جایزه صلح نوبل به ناوی پیلای رسید
جایزه صلح نوبل امسال به ناوی پیلای، حقوقدان اهل آفریقای جنوبی، تعلق گرفت. به گفته رئیس کمیته صلح نوبل، این جایزه به پاس تلاش‌های او در دفاع از حقوق بین‌الملل و مبارزه با جنایات جنگی و نسل‌کشی به او تعلق خواهد گرفت.
کمیتهٔ نوبل نروژ اعلام کرد که ناوانتم "ناوی" پیلای، قاضی اهل آفریقای جنوبی، روز جمعه جایزهٔ صلح نوبل را به پاس "تلاش‌هایش برای ارتقای صلح و حقوق بین‌الملل" دریافت کرده است.
در ادامهٔ بیانیهٔ هیئت داوران آمده است که پیلای دولت‌ها و سران کشورها را پاسخگو ساخته، به قربانیان خشونت و درگیری‌ها امید بخشیده و در طول دوران حرفه‌ای طولانی خود، قطب‌نمای اخلاقی برجسته‌ای را به نمایش گذاشته است.
کمیتهٔ نوبل در ادامه توضیح خود نوشت: «رشته‌ای به هم پیوسته، فعالیت‌های اولیهٔ پیلای در دفاع از نلسون ماندلا و سایر معترضان به آپارتاید را به دوران وکالت و قضاوتش در برخی از مهم‌ترین پرونده‌های قضایی بین‌المللی عصر ما پیوند می‌دهد.»
یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیتهٔ نوبل، گفت: «متأسفانه نتوانستیم با ناوی پیلای تماس بگیریم.» به همین دلیل او پیامی برای برندهٔ این جایزه فرستاد: «اگر دیدی یک شماره از نروژ با تو تماس می‌گیرد، لطفاً پاسخ بده؛ ما خیلی دوست داریم با تو صحبت کنیم.»
پیلای در سال ۱۹۶۷ به عنوان نخستین زن، یک دفتر وکالت در استان زادگاهش "ناتال" افتتاح کرد. او پس از آن به دفاع از فعالان ضدآپارتاید پرداخت، شکنجه‌ها را افشا کرد و در احقاق حقوق زندانیان نقش داشت.
این قاضی ۸۵ساله، از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ در دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) در لاهه خدمت کرد و از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ به عنوان کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد مشغول به فعالیت بود.
او همچنین ریاست کمیسیون تحقیق سازمان ملل متحد در مورد سرزمین‌های اشغالی فلسطینی را بر عهده داشت؛ کمیسیونی که سال گذشته به این نتیجه رسید که اسرائیل در نوار غزه دست به "نسل‌کشی" زده است. اسرائیل این گزارش را "رسوا و انزجارآمیز" خواند و ان را رد کرد.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد از انتشار خبر برنده شدن رئیس سابق خود در جایزهٔ صلح نوبل استقبال و از تعهد و تلاش‌های طولانی‌مدت او در راه حقوق بشر تجلیل کرد. شابیا مانتو، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل، در جمع خبرنگاران در ژنو گفت: «این یک خبر فوق‌العاده است. ما به تلاش و تعهد بیشتری برای حقوق بشر نیاز داریم.» او تأکید کرد مهم است که جایزه نوبل به کسانی اهدا شود که علیه نقض حقوق بشر صدا برمی‌آورند.
مانتو افزود: «ما امیدواریم این جایزه دیگران را تشویق کند و به آن‌ها الهام ببخشد تا همچنان صدای خود را برای حمایت و ارتقای حقوق بشر همهٔ مردم در سراسر جهان بلند کنند.»
جایزهٔ صلح نوبل، پنجمین جایزهٔ نوبلی است که در این هفته اعطا شد، پس از جوایز ادبیات، شیمی، فیزیک و پزشکی. در سال ۲۰۲۵، ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، برندهٔ این جایزه شده بود. او مدال نوبل خود را بعداً به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اهدا کرد که اتفاقی بی‌سابقه در تاریخ ۱۲۵ ساله این جایزه بود. ترامپ مدت‌هاست که ادعای شایستگی برای دریافت این جایزه را دارد و ظاهراً امسال نیز نامزد شده بود.
در مجموع، امسال ۲۸۷ نامزد برای جایزهٔ صلح نوبل پیشنهاد شده بودند؛ شامل ۲۰۸ فرد و ۷۹ سازمان. البته امکان راستی‌آزمایی این نامزدی‌ها در حال حاضر وجود ندارد، چرا که فهرست نامزدها تا ۵۰ سال محرمانه باقی می‌ماند.
بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، گفته می‌شود نام افرادی چون پاپ لئوی چهاردهم، جولیا ناوالنایا (بیوهٔ الکسی ناوالنی، رهبر فقید اپوزیسیون روسیه که در حبس درگذشت) و همچنین گرتا تونبرگ در این فهرست بوده است. علاوه بر این، دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) نیز که برندهٔ امسال، پیلای، زمانی در آن فعالیت می‌کرد، به عنوان یکی از شانس‌های دریافت این جایزه مطرح شده بود.
تنها افراد مشخصی حق ارائهٔ پیشنهاد نامزدی را دارند. این افراد شامل اعضای فعلی پارلمان‌ها و دولت‌های ملی، سران در حال کارِ کشورها، برندگان قبلی نوبل، مدیران سازمان‌های بین‌المللی، استادان برجستهٔ دانشگاهی در رشته‌های مرتبط و البته اعضای سابق و فعلی خود کمیتهٔ نوبل هستند. ضمناً هیچ فردی نمی‌تواند خودش را برای این جایزه پیشنهاد کند.
بر اساس ضوابط تعیین‌شده از سوی آلفرد نوبل، بنیان‌گذار این جایزه، جایزه صلح نوبل می‌تواند به افراد یا سازمان‌هایی اعطا شود که در راه صلح، همکاری‌های بین‌المللی یا خلع سلاح تلاش می‌کنند. هیئت داوران این بار باید از میان ۲۸۷ نامزد انتخاب می‌کرد.
جایزهٔ صلح نوبل که ارزش آن ۱۲ میلیون کرون سوئد (معادل حدود ۱٫۰۷ میلیون یورو) است، قرار است روز ۱۰ دسامبر در اسلو اعطا شود. این تاریخ، سالگرد درگذشت آلفرد نوبل، صنعتگر سوئدی است که جوایز نوبل را در وصیت‌نامهٔ سال ۱۸۹۵ خود پایه‌گذاری کرد.
روز دوشنبه نیز به عنوان آخرین جایزه، «جایزهٔ بانک مرکزی سوئد در علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل» اهدا خواهد شد. این جایزه به طور رسمی یک «جایزهٔ نوبل» محسوب نمی‌شود، چرا که ریشه در وصیت‌نامهٔ نوبل ندارد؛ اما بر اساس سنت، همواره پس از جوایز اصلی نوبل اعطا می‌شود.
تمامی جوایز در روز ۱۰ دسامبر، سالروز درگذشت بنیان‌گذار این جایزه اهدا می‌شوند. جایزه صلح نوبل تنها جایزه‌ای است که مراسم اهدای آن در استکهلم برگزار نمی‌شود، بلکه از زمان نخستین دوره اهدای جوایز نوبل در سال ۱۹۰۱، در اسلو، پایتخت نروژ، اهدا شده است.
پیش از این برندگان جوایز دیگر نوبل نیز اعلام شده بودند. آن کارسون، شاعر و جستارنویس کانادایی که آثارش میان شعر، نثر، ترجمه، اسطوره و فلسفه حرکت می‌کند، برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ شد. آکادمی سوئد در اعلام برنده امسال، کارسون را به دلیل "مجموعه آثار جسورانه و نوآورانه" او ستود؛ آثاری که به گفته این آکادمی، در "گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک"، فرم‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر پدید آورده‌اند.
آنری ب. کاگان، دانشمند فرانسوی، و کنسو سوآی، دانشمند ژاپنی نیز برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ شدند. آکادمی سلطنتی علوم سوئد در استکهلم روز چهارشنبه ۷ اکتبر (۱۵ مهر) اعلام کرد که این دو دانشمند به پاس "کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن" مورد تقدیر قرار گرفته‌اند. به گفته آکادمی علوم سوئد، این کشفیات برای شیمیدان‌هایی که در حال توسعه و پی‌ریزی مبانی تولید دارو هستند، اهمیتی تعیین‌کننده داشته است.
آکادمی سلطنتی علوم سوئد همچنین اعلام کرد که جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به فرانسیس هالزن، استاد دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، فیزیکدان بلژیکی در حیطه فیزیک ذرات و نوترینو اعطا می‌شود. بر اساس بیانیه این آکادمی، فرانسیس هالزن، این جایزه را به‌دلیل "مشارکت‌های تعیین‌کننده در رصدخانه نوترینوی آیس‌کیوب و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشا اخترفیزیکی" دریافت خواهد کرد.
جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۲۶ نیز به دو پژوهشگر آلمانی، پتر هگمان و گئورگ ناگل، و کارل دایسروت، دانشمند آمریکایی تعلق گرفت. کمیته نوبل اعلام کرد که این سه پژوهشگر به دلیل کشفیاتشان درباره کانال‌های یونی حساس به نور و توسعه روش" اپتوژنتی" برنده این جایزه شده‌اند.