خورشیدی برای اولین بار از انرژی هسته ای در جهان پیشی گرفت

گزارش وضعیت صنعت هسته‌ای جهانی (WNISR) 2026، که توسط مشاور انرژی هسته‌ای فرانسوی مایکل اشنایدر نظارت می‌شود، نشان می‌دهد که نیروی بادی به تنهایی در ماه مارس 2025 از تولید هسته‌ای پیشی گرفت و پس از آن در آوریل خورشیدی - اولین باری که تولید ماهانه خورشیدی جهانی از تولید هسته‌ای پیشی گرفت.

از مارس 2025 تا ژوئن 2026، هر ماه انرژی خورشیدی یا بادی به طور جداگانه بیشتر از انرژی هسته ای تولید می کردند. در ماه مارس، آوریل و می 2026، هر دو فناوری به طور مستقل از تولید هسته ای پیشی گرفتند.

بر اساس این گزارش، شکاف بین انرژی‌های تجدیدپذیر و هسته‌ای در سال 2025 به طور قابل‌توجهی افزایش یافت. ظرفیت خورشیدی جهانی با 510 گیگاوات به 2383 گیگاوات افزایش یافت که 27 درصد نسبت به سال قبل افزایش داشت، در حالی که باد با افزایش 14 درصدی به 1291 گیگاوات رسید که با افزایش 14 درصدی به رکورد 159 گیگاوات رسید. در مقایسه، ظرفیت هسته ای نصب شده تنها با 1.5 گیگاوات افزایش به 399.5 گیگاوات رسید، در حالی که ظرفیت هسته ای عملیاتی با 0.5 گیگاوات کاهش یافت و به 368.6 گیگاوات رسید. این گزارش خاطرنشان می کند که ظرفیت هسته ای برای بیش از 25 سال اساسا ثابت مانده است، در حالی که باد و به ویژه خورشیدی به سرعت گسترش یافته اند.

ارقام PV گزارش، با این حال، بر اساس برآوردهای نسبتا محافظه کارانه است. داده‌های جدیدتر IEA PVPS نشان می‌دهد که افزوده‌های PV جهانی در سال 2025 به حدود 690 گیگاوات رسیده است، که حدود 180 گیگاوات بیشتر از رقم استفاده شده توسط WNISR است. این نشان می‌دهد که شکاف بین ظرفیت خورشیدی و هسته‌ای – و نرخ رشد مربوطه آن‌ها – حتی بیشتر از آن چیزی است که در گزارش نشان داده شده است.

او افزود: "دلیل اصلی؟ این شرکت‌ها برای متقاعد کردن سرمایه‌گذاران برای ادامه ارائه پول نقد، چیز کمی یا چیزی برای نشان دادن ندارند." در همین حال، ناوگان هسته‌ای فعال جهان تولید را 1.1 درصد افزایش داد - با کاهش تولید در خارج از چین - در حالی که تولید انرژی خورشیدی جهانی با جهش خیره‌کننده 30 درصد، از تولید برق سالانه هسته‌ای برای اولین بار پیشی گرفت. کسی وسوسه می‌شود بگوید: این نرخ رشد است، احمقانه!

این گزارش کاهش هزینه‌های باتری را به‌عنوان یک عامل بالقوه برای گسترش مداوم PV شناسایی می‌کند، به‌ویژه از آنجایی که شبکه‌ها با حجم رو به رشد تولید انرژی‌های تجدیدپذیر متغیر و دوره‌های قیمت پایین یا منفی برق دست و پنجه نرم می‌کنند. استقرار باتری در مقیاس شبکه در سال 2025 به شدت شتاب گرفت و در طول سال 104 گیگاوات و 257 گیگاوات ساعت متصل شد. بیش از 78 درصد از ظرفیت سیستم ذخیره سازی انرژی باتری (BESS) بین سال های 2023 تا 2025 نصب شده است.

این گزارش نشان می دهد که بخش هسته ای جهانی به کندی در حال گسترش است و بیشتر فعالیت های جدید در چین و روسیه متمرکز شده است. از اول ژوئیه 2026، 411 راکتور در 31 کشور، به استثنای 30 واحد در قطعی طولانی مدت، با ظرفیت عملیاتی 374.7 گیگاوات مشغول به کار بودند. در سال 2025، نیروگاه های هسته ای 2703 تراوات ساعت تولید کردند که نسبت به سال قبل 1.1 درصد افزایش داشت که عمدتا ناشی از افزایش 7.6 درصدی در چین بود. در خارج از چین، تولید هسته ای 0.2 درصد کاهش یافت و بسیار پایین تر از سطح سال 2006 باقی ماند.

سهم هسته‌ای از تولید برق جهانی به 8.8 درصد کاهش یافت، که پایین‌ترین میزان آن در چهار و نیم دهه گذشته و تقریبا نیمی از اوج خود در سال 1996، یعنی 17.5 درصد بود.

چهار راکتور در سال 2025 شروع به تامین برق کردند، در حالی که هفت راکتور بسته شدند، که منجر به اولین تراز منفی سالانه راکتور از سال 2021 شد. چین 53 مورد از این استارت‌آپ‌ها را تشکیل می‌دهد و هیچ تعطیلی نداشته است، به این معنی که بقیه جهان کاهش خالص 55 راکتور را ثبت کرده است. اگرچه ظرفیت هسته ای جهانی در طول دو دهه 21.5 گیگاوات افزایش یافت، چین به تنهایی 52.3 گیگاوات اضافه کرد، در حالی که ظرفیت خارج از کشور تقریبا 30.7 گیگاوات کاهش یافت.

خط لوله ساخت و ساز با این وجود گسترش یافته است. هفتاد و سه رآکتور تا 1 ژوئیه در حال ساخت بودند که بالاترین تعداد از سال 1987 بود که چین 37 راکتور را به خود اختصاص داد. روسیه همچنان تامین کننده غالب بین المللی است و فناوری روسیه در 29 رآکتور در حال ساخت در سراسر جهان از جمله 22 راکتور خارج از روسیه دخیل است. از هر 10 رآکتوری که در حال ساخت هستند 9 راکتور در آسیا یا اروپای شرقی هستند.

بر اساس این گزارش، زمان طولانی ساخت و تأخیر همچنان یکی از ویژگی های پروژه های جدید هسته ای است. هیچ یک از 16 رآکتور متصل به شبکه بین سال های 2023 و 2025 بر اساس برنامه زمان بندی تکمیل نشدند و میانگین دوره ساخت آن 10.9 سال بود. از 13 رآکتوری که قرار است در سال 2025 شروع به تولید برق کنند، تنها چهار راکتور این کار را انجام دادند. برخی از پروژه‌ها دارای بازه‌های زمانی فوق‌العاده طولانی بوده‌اند، از جمله Mochovce-4 اسلواکی، جایی که ساخت آن بیش از 40 سال پیش آغاز شد، و بوشهر-2 ایران، که در ابتدا ساخت آن در سال 1976 آغاز شد.

شروع ساخت و ساز در سال 2025 شتاب گرفت، اما به 12 واحد رسید که بالاترین میزان تولید سالانه از سال 2010 است. 9 واحد در چین، دو واحد در روسیه و یک واحد در کره جنوبی بوده است. از 52 شروع ساخت رآکتوری که بین سال های 2020 تا 2025 در سراسر جهان شروع شده است، همه آنها به جز یک مورد شامل صنایع هسته ای چین یا روسیه، چه در داخل و چه در خارج از کشور بودند.

این گزارش این سوال را مطرح می‌کند که آیا راکتورهای کوچک مدولار (SMR) می‌توانند به وعده‌های تجاری طولانی مدت خود عمل کنند یا خیر، با اشاره به اینکه پیشرفت با وجود افزایش حمایت دولت و بودجه عمومی محدود است.

نویسندگان می‌گویند: "برای دهه‌ها، رآکتورهای کوچک مدولار به عنوان وعده‌های بزرگی برای گسترش انرژی هسته‌ای به بازارهای مختلف جدید مطرح شده‌اند. ادعاهای مشابهی به‌طور قابل‌توجهی توسط صنعت هسته‌ای در چندین کشور مطرح شده است. این ادعاها در هیچ کجا محقق نشده است."

نویسندگان چندین مزیت ادعایی SMR را به چالش می کشند، از جمله هزینه کمتر، ساخت مدولار، ایمنی بهبود یافته، کاهش ضایعات و مکان یابی آسان تر. بسیاری از طرح های پیشنهادی تجاری 300 مگاوات یا بزرگتر هستند، در حالی که تحلیلی که در گزارش ذکر شده است نشان می دهد که برخی از طرح های SMR می توانند بین دو تا 30 برابر بیشتر از راکتورهای بزرگتر زباله هسته ای تولید کنند.

این گزارش همچنین این سوال را مطرح می‌کند که آیا تولید مدولار می‌تواند به صرفه‌جویی در مقیاس بدون بازار بزرگ و قابل پیش‌بینی دست یابد یا خیر. با این حال، پروژه های SMR در چندین کشور در حال پیشرفت هستند. کانادا ساخت BWRX-300 GE-Hitachi را در سال 2026 آغاز کرد، در حالی که چین به آزمایش رآکتور نمایشی Linglong One خود ادامه داد. روسیه در حال توسعه SMR های شناور و زمینی است، در حالی که جمهوری چک و سوئد پروژه های رولزرویس را دنبال می کنند. این گزارش این سوال را مطرح می کند که آیا اتحادیه اروپا می تواند به هدف خود برای استقرار اولین SMR های خود تا اوایل دهه 2030 دست یابد.

در ایالات متحده، بودجه فدرال از پروژه های مربوط به جنرال الکتریک Vernova، TerraPower، X-energy و Kairos Power پشتیبانی می کند. در حالی که برخی از آنها به مراحل مجوز یا ساخت و ساز رسیده اند، بسیاری از آنها سال ها از عملیات تجاری باقی مانده اند. به طور کلی، این گزارش می گوید که توسعه SMR به شدت به بودجه عمومی وابسته است، در حالی که استقرار تجاری، زمان بندی ساخت و ساز و مزایای ادعا شده ساخت و ساز مدولار نامشخص است.

این گزارش همچنین ارزیابی‌های دقیقی را در سطح کشور ارائه می‌کند که تحولات در بازارهای اصلی هسته‌ای و کشورهای تازه‌وارد احتمالی، و همچنین خلع سلاح هسته‌ای، فاجعه فوکوشیما و وابستگی‌های هسته‌ای روسیه را پوشش می‌دهد.

این بخش‌ها به بررسی عملیات راکتور، طرح‌های ساخت جدید، تعطیلی، توسعه سیاست‌ها و چالش‌های مرتبط با ناوگان پیر می‌پردازد. این گزارش همچنین برچیدن رآکتورهای بسته، تحولات ژاپن 15 سال پس از حادثه فوکوشیما و تداوم ارتباطات صنعت هسته‌ای، سوخت و زنجیره تامین با روسیه را دنبال می‌کند.

این محتوا توسط حق چاپ محافظت می شود و امکان استفاده مجدد وجود ندارد. اگر می‌خواهید با ما همکاری کنید و می‌خواهید از برخی از محتوای ما دوباره استفاده کنید، لطفا با: [email protected] تماس بگیرید.