جنگ جدید در منطقه تیگری اتیوپی نگرانی از بازگشت به جنگ داخلی این کشور را افزایش داده است.

درگیری های گزارش شده در منطقه تیگری شمالی و اطراف اتیوپی بیش از یک تنش دیگر بین دولت فدرال آدیس آبابا و رهبری منطقه است. این یک سوال اساسی ایجاد می کند: از صلح شکننده ای که در سال 2022 برقرار شد چه چیزی باقی می ماند - و منازعه از اینجا به کجا می رسد؟

از سال 2020 تا 2022، اتیوپی توسط یک جنگ داخلی بین دولت فدرال در آدیس آبابا و رهبری منطقه ای تیگری ویران شد. درگیری به مناطق همسایه و نیروهای خارجی از اریتره کشیده شد که منجر به یک بحران انسانی شد که میلیون‌ها نفر را آواره کرد و صدها هزار کشته بر جای گذاشت.

در حالی که یک توافقنامه صلح بدترین خونریزی ها را در اواخر سال 2022 متوقف کرد، بسیاری از مناقشات سیاسی و سرزمینی را حل نشده باقی گذاشت.

دویچه وله با شاهدان در شهرهای آبالا و اربتی در مرز تیگری صحبت کرد که تأیید کردند درگیری های جدیدی در آنجا بین نیروهای تیگری و نیروهای فدرال اتیوپی رخ داده است. منابع بشردوستانه نیز از درگیری در این منطقه خبر دادند. خطوط هوایی اتیوپی پروازهای خود به شهرهای مکله، شایر و آکسوم را به دلیل "وضعیت فعلی در منطقه تیگری" متوقف کرده است.

گزارش ها مبنی بر اینکه نیروهای تیگری کنترل فرودگاه های منطقه را به دست گرفته اند، به طور مستقل توسط دویچه وله تایید نشد.

برای محقق صلح مستقر در اسلو، Kjetil Tronvoll، با این حال، آخرین تحولات نشان دهنده یک تشدید تعیین کننده است.

ترونول به دویچه وله گفت: «من فکر می کنم جنگ از قبل شروع شده است.

گریت کورتز، تحلیلگر امنیتی آلمانی از موسسه آلمانی امور بین الملل و امنیت (SWP) در برلین نیز این تحولات را تشدید جدی می داند.

دو طرف در حال ارائه گزارش های اساسا متفاوتی از آنچه باعث تشدید اخیر شد.

در بیانیه ای که در 23 سپتامبر منتشر شد، دولت ملی منطقه ای تیگری گفت که نیروهایش به صورت دفاعی به حمله دولت فدرال پاسخ داده اند. این سازمان دولت نخست وزیر ابی احمد را به راه اندازی یک "تهاجم نسل کشی" جدید متهم کرد و گفت که نیروهای تیگری به دفاع از مردم دستور داده شده اند.

دولت تیگری همچنین آدیس آبابا را به انجام حملات هوایی و پهپادی و حملات توپخانه ای در ماه های اخیر متهم کرد. این سازمان گفت که قبلا از پاسخ به آنچه که به عنوان تحریکات مکرر در تلاش برای کاهش تنش توصیف می کند خودداری کرده است.

این اتهامات به طور مستقل قابل تأیید نبود. در همین حال، دولت فدرال این تحولات را به عنوان بخشی از یک تهدید هماهنگ گسترده تر شامل گروه های مسلح مخالف نخست وزیر به تصویر می کشد.

روایات رقیب یکی از مشکلات اصلی پیش روی هرگونه تلاش مجدد صلح را نشان می دهد: طرفین حتی در مورد تفسیر اساسی تشدید به توافق نمی رسند.

بحران کنونی را نمی توان از کاستی های توافقنامه صلح 2022 پرتوریا جدا کرد. این قرارداد به دو سال جنگ ویرانگر بین دولت فدرال و جبهه آزادیبخش خلق تیگری (TPLF) پایان داد، اما برخی از اختلافات سیاسی و سرزمینی اساسی درگیری را حل نکرد.

وسترن تیگری به ویژه بحث برانگیز است. بازگشت صدها هزار نفر از آوارگان حل نشده باقی مانده است، در حالی که سوالات در مورد نمایندگی سیاسی تیگری و رابطه آن با دولت فدرال همچنان به تنش ها دامن می زند.

ترونول می‌گوید: «توافق پرتوریا جنگ را متوقف کرد، اما درگیری سیاسی اساسی را حل نکرد.

در قلب این درگیری یک اختلاف اساسی بر سر نظم سیاسی اتیوپی وجود دارد. TPLF به طور سنتی از یک ساختار فدرال قوی و خودمختاری منطقه ای قابل توجه دفاع کرده است. دولت ابی احمد مدل سیاسی متمرکزتری را دنبال کرده است.

بنابراین مسئله صرفا این نیست که آیا مفاد توافقنامه صلح اجرا می شود یا خیر. این همچنین در مورد دیدگاه های رقابتی در مورد نحوه اداره اتیوپی است.

ظهور ائتلافی از هفت گروه مسلح مخالف ابی لایه دیگری از پیچیدگی را اضافه می کند.

این گروه شامل TPLF، نیروهای فانو از ایالت آمهارا و ارتش آزادیبخش اورومو از یک ایالت منطقه ای دیگر در اتیوپی است. برخی از این سازمان ها در طول جنگ تیگری دشمنان سرسخت بودند. بنابراین تصمیم آنها برای همکاری نشان دهنده یک تحول سیاسی مهم است - اما نه لزوما یک اتحاد پایدار.

کورتز می گوید که این اتحاد مدتی است که در حال توسعه است و ظاهرا برخی از رهبران آن قبلا ملاقات کرده اند.

او می گوید: «این یک پیشرفت بسیار مهم بود. این اتحاد برای مدت طولانی در حال شکل گیری بوده است.

وی در عین حال به تفاوت های اساسی اعضای آن اشاره می کند.

تمام اختلافات سیاسی که آنها با یکدیگر دارند، قطعا زمانی که به هدف مشترکشان که سرنگونی دولت ابی است، دست یافتند، حل خواهد شد.»

Tronvoll به طور مشابه این همکاری را عمدتا تاکتیکی توصیف می کند. سوال این است که آیا این گروه ها می توانند مخالفت مشترک خود با ابی را به یک استراتژی سیاسی و نظامی پایدار تبدیل کنند؟

یک عامل پیچیده دیگر وجود دارد: اریتره.

دولت اتیوپی اریتره همسایه خود را به حمایت از این ائتلاف متهم کرده است. اریتره چنین ادعاهایی را رد کرده است. کورتز می‌گوید که گزارش‌هایی مبنی بر تماس‌های بین گروه‌های مسلح و اریتره وجود دارد، اما تاکید می‌کند که به نظر می‌رسد خود اتحاد جدید یک گروه داخلی باشد.

جغرافیای اتحاد یکی دیگر از موانع است. اعضای آن در بخش‌های مختلف اتیوپی فعالیت می‌کنند و اهداف سیاسی متفاوتی را دنبال می‌کنند. هماهنگی عملیات نظامی در این فاصله ها دشوار خواهد بود.

فوری ترین سوال این است که آیا جنگ فعلی هنوز می تواند قبل از تبدیل شدن به یک جنگ تمام عیار دیگر مهار شود؟

کورتز استدلال می کند که اولویت فوری مستقیم است: نیروهای درگیر در جنگ باید متوقف شوند.

او می گوید: "هم نیروهای مسلح اتیوپی و هم نیروهای امنیتی تیگری در حال حاضر درگیر درگیری های فعال هستند. بنابراین آنها باید این کار را متوقف کنند."

اما پایان دادن به جنگ به چیزی بیش از یک آتش بس در زمین نیاز دارد. درگیری های اتیوپی به طور فزاینده ای تکه تکه شده است. گروه های مسلح نه تنها در تیگری، بلکه در آمهارا و ارومیا، دو ایالت منطقه ای دیگر در اتیوپی نیز فعالیت می کنند. بازیگران منطقه ای مانند اریتره نیز به طور بالقوه ایفای نقش می کنند.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

بازیگران بین المللی بارها در مورد خطر درگیری مجدد هشدار داده اند. با این حال، تعامل دیپلماتیک پایدار تاکنون نتوانسته است روند سیاسی جدیدی ایجاد کند.

به گفته کورتز، ایالات متحده همچنان بازیگر مهمی است، اما او می گوید واشنگتن تعامل کافی نشان نداده است. اتحادیه آفریقا، اتحادیه اروپا و سایر بازیگران بین‌المللی نیز می‌توانند نقشی ایفا کنند.

چالش این است که هیچ بازیگری وجود ندارد که تأثیر کافی بر همه احزاب داشته باشد.

کورتز می گوید: «این به ائتلاف مشخصی از تلاش ها نیاز دارد. او استدلال می‌کند که جلوگیری از یک جنگ گسترده‌تر مستلزم یک فشار دیپلماتیک گسترده‌تر است و بازیگران بین‌المللی مسئولیت‌ها را تقسیم کرده و تلاش‌های خود را هماهنگ می‌کنند.

او می گوید که مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک می تواند فرصتی را برای رهبران بین المللی فراهم کند تا مستقیما با دولت اتیوپی درگیر شوند. اما دیپلماسی باید به گروه های مسلح درگیر در اتحاد جدید نیز بپردازد.

Tronvoll به طور مشابه از واکنش بین المللی تاکنون انتقاد کرده است. او استدلال می‌کند که علائم هشدار برای مدتی قابل مشاهده بوده است، اما تلاش‌های بین‌المللی برای بازگرداندن طرف‌ها به مذاکرات محدود باقی مانده است.

برای مردم Tigray، خطرات به ویژه زیاد است. این منطقه هنوز از پیامدهای جنگ 2020-2022 بهبود نیافته است. بسیاری از مردم آواره هستند، زیرساخت ها به شدت آسیب دیده است و بهبود اقتصادی شکننده است.

بنابراین بازگشت به جنگ در مقیاس بزرگ صرفا به معنای از سرگیری یک درگیری قدیمی نیست. این می تواند فاز جدید و بالقوه گسترده تری از بحران امنیتی گسترده تر اتیوپی را بگشاید، به ویژه با توجه به درگیری های همزمان در آمهارا و ارومیه.

اولویت فوری جلوگیری از تبدیل شدن جنگ اخیر به یک جنگ گسترده تر است. اما هر حل و فصل پایدار باید به سوالات سیاسی که توافقنامه 2022 حل نشده رها کرده است بپردازد.

بنابراین سؤال کلیدی صرفا این نیست که آیا جنگ بازگشته است یا خیر.

این است که آیا اتیوپی و شرکای بین‌المللی آن همچنان می‌توانند فضای دیپلماتیک کافی برای جلوگیری از تشدید اخیر در بستن راه‌حل سیاسی ایجاد کنند.