خویشاوندی و نظارت: بازگشت دزدی دریایی سومالی

موگادیشو، سومالی - شهر ماهیگیری بندر بیلا، در سواحل پونتلند سومالی، به نقطه کانونی تجدید بحران دزدی دریایی تبدیل شده است. اما فراتر از هواپیماربایی‌ها و عملیات‌های امنیتی بین‌المللی، ساکنان برای محافظت از معیشت خود تلاش می‌کنند زیرا محدودیت‌های ماهیگیری، دستگیری‌ها و مراقبت‌ها زندگی روزمره را تغییر می‌دهد.

عبدیفتاح محمد 20 سال را صرف ماهیگیری در سواحل سومالی کرده است. او از 15 سالگی شروع کرد، اما می‌گوید کاهش صید و تراول‌های خارجی، حمایت از خانواده‌اش را به طور فزاینده‌ای دشوار کرده است.

این مرد 35 ساله گفت: «من دیگر به اندازه‌ای ماهی صید نمی‌کنم، و احتمال صید خرچنگ‌ها نادر شده است.

وی افزود: ترالرهای خارجی در حال تخلیه دریاها هستند.

دولت مرکزی سومالی در سال 1991 سقوط کرد و نظارت دریایی را ضعیف کرد و آب‌های آن را در برابر ماهیگیری غیرقانونی آسیب‌پذیر کرد. برخی از ماهیگیران، خشمگین از کشتی های خارجی که از منابع کشور بهره برداری می کنند، به دزدی دریایی روی آورده اند.

محمد گفت: «ما [ماهی‌گیران] با تراول‌های خارجی که توانایی‌هایی بسیار بیشتر از ما دارند، که بر معیشت خانواده‌های ما در خشکی تأثیر می‌گذارد، همتا نیستیم».

وی افزود: "برخی از جامعه ما در دریا اسلحه به دست گرفته اند، اما در اعماق وجودم می دانم که به جامعه ما آسیب می رساند."

دزدی دریایی از اواخر آوریل 2026 در سواحل سومالی افزایش یافته است. تعداد گزارش شده هواپیماربایی ها بسته به اینکه آیا شمارش کشتی های تجاری، کشتی های ماهیگیری و قایق ها باشد متفاوت است. چندین کشتی توقیف شده در نزدیکی بندر بیلا نگه داشته شده اند و این بحران را به جامعه ماهیگیری شهر نزدیک کرده است.

در اواخر ماه اوت، مقامات محلی ماهیگیران را از رفتن به دریا در میان نگرانی از اینکه دزدان دریایی خود را به عنوان ماهیگیر در می آورند، محدود کردند.

محمد گفت: «مقامات محلی در هفته آخر ماه اوت دستوری دادند که ما را از خروج از دریا منع کردند، که برای دو ماه به قوت خود باقی خواهد ماند.

"خانواده‌های ما به آنچه در دریا صید می‌کنیم وابسته هستند. اگرچه صید [ماهی‌های] ما در سال‌های اخیر کاهش یافته است، اما این امر به تامین مایحتاج خانواده‌هایمان در خانه کمک کرده است. اما مثل این است که ما به خاطر جنایت‌هایی که با آن‌ها کاری نداریم، مجازات می‌شویم و خانواده‌هایمان به خاطر آن رنج کشیده‌اند."

محمد گفت، برای ماهیگیران، رفتن به دریا به یک خطر تبدیل شده است، چه از محدودیت ها پیروی کنند و چه از آنها سرپیچی کنند.

وی خاطرنشان کرد: «این یک خطر دو طرفه است، زیرا اگر مقامات بدانند که شما به دریا رفته‌اید، می‌توانند شما را به دزدی دریایی یا حتی حمل مواد به کشتی‌های ربوده شده متهم کنند».

هنگامی که در دریا هستید، ممکن است با دستگیری یا خشونت نیروی دریایی بین‌المللی مواجه شوید و با دزدان دریایی اشتباه گرفته شوید و به زندانی در سرزمینی بیگانه منتقل شوید. این برای مردان زیادی از این شهر اتفاق افتاده است.»

عبدیریزک سعید که به مدت 15 سال در بندربیلا ماهیگیری کرده است، گفت که این سرکوب سختی های ساکنان را عمیق تر کرده است.

او گفت: «ده‌ها نفر دستگیر شده‌اند، اکثر آنها پس از اینکه برای دزدان دریایی غذا یا خت می‌آوردند، زمانی که کشتی‌ها در نزدیکی بندر بایلا لنگر انداخته بودند.

حتی از سوی دولت [محلی] به کسب و کارها و فروشگاه ها دستور داده شد که چیزی به دزدان دریایی نفروشند، و اگر بفروشند، خود به عنوان دزد دریایی در نظر گرفته می شوند.»

برخی از افراد دخیل در هواپیماربایی از همان شهر می آیند که اکنون عواقب آن را متحمل می شوند.

سعید افزود: «برخی از دزدان دریایی درگیر در هواپیماربایی از بندر بایلا هستند و از این جامعه هستند.

جترو ​​نورمن، محقق ارشد موسسه دانمارکی برای مطالعات بین‌المللی (DIIS)، گفت که دزدی دریایی را نمی‌توان صرفا به عنوان یک فعالیت مجرمانه در دریا درک کرد. همچنین به شبکه هایی در زمین بستگی دارد که می توانند پول، تجهیزات، نیروی انسانی و حفاظت را فراهم کنند.

او گفت: «شبکه‌های خویشاوندی می‌توانند به‌عنوان شکلی از زیرساخت‌های مالی و اجتماعی عمل کنند، و برای دزدی دریایی، این تفاوتی ندارد. گروه‌های دزدان دریایی در طول تاریخ توانسته‌اند اعتبار را بسیج کنند و تجهیزات، نیروی انسانی و حفاظت به دست آورند.»

نورمن افزود: "به عبارت دیگر، روابط قبیله ای می تواند منابع عملی و بسیج را تضمین کند که دزدی دریایی را ممکن می کند. دقیقا به همین دلیل است که مبارزه موثر با دزدی دریایی مستلزم درک شبکه های زمینی است که این عملیات ها را ممکن می کند."

این شبکه‌ها همچنین به توضیح اینکه چرا تلاش‌ها برای مختل کردن دزدی دریایی به زندگی تجاری عادی می‌رسد کمک می‌کنند. سعید خاطرنشان کرد که عواقب آن فراتر از ماهیگیری است: به عنوان مثال، قایق هایی که مواد مورد نیاز را از یمن به سومالی حمل می کردند، متوقف شده اند.

او گفت: «قایق هایی که از یمن تدارکات می آوردند نیز به دلیل این حملات [دزدان دریایی] متوقف شده اند.

با وجود این اختلال، محمد گفت که برخی از ساکنان تلاش کرده اند از پیوستن مردان جوان به حملات جلوگیری کنند.

محمد گفت: «اخیرا تلاشی از سوی جوانان محلی با اسلحه صورت گرفت که می خواستند از دریا بیرون بروند، اما ساکنان به آنها گفتند که این کار را انجام ندهند و به جامعه خود آسیب بیشتری خواهند رساند.

وی افزود: "این غیرنظامیان بودند که ابتکار عمل را برای متوقف کردن آنها به دست گرفتند و نه دولت، زیرا این غیرنظامیان در این شهر هستند که اگر از اینجا حملاتی را انجام دهند، ضربه را متحمل خواهند شد."

دو مقام دولتی محلی که ناشناس صحبت می‌کردند، زیرا مجاز به گفتگو با مطبوعات نبودند، تأیید کردند که محدودیت‌هایی برای تضعیف شبکه‌های پشتیبانی محلی تامین‌کننده دزدان دریایی اعمال شده است.

اولین مقام محلی گفت: «محدودیت های امنیتی در 1 اکتبر پس از عملیات موفقیت آمیز ضد دزدی دریایی که منجر به آزادسازی سه کشتی شد، برداشته شد.

سازمان بین المللی دریانوردی در 2 اکتبر تایید کرد که سه کشتی ربوده شده به نام های Honor 25، Seamull (همچنین به عنوان Sibu 1 شناخته می شود) و Eureka آزاد شده اند. این سازمان گفت 44 دریانورد آزاد شدند و گزارش شد که پنج خدمه در جریان عملیات نجات مربوط به آنر 25 جان خود را از دست دادند.

به گفته مقامات، لغو محدودیت ها به حضور امنیتی آشکار در اطراف بندربیلا پایان نداده است.

یکی از مقامات دولتی محلی افزود: «بالگردهای نظامی که از دریا به داخل کشور پرواز می کنند به طور معمول بر فراز شهر شناور می شوند و این پروازها در مناطق دور افتاده ساحلی بیشتر است.

یکی دیگر از مقامات دولتی محلی گفت: «آنها به دنبال هرگونه تحرک افراد مسلح در ساحل هستند.

هر دو مقام گفتند که این هلیکوپترها متعلق به نیروی دریایی اتحادیه اروپا است که سال ها عملیات ضد دزدی دریایی را در منطقه انجام داده است.

حملات مجدد در بحبوحه بی‌ثباتی منطقه‌ای گسترده‌تر و درخواست‌های رقابتی از نیروهای امنیتی دریایی ظاهر شده‌اند. عبدینور عبدالله، یک تحلیلگر سیاسی و امنیتی سومالیایی، گفت که توجه نیروی دریایی بین‌المللی پس از آغاز حملات حوثی‌ها در دریای سرخ و خلیج عدن در اواخر سال 2023 تغییر کرد.

عبدالله گفت: «وقتی حوثی‌ها حملات خود را در دریای سرخ و خلیج عدن در اواخر سال 2023 در پاسخ به درگیری در غزه آغاز کردند، شاهد تغییر تمرکز و تلاش‌های نیروی دریایی بین‌المللی به سمت تهدید حوثی‌ها بود که به گروه‌های مسلح فعال در سواحل سومالی اجازه داد از ضعف‌های امنیتی بهره ببرند.»

نورمن گفت که نیروهای دریایی پونتلند نیز به دلیل چالش‌های امنیتی دیگر منحرف شده‌اند.

او به الجزیره گفت: «PMPF [نیروی پلیس دریایی پونتلند] به دلیل نبرد با داعش در کوه‌های المیسکاد ضعیف شده است. همچنین تعدادی از پرسنل خود را در شورش سال 2023 ضد سومالی لند در لاس آنود از دست داد. برخی از جنگجویان ذولبهانته از نیروهای پونتلند، از جمله PMPF، به شورش پیوستند، که تقریبا یک سوم قلمرو ادعایی سومالیلند را از کنترل آن خارج کرد.»

نورمن افزود: «دوباره، این به بعد قبیله و استحکام پیوندهای خویشاوندی و تعهدات برای درک شبکه‌های دزدی دریایی معاصر و مقابله با طرح‌های دزدی دریایی ضروری است.»

برای ساکنان بندر بیلا، این فشارهای امنیتی همپوشانی، تحولات ژئوپلیتیکی انتزاعی نیستند. آنها تعیین می کنند که آیا ماهیگیران می توانند کار کنند، آیا منابع می رسد یا خیر و اینکه آیا مردم در خطر اشتباه گرفتن با دزدان دریایی هستند یا خیر.

سعید خاطرنشان کرد که حضور هواپیماها یادآور این نکته است که حتی پس از رفع محدودیت ها، ماهیگیران همچنان تحت نظر هستند.

او گفت: «ما می‌توانیم صدای هواپیماها را بشنویم و هر چه بلندتر می‌شود، نزدیک‌تر می‌شوند، بنابراین می‌دانیم که دارند تماشا می‌کنند. من فقط می‌خواهم زندگی‌ام را بسازم، بدون اینکه نگران باشم که آیا با خیال راحت به ساحل برمی‌گردم یا نه.»