خودروسازان اروپا با رقابت فزاینده هوش مصنوعی بر سر منابع حیاتی روبهرو هستند
گزارشی جدید میگوید صنعت خودروسازی اروپا به دلیل وابستگی به چند کشور برای تراشه و مواد حیاتی در معرض بیشترین خطر است و گذار به خودروهای برقی آن را در رقابت با هوش مصنوعی و مرکزهای داده بر سر همین منابع قرار میدهد.
یک پژوهش تازه نشان میدهد خودروسازان اروپا برای تامین تراشهها، آهنرباها و فلزهای موردنیاز خودروهایشان به شمار محدودی از کشورها، تامینکنندگان و مراکز فرآوری متکی هستند و همین وابستگی بزرگترین ریسک زنجیره تامین برای صنعت خودروسازی این اتحادیه به شمار میرود.این تحلیل که به درخواست انجمن خودروسازان اروپا (ACEA) و توسط شعبههای چک و آلمان شرکت مشاورهای EY انجام شده و سهشنبه منتشر شده است، ده ماده و قطعه حیاتی را بر اساس شش عامل محدودکننده تامین ارزیابی کرده است.تمرکز عرضه بالاترین امتیاز را گرفته و در مقیاس پنجنقطهای عدد ۴٫۶ را به خود اختصاص داده است.پنج قلم از این ورودیها آسیبپذیرتر از بقیه ارزیابی شدهاند: نیمهرساناها، سیلیکون، تنگستن، آهنرباهای نئودیمیم-آهن-بور که در موتورهای برقی استفاده میشوند، و دستهسیمها؛ یعنی بستههای کابل که سامانههای برقی خودرو را به هم متصل میکنند.این صنعت پیشتر هم این ریسک را تجربه کرده است.به گفته انجمن تامینکنندگان قطعات خودرو اروپا (CLEPA)، محدودیتهای چین بر صادرات عناصر نادر سال گذشته چندین خط تولید اروپایی را متوقف کرد و همزمان بحران تامین در شرکت سازنده تراشه نکسریا باعث شد انجمن ACEA در اکتبر گذشته نسبت به «اختلال قابل توجه در تولید خودرو در اروپا» هشدار بدهد.در مورد شش مورد از این ده ورودی، مرحله پرریسکتر نه استخراج، بلکه پالایش و فرآوری مواد معدنی است.چین در پالایش عناصر نادر، تولید آهنربا و همچنین فرآوری گالیم و ژرمانیم دست بالا را دارد و تایوان و کره جنوبی نیز از قطبهای اصلی تولید تراشه به شمار میروند.زدنک دوستک، شریک مشاوره خودرویی در EY جمهوری چک، گفت که «چالش اصلی اروپا فقط دسترسی به مواد خام نیست؛ کمبود ظرفیت فرآوری، تامینکنندگان واجد صلاحیت و تخصصهای ویژه بسیار حیاتیتر است».دوستک افزود که «ایجاد این قابلیتها در یک یا دو سال ممکن نیست».رقابت با هوش مصنوعیگسترش برقیسازی این مشکل را تشدید کرده است.خودروهای برقی به قطعات متعارف کمتری نیاز دارند اما مصرف آنها از نیمهرساناها، الکترونیک قدرت و مواد حیاتی بیشتر است؛ موضوعی که خودروسازان را برای دسترسی به همین اقلام وارد رقابت با بخشهای هوش مصنوعی، مراکز داده، دفاعی و انرژی پاک میکند.به برآورد این مطالعه، گذار به خودروهای برقی رقابت با دیگر صنایع برای تامین همین مواد و قطعات حیاتی را حدود ۱۵ درصد افزایش میدهد.خودروسازان در این بازارها اغلب مشتریان کوچکی محسوب میشوند؛ تنها ۱۷ درصد از تقاضای نهایی برای نیمهرساناها و فقط ۳ درصد برای گالیم، فلزی که در الکترونیک قدرت و رادار استفاده میشود، به این صنعت اختصاص دارد.افزایش رقابت و تمرکز زنجیرههای تامین قیمتها را بالا برده است. برای نمونه، قیمت گالیم از سال ۲۰۱۶ تاکنون بیش از یازده برابر شده و از حدود ۱۹۷ دلار به حدود ۲۲۶۹ دلار برای هر کیلوگرم رسیده است؛ جهشی که بخشی از آن به رشد تقاضا در پی توسعه هوش مصنوعی برمیگردد.مارتینا نیمچووا، مدیر بخش مشاوره کسبوکار در EY جمهوری چک، گفت که «خودروسازان هرچه بیشتر برای تامین این اقلام با دیگر صنایع، از جمله سازندگان تراشههای مورد استفاده در هوش مصنوعی، رقابت میکنند».به گفته این گزارش، جاهطلبیها در حوزه رانندگی خودکار نیز فشار را بیشتر میکند زیرا قابلیتهای خودران وابستگی به تراشهها، حسگرها، گالیم و ژرمانیم را افزایش میدهد.برای نمونه، فولکسواگن با اوبر وارد همکاری شده تا ناوگانی از مینیونهای تمامبرقی و خودران «ID. Buzz AD» را به کار بگیرد؛ قرار است سفرهای آزمایشی با این خودروها در پلتفرم اوبر از اواخر ۲۰۲۶ در لسآنجلس آغاز شود و سپس به هزاران خودرو گسترش یابد.در همین حال، استلانتیس قصد دارد از سال ۲۰۲۸ با استفاده از فناوری رانندگی خودکار انویدیا تولید رباتتاکسی برای اوبر را آغاز کند.راهحل سریع وجود ندارداین مطالعه چهار سناریو را ترسیم میکند که در آنها اختلالات جهانی میتواند خودروسازان اروپایی را با کمبود جدی در تامین اقلام حیاتی روبهرو کند: اختلال در تامین محصولات الکترونیکی از تایوان، ملیگرایی منابع در آسیا، فشار بر دالانهای تجاری در قاره آمریکا و بیثباتی در مسیرهای صادرات مواد معدنی آفریقا.وجه مشترک همه این سناریوها بخش لجستیک است و همان طور که کمبود تراشه در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ نشان داد، حتی وقفهای کوتاه میتواند خطوط تولید مبتنی بر «تولید بهموقع» را متوقف کند.دوستک توضیح داد که «گسترش ظرفیت برای حیاتیترین ورودیها معمولا بیش از پنج سال طول میکشد» و افزود که برتری «نه از آنِ کسانی است که بهترین استراتژی را روی کاغذ دارند، بلکه از آنِ کسانی است که زودتر وارد عمل میشوند و میتوانند ظرفیت را سریعتر افزایش دهند».این مطالعه در جمعبندی خود تاکید میکند که خودکفایی کامل واقعبینانه نیست.در عوض، گزارش از اروپا میخواهد صدور مجوزها و فرآیندهای تایید صلاحیت را تسریع کند، سرمایهگذاریها را بر گلوگاههای حاد متمرکز سازد، تامینکنندگان و مسیرهای لجستیکی را متنوع کند، زنجیرههای تامین را دقیقتر رصد کند و برای سرمایهگذاران خصوصی در مورد تقاضای بلندمدت اطمینان ایجاد کند.زیگرید دو فریس، مدیرکل انجمن ACEA، گفت که «موضوع فقط مدیریت ریسک نیست؛ بحث حفظ قدرت صنعتی اروپا در میان است».با توجه به اینکه ایجاد ظرفیتهای جدید سالها زمان میبرد، پیام این مطالعه آن است که زمان اقدام پیش از کمبود بعدی است، نه هنگام وقوع آن.