و گفت توافق ایروان نشان می‌دهد که رهبران جهان، حفاظت از تنوع زیستی را برای امنیت غذایی، معیشت مردم و تاب‌آوری اقتصادی ضروری می‌دانند.
با وجود نگرانی‌ها درباره‌ی کمبود بودجه، برخی فعالان محیط‌زیست معتقدند هنوز دلایلی برای امیدواری وجود دارد. برایان اودانل، مدیر سازمان «کارزار برای طبیعت»، افزایش شمار کشورهایی را که برنامه‌های ملی حفاظت از تنوع زیستی تدوین کرده‌اند، نشانه‌ای مثبت دانست. او همچنین تعهد مالی جدید به صندوق حفاظت از جنگل‌های استوایی برزیل را از دیگر دلایل «خوش‌بینی محتاطانه» توصیف کرد.
دولت‌ها و نهادهای خصوصی نزدیک به دو میلیارد دلار تعهد مالی جدید اعلام کردند، اما این مبلغ فاصله‌ی زیادی با هدف تأمین سالانه ۲۰۰ میلیارد دلار دارد
بااین‌حال، وضعیت تأمین مالی در سال‌های اخیر دشوارتر شده است. جنگ‌ها، افزایش قیمت انرژی و فشارهای اقتصادی باعث شده‌اند حمایت‌های بین‌المللی از مناطق حفاظت‌شده در شماری از کشورها کاهش یابد.
برآوردهای مطرح‌شده در نشست نشان می‌دهند منابع مالی محیط‌زیستی برای دوره‌ی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ با کاهش ۲۷ درصدی روبه‌رو شده‌اند. این کاهش در شرایطی رخ می‌دهد که کشورها برای جبران عقب‌ماندگی از اهداف تعیین‌شده، به سرمایه‌گذاری بیشتری نیاز دارند.
توافق «مسیر ایروان» قرار است چارچوب اقدامات کشورها تا نشست بعدی تنوع زیستی در اکوادور را مشخص کند. بااین‌حال، اجرای آن همچنان به تأمین بودجه، اصلاح سیاست‌های اقتصادی آسیب‌رسان به طبیعت و افزایش همکاری کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه وابسته خواهد بود.