توضیح - تلاش های صلح سودان به ژنو بازگشت: دور ششم چه چیزی می تواند به دست آورد؟

سوئیس و سازمان ملل متحد روز چهارشنبه میزبان ششمین دور رایزنی‌های بین‌المللی درباره سودان خواهند بود، پس از اینکه پنج نشست قبلی تعهدات و چارچوب همکاری فنی را به همراه داشت اما آتش‌بس جامعی نداشت.

این نشست در کاخ ملل 22 کشور و پنج سازمان بین‌المللی و منطقه‌ای را گرد هم می‌آورد تا در مورد کاهش تنش، دسترسی بشردوستانه و چشم‌انداز یک فرآیند سیاسی فراگیر بحث کنند.

این رایزنی ها بیش از سه سال پس از آغاز جنگ بین نیروهای مسلح سودان (SAF) و نیروهای پشتیبانی سریع شبه نظامی (RSF) در آوریل 2023 انجام می شود.

بر اساس برآوردهای سازمان ملل و سازمان های ردیابی، درگیری ها ده ها هزار نفر را کشته و حدود 13 میلیون نفر را آواره کرده است.

بدتر شدن قحطی و شرایط انسانی، سودان را به یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه در جهان تبدیل کرده است.

قرار است بعدازظهر سه شنبه یک نشست عملیاتی جداگانه درباره وضعیت انسانی سودان برگزار شود.

این مکانیسم برای هماهنگ کردن ابتکارات بین المللی و منطقه ای برای پایان دادن به درگیری در سودان به جای مذاکره مستقیم بین طرف های درگیر ایجاد شد.

نایلا حجار، افسر امور سیاسی و دستیار ویژه فرستاده شخصی دبیرکل سازمان ملل متحد در سودان، روز جمعه در یک نشست توجیهی سازمان ملل در ژنو، گفت که این نشست به شرکت کنندگان اجازه می دهد تا ابتکارات موجود را ارزیابی کرده و راه هایی را برای تقویت تلاش های یکدیگر بررسی کنند.

این گفتگوها همچنین به پیامدهای منطقه ای جنگ، به ویژه سرایت آن به کشورهای همسایه نیز خواهد پرداخت.

این نشست با میزبانی مشترک سوئیس و پکا هااویستو، فرستاده شخصی دبیرکل سازمان ملل متحد در سودان برگزار خواهد شد.

روند مشورتی در ژوئن 2024 در قاهره آغاز شد و پس از آن دومین نشست در جیبوتی در ژوئیه و سومین نشست در نواکشوت موریتانی در دسامبر برگزار شد.

دور چهارم در ژوئن 2025 در بروکسل برگزار شد و پس از آن پنجمین نشست در قاهره در ژانویه 2026 برگزار شد.

این نشست ها با هدف تقویت هماهنگی بین ذینفعان بین المللی درگیر در تلاش ها برای حل مناقشه سودان، تقویت ابتکارات دیپلماتیک و حمایت از تنش زدایی، دسترسی بشردوستانه و احترام به حقوق بشردوستانه بین المللی برگزار شد.

آنها همچنین به دنبال همسو کردن تلاش های بین المللی در پشت یک فرآیند سیاسی "شامل و معتبر" بودند.

در جلسه در نواکشوت، شرکت کنندگان ترتیبات عملیاتی را برای یک گروه کاری در سطح فنی به منظور بهبود اشتراک گذاری اطلاعات و هماهنگی میان میانجی ها اتخاذ کردند.

انتظار می رفت این گروه در ژانویه 2025 کار خود را تحت نظارت سازمان ملل آغاز کند و هر ماه یک یا دو بار در آدیس آبابا یا نیویورک تشکیل جلسه دهد.

شرکت کنندگان همچنین خواستار آتش بس فوری، حفاظت از غیرنظامیان و اجرای تعهدات ذیل اعلامیه جده در ماه مه 2023 شدند.

در نشست بروکسل، شرکت کنندگان تنش زدایی، دسترسی بشردوستانه و گفتگوهای غیرنظامی و سیاسی را مورد بررسی قرار دادند و بر حمایت از وحدت سودان و بازگشت به انتقال غیرنظامی تاکید کردند.

اتحادیه اروپا پس از این نشست در بیانیه‌ای اعلام کرد: «شرکت‌کنندگان گروه مشورتی با فوریت اقدام جمعی و هماهنگ برای خاموش کردن سلاح‌ها در سودان، بازگرداندن مسیر به سوی انتقال غیرنظامی و رسیدگی فوری به آینده جمعیت آسیب‌دیده از جنگ سودان، به‌ویژه زنان و جوانان موافقت کردند».

پنجمین نشست به ریاست بدر عبدالطی، وزیر امور خارجه مصر، به تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری‌های "خونین" و پیشبرد راه حل سیاسی پرداخت.

در حالی که رایزنی ها تعهدات و برنامه های هماهنگی را برای یک گروه کاری فنی ایجاد کرد، اسناد موجود مشخص نمی کند که آیا فعالیت های آن به طور مستقیم بر مذاکرات تأثیر گذاشته است یا خیر.

همچنین نتایج مستند نشان نمی‌دهد که این پنج نشست خود یک آتش‌بس پایدار یا راه‌حل سیاسی جامع را تضمین کردند.

در این نشست 22 کشور از جمله ایالات متحده، عربستان سعودی، مصر و امارات متحده عربی - که در مجموع به عنوان چهارگانه شناخته می شوند - در کنار چین، روسیه، بریتانیا، فرانسه، ترکیه، قطر و چندین کشور همسایه سودان گرد هم خواهند آمد.

پنج سازمان بین المللی و منطقه ای نیز شرکت خواهند کرد: سازمان ملل متحد، اتحادیه آفریقا، اتحادیه اروپا، مرجع بین دولتی توسعه (IGAD) و اتحادیه کشورهای عربی.

این نشست در سطح عالی و با حضور هیئت هایی به ریاست وزرا، وزیران کشور، معاونان وزیر خارجه و مدیران پایتخت برگزار می شود.

حجار گفت که نمایندگان سودانی در آن شرکت نخواهند کرد زیرا این مکانیسم به طور خاص برای میانجیگران بین المللی و منطقه ای طراحی شده است تا ابتکارات خود را هماهنگ کنند.

وی افزود که سازمان ملل همچنان با مقامات سودانی و سایر بازیگران در تماس است که در جریان این نشست قرار گرفته و پس از آن در جریان قرار خواهند گرفت.

حدود 80 شرکت کننده از جمله مقامات ارشد دولتی و نمایندگان سازمان های بین المللی انتظار می رود.

نشست ششم به دنبال تلاش های مجدد بین المللی برای همسویی طرح های صلح انجام می شود.

در بیانیه ماه سپتامبر، شرکت کنندگان در نشست وزیران که توسط اتحادیه آفریقا، اتحادیه اروپا، فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایالات متحده در نیویورک تشکیل شد، از طرف های درگیر سودان خواستند مذاکرات آتش بس را از سر بگیرند.

آنها همچنین از تلاش های گروه پنج نفری - متشکل از سازمان ملل متحد، اتحادیه آفریقا، اتحادیه اروپا، IGAD و اتحادیه کشورهای عربی - برای تسهیل گفتگوهای سیاسی فراگیر به رهبری سودان حمایت کردند.

در همین حال، سوئیس یک مسیر دیپلماتیک جداگانه به نام فرآیند نیون را دنبال می کند که هدف آن ایجاد اعتماد در میان بازیگران سیاسی سودانی است.

پائولا سرستی، سخنگوی وزارت خارجه سوئیس در بیانیه ای به آنادولو گفت: پلت فرم گفت و گوی غیررسمی "با هدف تقویت اعتماد میان نیروهای مختلف سیاسی سودان و ... ترویج اجماع در مسیر سیاسی برای حل و فصل پایدار مناقشه است."

او گفت که هدف از این ابتکار حمایت از تلاش‌های رسمی صلح است، در حالی که رایزنی‌های ژنو به دنبال هماهنگی ابتکارات مختلف بین‌المللی با هدف پایان دادن به خصومت‌ها در سودان بود.

هدف سازمان ملل بیانیه ای مشترک است که بر تعهدات مشترک تاکید می کند و به طور بالقوه نقاط قابل اجرا برای تعامل دیپلماتیک آینده را شناسایی می کند.

حجار گفت که نتیجه دقیق به بحث ها بستگی دارد.

سرستی به نوبه خود گفت سودان برای سیاست صلح سوئیس "اولویت" است و سوئیس به طور فعال با سایر بازیگران برای شناسایی تلاش های تکمیلی و جلوگیری از تکراری شدن هماهنگ می شود.

وی گفت: "سوئیس از سایر شرکت کنندگان در این رایزنی انتظار دارد که برای شناسایی مسیرهای مشترکی که می تواند منجر به پایان درگیری در سودان شود، متعهد به همکاری باشند، سودانی که در حال حاضر با بدترین بحران انسانی روی کره زمین مواجه است."

رایزنی های روز چهارشنبه در ساعت 9:30 صبح (0730GMT) با سخنان افتتاحیه هااویستو و رئیس هیئت سوئیسی آغاز می شود و پس از آن گفتگوهای پشت درهای بسته و یک کنفرانس مطبوعاتی برای ساعت 5:30 بعد از ظهر (1530GMT) برگزار می شود.

سوال اصلی این است که آیا دور ششم می‌تواند بر تلاش‌های هماهنگی قبلی استوار باشد و تعهدات دیپلماتیک را به گام‌های عملی در جهت کاهش خشونت، بهبود دسترسی بشردوستانه و پیشبرد راه‌حل سیاسی تبدیل کند؟