حملات "نابودی" در مقابل "درهم شکستن": چرا ایران و آمریکا در بحبوحه مذاکرات لفاظی می کنند

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه در اولین روز مجمع عمومی سازمان ملل متحد ایران را تهدید به «نابودی» کرد. ساعاتی بعد، او به خبرنگاران گفت که مقامات آمریکایی یک نشست «بسیار خوب» با رهبران ایران برگزار کردند.

ارتش ایران کوتاه نیامد. ستاد کل نیروهای مسلح - بالاترین ارگان نظامی ایران - با رد اظهارات ترامپ، هشدار داد که آماده است با حملات «شکست‌کننده» شدیدتر از قبل در جنگ پاسخ دهد.

مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، اگرچه در پاسخ مستقیم به ترامپ نبود، اما در پیامی به مناسبت آغاز سال تحصیلی ایران، از تصاویر جنگ‌جویانه مشابهی استفاده کرد و دانش همراه با ایمان و اخلاق را «شمشیری تیز» توصیف کرد که می‌تواند دست متجاوزان را قطع کند.

در میان لفاظی‌ها، دو طرف اولین دیدار حضوری خود را پس از ماه‌ها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل برگزار کردند و کانال دیپلماتیکی را احیا کردند که در پی نقض مکرر تفاهم‌نامه ژوئن، که متعاقبا در ماه گذشته، در طول نزدیک به هفت ماه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تقریبا از بین رفته بود.

این جنگ باعث افزایش قیمت سوخت در ایالات متحده شده است - یکی از مسائل مهم در انتخابات میان دوره ای که در نوامبر برگزار می شود - در حالی که تحریم های واشنگتن اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده است. در حالی که تهران خواهان رفع تدابیر اقتصادی و همچنین محاصره دریایی ایالات متحده بر بنادر خود است، واشنگتن از ایران می‌خواهد که اجازه کشتیرانی آزاد از طریق تنگه هرمز، یک نقطه مهار نفتی جهانی و پایان برنامه هسته‌ای خود را بدهد.

بنابراین، چرا واشنگتن و تهران با هدف یافتن راهی برای خروج از جنگ و در عین حال تهدیدهای آتشین و خشونت آمیز وارد دیپلماسی می شوند؟

ترامپ گفت که نمایندگان او - استیو ویتکاف و جرد کوشنر - با مقامات ایرانی حدود سه ساعت در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل دیدار کردند. وی این دیدار را "دیدار بسیار خوب" توصیف کرد و اذعان داشت که نمایندگان ایران "بالاترین سطح" نیستند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران با حضور میانجی‌ها بین تیم‌های آمریکایی و ایرانی، شرکت کرد.

ویتکاف بعدا گفت که گفتگوها تکمیل شد و ابراز امیدواری کرد که آنها "سازنده و امیدوارکننده" باشند.

گمان می رود این گفتگوها اولین گفتگوی حضوری بین مقامات دو کشور از زمان دیدار معاون رئیس جمهور ایالات متحده جی دی ونس با مقامات ارشد ایرانی در سوئیس در ماه ژوئن بوده است.

ترامپ گفت که انتظار می رود در آینده ای نزدیک دیدار دیگری داشته باشد و افزود که او معتقد است که «تحرک زیادی» به سوی توافق وجود دارد.

ترامپ از سخنرانی خود در سازمان ملل استفاده کرد تا به ایران یک انتخاب پیشنهاد دهد: گشایشی برای مذاکرات و به طور همزمان تهدید به نابودی بیشتر کرد.

ترامپ گفت: من باید تصمیم بزرگی بگیرم. او در پاسخ به این سوال که آیا یک توافق به ایران اجازه می‌دهد «بازسازی و ایجاد یک کشور بسیار بزرگ‌تر» را بدهد یا «آیا جمهوری اسلامی را نابود می‌کنم و این کار را سریع انجام می‌دهم».

آیا آنها را بدون هیچ شانسی برای زنده ماندن به جهنم می برم؟ او افزود.

هیئت ایرانی اندکی پس از اینکه ترامپ شروع به توصیف نزدیک به هفت ماه حملات نظامی مداوم علیه ایران کرد و تنها یک نفر روی صندلی نشسته بود، هیئت ایرانی را ترک کرد.

ستاد کل ارتش ایران در بیانیه‌ای که توسط خبرگزاری مهر منتشر شد، رئیس‌جمهور آمریکا را به استفاده از برنامه سازمان ملل برای توجیه «تجاوز» متهم کرد.

در ادامه این بیانیه آمده است: «این گونه سخنان نشان‌دهنده بن‌بست راهبردی آمریکا در تجاوز به ملت ایران است» و تهدیدهای مکرر ترامپ را «نه نشانه‌ی قدرت، بلکه نشانه‌ای از استیصال استراتژیک» توصیف کرد.

در این بیانیه همچنین هشدار داده شده است که نیروهای مسلح ایران آماده انجام حملاتی علیه آمریکا و اسرائیل هستند که نسبت به جنگ قبلی آنها «شکست‌کننده‌تر و کمتر قابل پیش‌بینی‌تر» باشد.

خامنه‌ای همچنین از زبان جنگی استفاده کرد، اگرچه اظهارات وی پاسخ مستقیمی به سخنرانی ترامپ در سازمان ملل نبود.

وی در پیامی به مناسبت آغاز سال تحصیلی، علم، ایمان و اخلاق را سلاحی علیه آمریکا و اسرائیل توصیف کرد.

خامنه‌ای با اشاره به آنچه «دولت جنایتکار آمریکا» و اسراییل نامیده می‌شود، گفت: قدرتی که ریشه در علم دارد و همراه با تقوا و اخلاق، سپر آهنین و شمشیری تیز است که می‌تواند دست متجاوزان آنها را از بشریت کوتاه کند.

در همین حال، رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان روز سه‌شنبه قبل از ترک تهران نیز لحنی سرکشی به راه انداخت و آمریکا را متهم کرد که «هر کاری از دستش بر می‌آید برای مسدود کردن هر مسیر ممکن» انجام می‌دهد تا ایران و مردمش را پس از ناکامی در دستیابی به این هدف نظامی مجبور به تسلیم کنند.

پزشکیان گفت که ایران از گردهمایی سازمان ملل برای برجسته کردن «جنایت‌هایی که علیه ایرانیان مرتکب شده و بی‌اعتمادی ناشی از جنگ» استفاده خواهد کرد.

به گفته آندریاس کریگ، استادیار کالج کینگ لندن، لفاظی های خصمانه بین واشنگتن و تهران لزوما نباید به عنوان مخالف تلاش های دیپلماتیک جاری تلقی شود.

در عوض، کریگ استدلال می کند، تهدیدهای عمومی و زبان سخت بخشی از یک نبرد گسترده تر برای شکل دادن به نحوه درک توافق نهایی در داخل و خارج است.

کریگ به الجزیره گفت: "لفاظی های خشونت آمیز تناقضی با دیپلماسی نیست. این بخشی از استراتژی چانه زنی است."

از نظر ترامپ، هدف این است که نشان دهد ایران به دلیل فشارهای آمریکا به مذاکرات بازگشته است نه هر گونه نرم شدن موضع واشنگتن.

در همین حال، رهبری ایران باید تقریبا روایت مخالف را بسازد - اینکه تهران در برابر فشار ایالات متحده مقاومت کرد، اهرم فشار کافی را حفظ کرد و در نهایت واشنگتن را مجبور به مذاکره کرد.

کریگ گفت: «این به یک جنگ بزرگ بر سر روایت ها تبدیل شده است، همانقدر که جنگ بر سر قدرت مادی است.

بنابراین هر دو دولت به طور همزمان چندین مخاطب از جمله حوزه داخلی خود، یکدیگر، متحدان منطقه ای و جامعه بین المللی گسترده تر را مورد خطاب قرار می دهند.

علاوه بر این، کریگ گفت که این لفاظی به طور متناقض می تواند سازش نهایی را آسان تر کند. او خاطرنشان کرد: «اگر هر دو طرف بتوانند مخاطبان خود را متقاعد کنند که از روی قدرت مذاکره کرده‌اند، فضای سیاسی بیشتری برای سازش خصوصی به دست می‌آورند بدون اینکه ظاهرا تسلیم شوند.»

به گفته این دانشگاه، مسئله اصلی «توالی» بود.

او گفت: "ایران قبل از اینکه از اهرم فشار بر هرمز صرف نظر کند یا امتیازات هسته ای غیرقابل برگشت را بپذیرد، خواهان تحرک در محاصره، تحریم ها و دارایی های مسدود شده است. واشنگتن ابتدا خواهان حرکت ملموس ایران، به ویژه در ناوبری و پرونده هسته ای است."

نقش قطر بسیار مهم است زیرا دوحه می‌تواند این خواسته‌های ناسازگار را به گام‌های متقابل تبدیل کند، نه اینکه اول یک طرف را مجبور به حرکت کند. خطر این است که لفاظی همچنان می‌تواند حرکت خود را در صورت وقوع یک حمله بزرگ، تلفات قابل توجه ایالات متحده، حمله اسرائیل یا تشدید تنش از یمن ایجاد کند.