درخواست پکن از تهران برای مهار حملات حوثیها
رویترز گزارش داد چین پس از درخواست عربستان از ایران خواسته است حوثیهای یمن را مهار کند. پکن خواستار جلوگیری از گسترش درگیریها شده است. چین سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار با کشورهای "شورای همکاری خلیج فارس" تجارت دارد.
خبرگزاری رویترز روز جمعه ۲۷ شهریور (۱۸ سپتامبر) به نقل از سه منبع آگاه ایرانی گزارش داد که چین پس از درخواست کمک عربستان سعودی از پکن، بهطور خصوصی از تهران خواسته است برای مهار حوثیهای یمن از نفوذ خود وارد عمل شود.
به گفته این منابع، عربستان سعودی پس از پیشروی سریع حوثیهای تحت حمایت ایران در هفته گذشته، در امتداد سواحل دریای سرخ و اطراف تنگه بابالمندب، از چین درخواست کمک کرد. این تحولات صادرات نفت و کشتیرانی عربستان را در معرض خطر فزاینده قرار داده است.
چین در مواضع علنی خود خواستار خویشتنداری، گفتوگو و برقراری دوباره امنیت کشتیرانی شده است، اما به گفته منابع رویترز، پیام خصوصی پکن به تهران فراتر از این مواضع رسمی و عمومی بوده است.
پکن از ایران خواسته با استفاده از نفوذ خود بر حوثیها، مانع گسترش بیشتر درگیریها به مسیرهای انتقال انرژی شود؛ مسیرهایی که چین، بهعنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان به آنها وابسته است.
سه منبع ایرانی که در جریان این گفتوگوها قرار داشتهاند و به شرط ناشناس ماندن با رویترز صحبت کردهاند، جزئیاتی درباره نحوه انتقال پیام چین ارائه نکردند. همچنین مشخص نیست این پیام در جریان سفر روز چهارشنبه ۲۵ شهریور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به چین منتقل شده است یا خیر.
به گفته این منابع، پاسخ تهران این بوده است که ثبات و صلح در منطقه به پایان یافتن جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بستگی دارد. این سه منبع گفتند چین تهدید نکرده است که اگر ایران بر حوثیها فشار نیاورد، تهران را تحت فشار اقتصادی قرار خواهد داد.
وزارت امور خارجه چین در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهارنظر اعلام کرد که پکن نمیخواهد تنشهای منطقهای بیش از این به یمن و دریای سرخ گسترش یابد و افزایش بیثباتی در منطقه را به سود هیچیک از طرفها نمیداند.
این وزارتخانه همچنین تاکید کرد، حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و تاسیسات حیاتی برای زندگی مردم نباید هدف حمله قرار گیرند. پکن خواستار توقف اقداماتی شده که شرایط را پیچیدهتر میکنند و بر حل اختلافات از طریق گفتوگو و مذاکره تاکید کرده است.
وزارت امور خارجه ایران و دفتر رسانهای دولت عربستان نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ ندادند.
چین بیش از یک دهه است که بزرگترین شریک تجاری و اصلیترین خریدار نفت ایران است. بر اساس اطلاعات شرکت تحلیل دادههای کالایی "کپلر"، بیش از ۸۰ درصد صادرات دریایی نفت ایران در سال ۲۰۲۵ به چین ارسال شده و میانگین خرید روزانه چین حدود ۱.۴ میلیون بشکه بوده است.
یک دیپلمات ارشد غربی در منطقه به رویترز گفت پکن یکی از معدود کشورهایی است که همچنان میتواند برای مهار حوثیها بر ایران فشار وارد کند.
حوثیهای تحت حمایت ایران در دهه ۱۹۹۰ در مخالفت با نفوذ مذهبی عربستان سعودی در یمن فعالیت خود را آغاز کردند و در کنار حزبالله لبنان بخشی از "محور مقاومت" به شمار میروند. جمهوری اسلامی از حوثیها با ارسال تسلیحات، آموزش و پشتیبانی اطلاعاتی و نظامی حمایت و به توسعه تواناییهای موشکی و پهپادی حوثیها کمک میکند.
یکی از منابع رویترز گفت ایران و متحدانش اکنون بر هر دو سوی شبکه اصلی دریایی منطقه فشار وارد میکنند و افزود که "چین هم به هر دو وابسته است".
آلکس وطنخواه، پژوهشگر ارشد و بنیانگذار و مدیر برنامه ایران در "موسسه خاورمیانه" در واشنگتن میگوید ممکن است پکن با فشارهای آمریکا بر تهران مخالف باشد، اما منافع چین در خاورمیانه بسیار فراتر از ایران است.
حدود نیمی از واردات نفت چین از این منطقه تامین میشود و حجم تجارت سالانه چین با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز حدود ۳۰۰ میلیارد دلار است. وطنخواه گفت ایران میتواند تنگه هرمز را مختل کند، اما در نقطهای این اهرم فشار به قدرتی آسیب میزند که تهران بیش از پیش به آن وابسته شده است.
به گفته سه منبع ایرانی، هنوز مشخص نیست تهران در واکنش به نگرانیهای مطرحشده از سوی چین اقدامی انجام خواهد داد یا خیر. با این حال، روابط با چین برای ایران که همچنان با آمریکا درگیر است، از اهمیت اقتصادی و راهبردی قابل توجهی برخوردار است.
چین در سال ۲۰۲۳ نیز میانجی توافق ایران و عربستان شد که به ازسرگیری روابط دو کشور پس از سالها تنش انجامید. با این حال، نفوذ چین محدودیتهایی دارد. منتقدان در ایران میگویند تجارت غیرنفتی و سرمایهگذاری چین پس از توافق راهبردی ۲۵ ساله دو کشور در سال ۲۰۲۱ در مقایسه با سرمایهگذاری این کشور در کشورهای عربی خلیج فارس، محدود بوده است.
چین همچنان عاملی است که تهران نمیتواند آن را نادیده بگیرد، اما منابع ایرانی گفتند منافع پکن تنها یکی از عوامل متعدد در تصمیمگیریهای تهران است و سیاست ایران تحت تاثیر مجموعهای از اولویتهای راهبردی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد.
به گفته تحلیلگران، باید دید چین برای عملی شدن خواستههایش اقدامی خواهد کرد یا خیر. آنها میگویند میزان جدیت پکن زمانی مشخص خواهد شد که از نفوذ خود بر تهران استفاده کند.