تونل زمان - ۱ آبان؛ روزی که آیپاد هزاران آهنگ را به جیب کاربران برد

آیپاد موسیقی را به جیب‌ها برد، آیپد مینی تبلت‌ها را کوچک کرد و پژوهش‌های فلیکس بلوخ راهی به درون بدن انسان گشود.

گاهی یک ایده‌ی علمی چند دهه صبر می‌کند تا به بیمارستان برسد و گاهی یک محصول کوچک، مسیر صنعتی کامل را عوض می‌کند. رد هر دو سرگذشت را می‌توان میان رویدادهای چنین روزی پیدا کرد.

از آزمایش‌های فلیکس بلوخ با هسته‌های اتم تا چرخ مکانیکی iPod و نمایشگر کوچک iPad mini، هر سه روایت درباره‌ی فناوری‌هایی‌اند که فاصله‌ی میان آزمایشگاه و زندگی روزمره را کوتاه کردند.

۱۲۱ سال پیش، پسری در زوریخ به دنیا آمد که پژوهش‌هایش سرانجام به پزشکان امکان داد بدون جراحی به درون بدن نگاه کنند. فلیکس بلوخ پس از کار روی مکانیک کوانتومی و رفتار الکترون‌ها در بلورها، در دانشگاه استنفورد به سراغ هسته‌های اتم رفت. گروه او در سال ۱۹۴۶ روشی برای القای هسته‌ای و اندازه‌گیری تشدید مغناطیسی هسته‌ای پدید آورد.

راه MRI امروزی از اندازه‌گیری سیگنال هسته‌های اتم گذشت

بلوخ و ادوارد پورسل در سال ۱۹۵۲ جایزه‌ی نوبل فیزیک را برای روش‌های اندازه‌گیری دقیق مغناطیسی هسته‌ای گرفتند. معادلات بلوخ هنوز رفتار مغناطش را در طیف‌سنجی و MRI توضیح می‌دهند و موج بلوخ از پایه‌های فیزیک ماده‌ی چگال به شمار می‌رود. مسیر مدیریتی او نیز کوتاه اما تاریخی بود و از اکتبر ۱۹۵۴ تا اوت ۱۹۵۵ نخستین مدیرکل CERN شد.

میراث بلوخ را امروز می‌توان پشت در اتاق‌های تصویربرداری بیمارستان دید. MRI با بهره‌گیری از تشدید مغناطیسی، سیگنال‌های هسته‌های اتم را به تصویر بافت‌ها تبدیل می‌کند. پژوهشی که زمانی برای سنجش ویژگی‌های بنیادی ماده انجام می‌شد، اکنون در تشخیص بیماری‌ها و هدایت درمان به کار می‌آید.

استیو جابز دستگاهی سفیدرنگ را از جیب بیرون آورد و وعده داد هزار آهنگ همراه صاحبش حرکت کند. نخستین آیپاد یک هارددیسک، باتری با دوام حداکثر ۱۰ ساعت و چرخ مکانیکی داشت. وزن ۱۸۴ گرمی و قیمت ۳۹۹ دلاری آن چندان انقلابی به نظر نمی‌رسید؛ اما انتقال هزار آهنگ با FireWire در کمتر از ۱۰ دقیقه نمایشی قانع‌کننده بود.

انقلاب آیپاد در هارددیسک نبود؛ در هماهنگی بی‌دردسر با آی‌تیونز شکل گرفت

۲۵ سال پیش، بازار پخش‌کننده‌های MP3 از قبل وجود داشت. برتری اپل از هماهنگی ساده‌ی آیپاد با آی‌تیونز می‌آمد و دستگاه پس از اتصال، آهنگ‌ها و فهرست‌های پخش را خودکار همگام می‌کرد. محدودیت بزرگی هم داشت و نسل نخست تنها با Mac کار می‌کرد؛ خبری از USB و پشتیبانی ویندوز نبود.

پیوند سخت‌افزار، نرم‌افزار و محتوای دیجیتال به الگویی برای آینده‌ی اپل بدل شد. iPod به گسترش iTunes Store، عادت خرید موسیقی دیجیتال و مهارت اپل در ساخت دستگاه‌های همراه شتاب داد. شش سال بعد، بسیاری از همان درس‌ها در iPhone کنار تلفن، اینترنت و نمایشگر لمسی قرار گرفتند.

نمایشگر ۷٫۹ اینچی آیپد مینی همان وضوح ۱۰۲۴ در ۷۶۸ پیکسلی آیپد عادی را در بدنه‌ای کوچک‌تر جا داده بود. اپل ۱۴ سال پیش در سن‌خوزه محصولی با ضخامت ۷٫۲ میلی‌متر، وزن حدود ۳۰۸ گرم و تراشه‌ی دوهسته‌ای A5 معرفی کرد. مدل ۱۶ گیگابایتی با قیمت پایه‌ی ۳۲۹ دلار وارد بازاری شد که تبلت‌های کوچک و ارزان در آن محبوب شده بودند.

کوچک‌شدن نمایشگر به معنای کنارگذاشتن اکوسیستم آیپد نبود. بیش از ۲۷۵ هزار اپلیکیشن ویژه‌ی آیپد بدون بازطراحی روی دستگاه اجرا می‌شدند و اپل عمر باتری را حداکثر ۱۰ ساعت اعلام کرد. معرفی هم‌زمان نسل چهارم iPad نشان می‌داد برند کوپرتینویی به‌جای جایگزینی محصول اصلی، اندازه‌ی تازه‌ای به خانواده می‌افزاید.

آیپد مینی ثابت کرد تبلت کوچک می‌تواند چیزی فراتر از یک گوشی بزرگ باشد. خواندن کتاب، یادداشت‌برداری و استفاده در محیط‌هایی که وزن و قابلیت حمل اهمیت دارد، برای چنین قالبی طبیعی‌تر شد. ماندگاری خانواده‌ی iPad mini در سبد اپل نشان می‌دهد ایده‌ی تبلتی که به‌آسانی در یک دست می‌نشیند، هنوز مخاطب خود را دارد.