حق عضویت نقد، خدمات نسیه؛ فریلنسرها از نصر چه گرفتند؟

اوایل امسال که اکثر مردم به اینترنت دسترسی نداشتند، مسیرهایی برای دسترسی فراطبقاتی گروهی از جامعه به اینترنت فراهم شد. در کنار سیم‌کارت سفیدها شاهد رونمایی از اینترنت پرو بودیم که حتی فریلنسرها با پرداخت حق عضویت به سازمان صنفی می‌توانستند از آن بهره‌مند شوند. سازوکاری که دسترسی گزینشی به اینترنت را به پرداخت حق عضویت گره می‌زد. به گفته نصر البته این تنها امکان دیده شده برای آزادکاران نبوده و در این مدت خدماتی مانند اعتبار خرید، تسهیلات و حمایت‌های دیگری برای آنها در نظر گرفته است؛ اما مشخص نیست این خدمات به چند نفر رسیده و درآمد حاصل از حق عضویت‌ها چگونه هزینه شده است؟ برخی از فریلنسرهایی که با دیجیاتو گفت‌وگو کرده‌اند نیز می‌گویند از خدمات اعلام‌شده بهره‌ای نبرده‌اند؛ یکی جز اینترنت پرو خدمتی دریافت نکرده و دیگری می‌گوید حتی درخواست اینترنت و پیگیری بازپرداخت حق عضویتش نیز بی‌نتیجه مانده است. اینترنت پرو از مصوبه شورای عالی امنیت ملی متولد شد تا کسب‌وکارها در دوره قطعی‌های طولانی مدت به اینترنت دسترسی داشته باشند. فریلنسرها نیز فقط از یک مسیر به آن می‌رسیدند: عضویت در نصر. نتیجه آن نیز هجوم تعداد زیادی فریلنسر به سایت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای بود. 28 اردیبهشت 1405، نصر تهران اعلام کرد بیش از 147 هزار فریلنسر پیش‌ثبت‌نام کرده‌اند و عضویت آن‌ها در گام اول «مشروط» است و ثبت‌نام‌کننده‌ها حداکثر سه ماه وقت داشتند مدارک حرفه‌ای خود را بارگذاری کنند. طبق آخرین آمار ارائه شده نیز تعداد ثبت‌نامی‌ها به بیش از 300 هزار نفر رسیده است. حق عضویت بسته به هر استان، بین یک تا یک و نیم میلیون تومان بود. جدای از این حق عضویت نیز افراد باید در آن زمان پول بسته اینترنت پرو را جدا به اپراتور پرداخت می‌کردند. حکیم‌جوادی در این باره نیز توضیح داد که پرداختی ابتدایی افراد مربوط به عضویت و تشکیل پرونده در سازمان است. به گفته او، هدف اصلی شناسایی و رتبه‌بندی فریلنسرها و ارائه خدماتی مثل تسهیلات بانکی و مشاوره قرارداد است، نه فقط اینترنت. با این حال برای بسیاری از متقاضیان، انگیزه اصلی عضویت در نصر دسترسی به اینترنتی بود که برای ادامه فعالیت شغلی خود به آن نیاز داشتند. در فرم پیش‌ثبت‌نامی که دیجیاتو در آن زمان منتشر کرد، می‌بینید که تنها خدمت فعال «ارسال درخواست فعال‌سازی اینترنت پرو» بود و سایر خدمات درنظر گرفته شده در راستای حمایت از آزادکاران غیرفعال بودند. اکنون، حدود شش ماه بعد، دوباره به مسیر ثبت‌نام آزادکاران مراجعه کردیم، اما این دفعه با پنل دیگری روبه رو می‌شویم که خبری از گزینه‌های درخواست خدماتی که در پنل اردیبهشت‌ماه دیده می‌شد، نیست. دو فریلنسری که با دیجیاتو گفت‌وگو کرده‌اند نیز می‌گویند از خدمات دیگری که نصر برای اعضا مطرح کرده، بهره‌مند نشده‌اند؛ یکی اینترنت پرو گرفته و دیگری می‌گوید حتی درخواست اتصالش نیز بی‌نتیجه مانده است. «یک‌ونیم میلیون تومان پرداخت کردم، حتی اینترنت هم نگرفتم» دو نفر از فریلنسرهایی که در آن دوره ثبت‌نام کرده‌اند، در گفت‌وگو با دیجیاتو از تجربه‌های متفاوت خود می‌گویند؛ یکی حتی موفق به دریافت اینترنت پرو نشده و دیگری می‌گوید با وجود دریافت اینترنت، هیچ خدمت دیگری به او ارائه نشده است. علی یکی از فریلنسرهایی است که در دوره قطعی اینترنت برای عضویت در سازمان نظام صنفی رایانه‌ای اقدام کرد. او به دیجیاتو می‌گوید یک‌ونیم میلیون تومان حق عضویت پرداخت کرده، اما اینترنت پرو به او تعلق نگرفته است. تلاش‌هایش برای پیگیری وضعیت درخواست و پس‌گرفتن پول نیز، به گفته خودش، بی‌نتیجه مانده است. او درباره پیگیری‌هایش می‌گوید: «بارها تماس گرفتم؛ هیچ تلفنی از سازمان نظام صنفی پاسخ‌گو نبود. حتی به معاونان و کارشناسان، هر کسی که ایمیلش را پیدا کردم، ایمیل زدم و پیگیر اتصال اینترنت یا پس‌گرفتن پولم شدم، ولی دریغ از حتی یک پاسخ. پولم را هم پس ندادند.» ماجرا برای علی به همان روزهای قطعی اینترنت ختم نشد. او می‌گوید پس از برقراری مجدد اینترنت عمومی، پیامکی دریافت کرده که از او خواسته برای تکمیل عضویت اقدام کند؛ درحالی‌که تصور می‌کرد مراحل لازم را پیش‌تر انجام داده است. چند روز بعد نیز بدون آنکه اقدام تازه‌ای انجام دهد، پیامک دیگری مبنی بر تکمیل عضویت برایش ارسال شده است: «بدون اینکه من هیچ اقدامی انجام بدهم، پیامک آمد که عضویت شما کامل شد و از مزایا استفاده کنید. ولی مزایا فقط حرف است و به‌صورت عملی امکان استفاده ندارد.» او اکنون عضو سازمانی است که برای عضویت در آن پول پرداخته، اما به گفته خودش نه به اینترنت موردنظرش دسترسی پیدا کرد و نه توانسته بابت درخواست بازپرداخت وجه پاسخی دریافت کند. پیامک تکمیل عضویت نیز ظاهراً تغییری در تجربه او ایجاد نکرده است. مریم، یکی دیگر از فریلنسرهایی که در همان دوره عضو نصر شده، وضعیت متفاوتی دارد. او توانست اینترنت پرو دریافت کند، اما به دیجیاتو می‌گوید این تنها خدمتی بوده که از سازمان گرفته و تاکنون از سایر مزایای عضویت استفاده نکرده است. تجربه این دو نفر به‌تنهایی نشان‌دهنده وضعیت تمام فریلنسرهایی نیست که در دوره قطعی اینترنت به عضویت نصر درآمدند. بااین‌حال، روایت آنها پرسشی را درباره نحوه اطلاع‌رسانی و پاسخ‌گویی سازمان مطرح می‌کند. فردی که حق عضویت پرداخته، از کجا باید بداند چه خدماتی در اختیار دارد، چگونه می‌تواند از آنها استفاده کند و اگر درخواستش به نتیجه نرسید، باید از چه مسیری موضوع را پیگیری کند؟ نصر در ازای حق عضویت چه وعده‌هایی داد؟ در ماه‌های گذشته، چند خدمت مشخص برای آزادکاران اعلام شده است. نصر کشور در اطلاعیه 21 مهر از تخصیص اعتبار دیجی‌پی تا سقف 100 میلیون تومان به آزادکارانی خبر داد که ثبت‌نام و عضویتشان را کامل کرده‌اند. طبق این اطلاعیه، فهرست افراد برای استفاده از اعتبار در اختیار دیجی‌پی قرار گرفته است؛ اما تعداد معرفی‌شدگان و کسانی که اعتبار دریافت یا استفاده کرده‌اند، در این خبر مشخص نیست. پرسش دیگر، امتیازی است که این تفاهم‌نامه برای اعضای نصر ایجاد کرده است. دریافت اعتبار چه تفاوتی با مراجعه مستقیم به دیجی‌پی دارد؟ آیا اعضا با هزینه کمتر، ضمانت آسان‌تر یا شرایط بازپرداخت بهتری روبه‌رو هستند؟ اطلاعیه نصر این تفاوت‌ها را توضیح نمی‌دهد. بدون روشن‌شدن شرایط، نمی‌توان سنجید این اعتبار چه مزیت مشخصی برای پرداخت‌کنندگان حق عضویت داشته است. در بخش ویژه آزادکاران الکامپ بیست‌ونهم نیز کانترهایی با ارزش اعلامی هشت میلیون تومان، با پرداخت 4.5 میلیون تومان به متقاضیان عرضه شد. این تخفیف می‌توانست هزینه حضور آزادکاران در نمایشگاه را کاهش دهد، اما میزان استقبال از آن نیز اهمیت دارد. نصر تهران باید پاسخ دهد چند کانتر در اختیار فریلنسرها قرار گرفت و چند نفر از این امکان استفاده کردند؟ در برخی استان‌ها هم اقداماتی اعلام شده است؛ از فراخوان وام 200 میلیون تومانی نصر اصفهان تا تشکیل کمیسیون فریلنسرها در خراسان رضوی و برنامه‌هایی برای تهیه الگوی قرارداد و همکاری با فضاهای کار اشتراکی. البته انتشار فراخوان وام با پرداخت آن و تشکیل کمیسیون با اجرایی‌شدن برنامه‌هایش یکسان نیست؛ نتیجه این اقدامات نیز باید گزارش شود. اختلاف قابل توجه تعداد ثبت‌نامی‌ها و پذیرفته‌شدگان در گزارش سوم خرداد دیجیاتو، با توجه به بیش از 200 هزار پیش‌ثبت‌نام و مبلغ حق عضویت، دریافتی احتمالی نصرهای استانی حدود 200 میلیارد تومان برآورد شده بود. این رقم به معنای وصول قطعی چنین درآمدی نبود؛ زیرا تعداد افرادی که حق عضویت پرداخت کرده و مراحل عضویت را کامل کرده بودند، مشخص نشده بود. پس از آن، در خبر نهم شهریور نصر تهران، حکیم‌جوادی از ثبت‌نام بیش از 300 هزار نفر در سامانه آزادکاران خبر داد. او در افتتاحیه الکامپ نیز گفته بود جامعه فریلنسرها و آزادکاران «در حال حرکت به سمت 50 هزار عضو است». این فاصله، پرسش درباره نحوه احراز صلاحیت متقاضیان را هم مطرح می‌کند. حکیم‌جوادی در گفت‌وگوی خردادماه با دیجیاتو توضیح داده بود که ثبت‌نام با خوداظهاری و دریافت تعهد آغاز می‌شود و صلاحیت حرفه‌ای افراد بعداً بررسی خواهد شد. در اطلاعیه اولیه نیز متقاضیان سه ماه فرصت داشتند مستندات شغلی خود را تکمیل کنند. اکنون مشخص نیست چه تعداد از ثبت‌نام‌کنندگان این بررسی را پشت سر گذاشته‌اند و چه تعداد همچنان منتظر تأیید هستند. آیا فاصله میان بیش از 300 هزار ثبت‌نام و آمار مطرح‌شده درباره 50 هزار عضو، ناشی از تکمیل‌نشدن مدارک، انصراف متقاضیان یا رد صلاحیت آنهاست؟ نصر باید معیار تشخیص آزادکار، مدارک لازم و مرجع بررسی را روشن کند و آمار هر مرحله را جداگانه اعلام کند. صرف تفاوت این دو عدد نشان نمی‌دهد باقی متقاضیان فریلنسر نبوده‌اند یا درخواستشان رد شده است. موضوع مهم‌تر، ترتیب دریافت پول و تأیید صلاحیت است. چه تعداد از متقاضیان پیش از نهایی‌شدن عضویت حق عضویت پرداخت کرده‌اند؟ اگر فردی تأیید نشده یا پرونده‌اش بلاتکلیف مانده، وجه پرداختی او چه وضعیتی دارد و چگونه می‌تواند به نتیجه بررسی اعتراض کند؟ پیش از انتخابات، حساب این عضویت‌ها را روشن کنید در آستانه انتخابات نصر، هیئت‌مدیره فعلی باید روشن کند از محل عضویت فریلنسرها چقدر درآمد داشته، این پول صرف چه اموری شده و چه خدماتی به اعضای تازه ارائه شده است. تعداد دریافت‌کنندگان تسهیلات، استفاده‌کنندگان از خدمات بیمه‌ای یا افرادی که از مسیر سازمان پروژه گرفته‌اند، می‌تواند نشان دهد وعده‌های حمایت از آزادکاران تا کجا پیش رفته است. اطلاعیه‌های اعتبار دیجی‌پی، تسهیلات و حضور یارانه‌ای در الکامپ نیز باید با آمار نتیجه همراه شوند؛ چند نفر درخواست داده‌اند، چند نفر پذیرفته شده‌اند و چند نفر واقعاً از این امکانات استفاده کرده‌اند؟ در این حساب‌وکتاب، وضعیت افرادی مثل علی نیز باید مشخص شود؛ افرادی که می‌گویند نه اینترنت گرفته‌اند، نه پولشان بازگشته و نه پیگیری‌هایشان پاسخی داشته است. اگر نصر تأکید دارد پول را بابت عضویت دریافت کرده، باید توضیح دهد در برابر آن چه تعهدی داشته و چگونه به آن عمل کرده است.  پیش از آنکه نامزدها برای دوره بعد وعده تازه‌ای بدهند، اعضا باید بدانند حاصل حق عضویت‌های پرداخت‌شده و وعده‌های دوره فعلی چه بوده است.