دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات: خدمات الکترونیکی بهتر شده، اما هنوز مطلوب نیست
مسعود همدانلو از بهبود خدمات الکترونیکی، نقص شناسنامه خدمات و تدوین پیش‌نویسی برای تداوم خدمات با گواهی‌های امنیتی داخلی خبر داد.
مسعود همدانلو از بهبود خدمات الکترونیکی، نقص شناسنامه خدمات و تدوین پیش‌نویسی برای تداوم خدمات با گواهی‌های امنیتی داخلی خبر داد.
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات،دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات، در نشست اعلام نتایج دوره سیزدهم پایش کیفیت خدمات الکترونیکی و پرتال‌های دستگاه‌های اجرایی کشور، گفت وضعیت خدمات نسبت به دوره گذشته بهبود یافته، اما همچنان با شرایط مطلوب فاصله دارد. او همچنین ناقص‌بودن شناسنامه خدمات و دشواری وزن‌دهی دقیق به آن‌ها را از چالش‌های ارزیابی دولت الکترونیکی دانست. او درباره نتیجه کلی این دوره گفت: «بهبود داریم، اما مطلوب نیست؛ قطعا باید شرایطمان خیلی بهتر از این باشد.»
به گفته همدانلو، در دوره سیزدهم، ۱۶۸ دستگاه مشمول ارزیابی بوده‌اند و تعداد خدمات بررسی‌شده از ۴۴۱۳ خدمت در دوره قبل به ۴۵۳۲ خدمت رسیده است. مدل ارزیابی نیز از ۴ محور به ۶ خوشه تغییر کرده و تعداد شاخص‌ها از ۳۷ به ۴۱ افزایش یافته است. از میان شاخص‌های دوره گذشته، ۲۴ شاخص حفظ شده، ۱۰ شاخص تغییر کرده و ۷ شاخص جدید اضافه شده‌اند.
۶ محور ارزیابی شامل بلوغ خدمات دیجیتال؛ کیفیت، پایداری و تجربه خدمت؛ تعامل‌پذیری و سکوهای ملی؛ داده، پایش و شفافیت عملکرد؛ زیرساخت، پایداری و بهینه‌سازی و حکمرانی، سرمایه انسانی و هوشمندی است.
همدانلو تاکید کرد به‌دلیل تغییر مدل و سخت‌گیرانه‌تر شدن شاخص‌ها، مقایسه مستقیم امتیازهای این دوره با دوره قبل، تصویر کاملی از میزان پیشرفت ارائه نمی‌کند. به گفته او پایین‌ترین میانگین امتیاز در میان محورهای ارزیابی، به تعامل‌پذیری و سکوهای ملی اختصاص داشته است.
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات یکی از موانع اصلی ارزیابی را نبود فهرست و شناسنامه دقیق خدمات دانست. به گفته او هنوز مشخصات همه خدمات، از جمله فرایندها، استعلام‌های موردنیاز، اسناد و اقلام اطلاعاتی مبادله‌شده و سامانه‌های مرتبط، به‌طور کامل مستند نشده است.
همدانلو در توضیح اثر این موضوع بر رتبه‌بندی گفت: «یک خدمت ممکن است ۲۵۰ فرایند داشته باشد و یک خدمت دو فرایند اما هر کدام یک خدمت شمرده می‌شوند. اگر شناسنامه دقیق‌تری داشته باشیم، می‌توانیم وزن‌دهی دقیق‌تری انجام دهیم.»
او افزود برخی مواردی که پیش‌تر به‌عنوان خدمت شناسه گرفته‌اند، در واقع وظیفه یا ماموریت سازمانی هستند و باید در فرایند بازبینی از فهرست خدمات خارج شوند. برخی خدمات نیز دیگر موضوعیت ندارند یا در خدمات دیگر ادغام شده‌اند.
همدانلو در پاسخ به پرسشی درباره تداوم این مشکل، مسئولیت تدوین شناسنامه خدمات را متوجه سازمان اداری و استخدامی دانست، اما تاکید کرد این سازمان بدون همکاری دستگاه‌ها نمی‌تواند همه فرایندهای دولت را بررسی و اصلاح کند. او محدودیت نیروی انسانی و مقاومت در برابر تغییر ساختار و کاهش تصدی‌گری را از موانع این مسیر عنوان کرد.
به گفته او تدوین شناسنامه سامانه‌ها نیز دنبال می‌شود تا مشخص باشد هر سامانه چه داده‌هایی دارد، با کدام سامانه‌ها ارتباط برقرار می‌کند و اطلاعات آن چگونه و در چه فاصله‌هایی به‌روزرسانی می‌شود.
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات در ادامه اعلام کرد در میان دستگاه‌های اصلی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری با ۵۹ خدمت بالاترین امتیاز را کسب کرده است. وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با ۶۳ خدمت و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با ۱۹۴ خدمت نیز به‌ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفته‌اند.
او توضیح داد در رتبه‌بندی دستگاه‌های اصلی، مجموعه‌هایی مانند وزارتخانه‌ها بررسی می‌شوند؛ اما در فهرست ۱۶۸ دستگاه، ستاد هر وزارتخانه و دستگاه‌های تابعه آن، واحدهای جداگانه‌ای محسوب می‌شوند.
در این رتبه‌بندی، سازمان تعزیرات حکومتی با دو خدمت در جایگاه نخست و کمیته امداد با ۴۷ خدمت در جایگاه دوم قرار گرفته‌اند. کمیته امداد همچنین در میان ۵۷ دستگاه پر خدمت، رتبه نخست را به دست آورده است.
به گفته همدانلو، دستگاه‌های پر خدمت بر اساس داشتن بیش از ۲۴ خدمت دارای شناسه انتخاب شده‌اند. مبنای شناسایی دستگاه‌های پرمخاطب نیز در این دوره، تراکنش‌های ثبت‌شده در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ بوده است.
او وزارت صمت را دارای بیشترین رشد نسبت به دوره گذشته معرفی کرد و از بانک مسکن، معاونت علمی، وزارت فرهنگ، وزارت ارتباطات و بانک صنعت و معدن نیز در میان دستگاه‌های دارای بیشترین رشد نام برد. همدانلو تاکید کرد میزان رشد با رتبه نهایی دستگاه متفاوت است.
در بخش ارزیابی بانک‌ها، پست‌بانک، بانک کشاورزی و بانک مسکن به‌ترتیب بالاترین امتیازها را کسب کرده و در سطح «خوب» قرار گرفته‌اند. بانک‌های سپه، صنعت و معدن، ملی، توسعه تعاون و توسعه صادرات ایران نیز در سطح «متوسط» قرار گرفته‌اند. همدانلو گفت هیچ‌یک از بانک‌های ارزیابی‌شده امتیازی بالاتر از ۷۵ کسب نکرده‌اند.
همدانلو از همکاری نکردن تعدادی از دستگاه‌ها در فرایند پایش انتقاد کرد و از پژوهشگاه صنعت نفت، ساتکاب، سازمان پزشکی قانونی، شرکت انتقال گاز، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی و شرکت پالایش گاز شهید هاشمی‌نژاد در میان آن‌ها نام برد.
به گفته او این دستگاه‌ها خدماتی به بیرون از مجموعه خود ارائه می‌کنند، اما به‌دلیل همکاری نکردن، امکان بررسی وضعیت خدماتشان فراهم نشده است.
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات از فراهم‌شدن امکان مشاهده وضعیت قطعی و اختلال خدمات دستگاه‌ها در سامانه پایش خبر داد و تاکید کرد اطلاعات نمایش‌داده‌شده، وضعیت ۲۴ ساعت گذشته را نشان می‌دهد.
به گفته او هدف مرحله بعدی این است که علاوه بر وضعیت کلی هر سرویس، ارتباط میان دستگاه ارائه‌دهنده و دریافت‌کننده نیز مشخص شود؛ زیرا ممکن است یک سرویس فعال باشد، اما برخی دستگاه‌ها نتوانند آن را دریافت کنند.
همدانلو همچنین از راه‌اندازی سامانه مشارکت الکترونیکی دولت در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند خبر داد. به گفته او دستگاه‌ها می‌توانند موضوعات مورد نظر خود را برای دریافت دیدگاه مردم در این بستر منتشر کنند و به‌جای ایجاد سامانه‌های جداگانه، از زیرساخت مشترک استفاده کنند.
او افزود دریافت بازخورد درباره کیفیت خدمات نیز از طریق نظرسنجی و ارسال پیامک پس از دریافت خدمت دنبال می‌شود.
همدانلو یکی از اشکالات ساز و کار امتیازدهی را امکان ثبت نظر بدون دریافت خدمت دانست و گفت این فرایند در حال بازنگری است تا ارزیابی خدمات به کاربرانی محدود شود که واقعا از آن‌ها استفاده کرده‌اند.
همدانلو در پاسخ به پرسشی درباره مشکلات گواهی‌های امنیتی و تاثیر آن بر خدمات دستگاه‌ها، از تهیه پیش‌نویسی برای استفاده از گواهی‌های داخلی و راهکارهای سازگار با آن‌ها خبر داد.
او گفت این پیش‌نویس قرار است در نخستین جلسه آتی شورای اجرایی فناوری اطلاعات مطرح شود و تلاش بر این است که جلسه در ماه جاری برگزار شود. جزئیات پس از تصویب، به دستگاه‌ها ابلاغ خواهد شد.
به گفته دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات، هدف از این اقدام کاهش آسیب و تداوم ارائه خدمات است. همدانلو توضیح داد استفاده از گواهی‌های داخلی در اپلیکیشن‌ها ساده‌تر است و چالش اصلی در خدمات تحت وب و شناسایی این گواهی‌ها از سوی مرورگرها باقی می‌ماند.